IV SA/Gl 803/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007r. sprawy ze skargi H. D. i R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] W uzasadnieniu wyroku w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach wskazano, że decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta K. na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. (tj. Dz.U. Nr 30 z 1987 r., poz. 165) przydzielił R. D. lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. wznowione zostało postępowanie w sprawie przydziału powyższego lokalu, a następnie decyzją z dnia [...] r. wymieniony organ administracji, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] r. Z kolei w wyniku odwołania H. i R. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. wydaną w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że z chwilą wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz. U. nr 120 z 1998 poz. 1787 ze zm.) organy administracyjne utraciły kompetencje do podejmowania jakichkolwiek czynności poza wymienionymi w tej ustawie, zaś w zakresie nieuregulowanym ustawą w sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. Jednakowoż na podstawie przepisu przejściowego z art. 63 tej ustawy, z którego wynikało, że umorzeniu podlegają postępowania wszczęte a niezakończone decyzją ostateczną uznano, że postępowanie w sprawie jest dopuszczalne, bowiem dotyczy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną o przydziale lokalu. Zdaniem organu w sprawie wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem z dokonanych w [...] r. pomiarów wynika, że powierzchnia lokalu jest inna niż wynika z umowy najmu. Wyszły więc na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję o przydziale lokalu wydał. Decyzja nie mogła być natomiast uchylona ze względu na upływ terminu o którym mowa w art. 146 §1 k.p.a. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, ze powyższa decyzja jest dotknięta naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Z przyczyn określonych w art. 146 § 1 k.p.a. nie można było bowiem wydać decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, gdyż takie rozstrzygnięcie przewidziane jest tylko dla sytuacji z art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a., a więc gdy brak jest podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 lub 145 a k.p.a. Tymczasem organ uznał, że takie podstawy wystąpiły. Za rażące naruszenie prawa Sąd uznał również oparcie przez organ dopuszczalności prowadzenia postępowania wznowieniowego na przepisie art. 63 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, który utracił moc z dniem 10 lipca 2001 r. na podstawie art. 39 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 733), który nie obowiązywał już w chwili wznowienia postępowania. Ponadto zastrzeżenia Sądu budziło postanowienie o wznowieniu postępowania, bowiem zostało ono podpisane przez Wiceprezydenta K., który nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., zaś z postanowienia tego nie wynika, by działał z upoważnienia takiego organu lub w jego imieniu. Za nieprzekonujące Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego, że wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który mówi o wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Organ za taką okoliczność uznał aktualne pomiary powierzchni lokalu odbiegające od danych wskazanych w umowie najmu niewyjaśniając, w czym wyraża się istotność tej okoliczności dla sprawy o przydział przedmiotowego lokalu. Sąd zalecił, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ miał na uwadze wskazane względy. Ponadto zwrócił uwagę na przepis art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), zgodnie z którym ma ona zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, co oznacza, że od 10 lipca 2001 r. sprawy dotyczące najmu lokali mieszkalnych w ogóle nie mogą być merytorycznie rozstrzygane w trybie administracyjnym. W wyniku powyższego wyroku zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Organ uznał, że w sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bowiem w świetle ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów sprawa dotycząca najmu lokalu jest sprawą cywilną i utraciła charakter sprawy administracyjnej, a zatem w ogóle nie może być rozstrzygana w trybie administracyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. D. i R. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając niewyjaśnienie okoliczności faktycznych w zakresie ustalenia metrażu przedmiotowego lokalu oraz nieuwzględnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, że rozpatrując sprawę podzielił stanowisko organu I instancji oraz pogląd prawny wyrażony w wyroku, którym jest związany, zgodnie z którym z chwilą wejścia w życie ustawy o ochronie praw lokatorów sprawa dotycząca najmu lokalu w ogóle nie może być merytorycznie rozstrzygana w trybie administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa P.p.s.a., sądy badają czy zaskarżone akty uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Dodatkowo badają, czy organ orzekający nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością zaskarżonego aktu. Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przede wszystkim zauważyć należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję po myśli art. 153 P.p.s.a. związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2004 r. Organ ponownie rozpoznając sprawę uznał, że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bowiem w świetle ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów sprawa dotycząca najmu lokalu jest sprawą cywilną i utraciła charakter sprawy administracyjnej, a zatem w ogóle nie może być rozstrzygana w trybie administracyjnym. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest wadliwe i sprzeczne ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd w wyroku z dnia 9 grudnia 2004 r. Przede wszystkim wskazać przyjdzie, że Sąd w powołanym wyroku zwrócił uwagę na przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 733), zgodnie z którym ma on zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, co oznacza, że od 10 lipca 2001 r. sprawy dotyczące najmu lokali mieszkalnych w ogóle nie mogą być merytorycznie rozstrzygane w trybie administracyjnym. Z powyższego stanowiska Sądu nie wynika, że powołany wyżej przepis art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) stoi na przeszkodzie dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z zakresu spraw dotyczących najmu lokali mieszkalnych wydaną przed wejściem w życie tej ustawy. Powołany wyżej przepis nie wyłącza bowiem w ogóle możliwości uruchomienia nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego w tych sprawach. Tylko bowiem wyraźne wyłączenie stosowania trybów nadzwyczajnych, w tym trybu wznowienia postępowania, zdaniem Sądu, byłoby podstawą do umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w związku z jego niedopuszczalnością. Jako przykład można wskazać przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych staw (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm). W tej sytuacji, wbrew poglądowi wyrażonemu przez organ, wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. o przydziale lokalu mieszkalnego, o ile zaistniały warunki do wszczęcia tego postępowania, było dopuszczalne, natomiast niedopuszczalne było wyłącznie wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w przypadku wystąpienia przyczyn wznowienia. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a, a następnie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Zatem wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpatrzenia dwóch połączonych ze sobą spraw, to jest sprawy dotyczącej przyczyn wznowienia oraz drugiej, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przypadku, gdy organ nie ustali wystąpienia podstaw wznowienia wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Natomiast w razie ustalenia, że podstawa wznowienia wystąpiła organ uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przy czym przez rozstrzygnięcie istoty sprawy nie należy rozumieć wyłącznie rozstrzygnięcia merytorycznego, ale również obejmuje ono rozstrzygnięcie niemerytoryczne takie jak umorzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce m.in. wówczas jeżeli w wyniku zmiany stanu prawnego wyłączone jest w ogóle w danej sprawie wydanie decyzji administracyjnej. W takim przypadku organ, jeżeli stwierdzi istnienie podstawy wznowienia powinien uchylić decyzję dotychczasową i umorzyć postępowanie w sprawie, bowiem wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy nie byłoby już możliwe. Natomiast w przypadku upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., jeżeli organ uzna, że zaistniały podstawy wznowienia powinien stwierdzić, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności z powodu których decyzja nie została uchylona. W tej sytuacji organ, na co zwrócił uwagę Sąd we wskazanym wyroku, zobowiązany był w pierwszej kolejności ustalić prawidłowość wznowienia postępowania. Postanowienie to bowiem zostało podpisane przez Wiceprezydenta K., który nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., zaś z postanowienia tego nie wynika, by działał z upoważnienia takiego organu lub w jego imieniu. Brak upoważnienia czyniłby postępowanie wznowieniowe bezskutecznym. Natomiast w kwestii ustalenia przyczyn wznowienia należy wskazać, że w powołanym wyroku za nieprzekonujące Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego, że wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który mówi o wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Nowe okoliczności faktyczne mogą bowiem stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne dla jej rozstrzygnięcia. Zatem chodzi o taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Organ za taką okoliczność uznał aktualne pomiary powierzchni lokalu odbiegające od danych wskazanych w umowie najmu nie wyjaśniając, w czym wyraża się istotność tej okoliczności dla sprawy o przydział przedmiotowego lokalu. Zatem w tym zakresie sprawa wymagać będzie wyjaśnienia, gdyż od ustalenia czy wystąpiła wskazana podstawa wznowienia będzie zależał wynik postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na względzie powyższe wskazania. Dodatkowo już tylko przyjdzie zauważyć, że organ odwoławczy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przydziale lokalu. Postępowanie nie toczyło się jednak w sprawie uchylenia decyzji, a w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną o przydziale lokalu mieszkalnego. Zatem rozstrzygnięcie to i w tym zakresie jest wadliwe. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję.