IV SA/Gl 804/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008r. sprawy ze skargi A. D, S. D na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę IVSA/Gl 804/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta G. odmówił przyznania S.D. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wskazał m. in., że wyżej wymieniony ponosi koszty utrzymania samochodu osobowego marki [...]. W związku z tym organ stwierdził wystąpienie rażącej dysproporcji pomiędzy deklarowanymi przez wnioskodawcę dochodami a faktycznym stanem majątkowym wskazującym, że jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez S. i A.D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazując, że z uwagi na wysokie koszty utrzymania rodziny, ponoszenie dodatkowych wydatków związanych z posiadaniem samochodu osobowego, świadczy o wystąpieniu rażącej dysproporcji, określonej w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez wyżej wymienionych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 6 października 2006 r. sygn. akt IVSA/Gl 707/05 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W wytycznych zobowiązał organ do ustalenia okoliczności nabycia oraz wartości samochodu osobowego użytkowanego przez skarżących, wysokości bieżących wydatków związanych z jego eksploatacją i jego wykorzystania dla potrzeb rodziny oraz ponoszonych przez nich wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Ponadto wskazał, że organ nie ocenił podnoszonego przez skarżącego zrównoważenia tych wydatków, wydatkami związanymi z korzystaniem z publicznych środków transportu. Następnie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ wskazując, że zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i ustalenia – na jego podstawie – czy występująca między zadeklarowanymi dochodami a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy dysproporcja ma cechy rażącej. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił S.D. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] wywiadu środowiskowego ustalono, iż wyżej wymieniony jest właścicielem zajmowanego lokalu mieszkalnego, wykupionego [...] za kwotę [...] zł. oraz samochodu osobowego [...] z roku [...] o obecnej wartości rynkowej w granicach [...] zł. Wskazana przez S.D. wartość wymienionego samochodu w [...] wynosiła [...] zł. Zarówno wnioskodawca, jak i jego żona pracują w miejscu zamieszkania, a ich dzieci były leczone kontrolnie w poradni dziecięcej, znajdującej się w tym samym rejonie osiedlowym miasta, w którym zamieszkują. Wnioskodawca nie wskazał kosztów ponoszonych w [...], w tym w związku z eksploatacją samochodu. Odmówił również podania okoliczności nabycia w [...] samochodu osobowego oraz w [...] mieszkania własnościowego, jak i źródeł pochodzenia środków finansowych na te cele. Wobec powyższego organ uznał, że S.D. nie pozostawał w trudnej sytuacji materialnej i mógł samodzielnie ponosić koszty utrzymania wykupionego kilka miesięcy wcześniej lokalu mieszkalnego. Podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2006 r. sygn. akt OSK/1053/05 wyraził pogląd, że uznać można, iż rażąca dysproporcja pomiędzy deklarowanym dochodem, a stanem majątkowym rodziny skarżącej przejawia się w posiadaniu i utrzymywaniu samochodu osobowego. Jest faktem notoryjnym, że koszty utrzymania samochodu to nie tylko normalne koszty eksploatacyjne – paliwo, olej, ale także koszty ubezpieczenia i serwisu. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w wyroku z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt IVSA/Gl 155/05 stwierdził, że skoro skarżący mimo niskich zadeklarowanych dochodów jest w stanie utrzymywać samochód, to znaczy, że może posiadane na ten cel środki przeznaczyć na bieżące wydatki z tytułu zajmowanego mieszkania, bowiem eksploatacja samochodu nie leży w interesie osoby znajdującej się w niedostatku. W ocenie organu, samochód w gospodarstwie domowym wnioskodawcy nie jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania rodziny. Jeśli jego właścicielowi brakuje środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, to w każdym czasie może go zbyć. Kwota uzyskana ze sprzedaży samochodu [...], którego wartość, według wnioskodawcy wynosiła [...] zł. w [...], mogłaby wystarczyć na regulowanie należności za zajmowany lokal mieszkalny przez [...] lata. Wobec powyższych ustaleń – na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego S.D.. W odwołaniu z dnia [...] S. i A.D. wnieśli o zmianę decyzji organu pierwszej instancji i o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zarzucając, że odmowa przyznania świadczenia jest sprzeczna z ustawą o dodatkach mieszkaniowych oraz, że przy wydaniu decyzji nie uwzględniono wytycznych zawartych w wyroku z dnia 6 października 2006 r. Ponadto podnieśli zarzut, że pracownik socjalny przeprowadzający wywiad żądał wskazania wysokości wydatków na datę wywiadu tj. na [...] pomimo, że w [...] nie starali się o przyznanie dodatku mieszkaniowego i wydatki [...] nie odpowiadają wydatkom z [...]. Jednocześnie zarzucili, że S.D. poinformował podczas wywiadu, iż musi przygotować się, aby przedstawić wydatki na datę ubiegania się o dodatek mieszkaniowy, tj. z początku [...], gdyż sprawa dotyczy wydatków sprzed dwóch lat, a uzgadniając termin wywiadu nie podano co będzie przedmiotem wywiadu. Ponadto zaprzeczyli, jakoby S.D. odmówił wyjaśnień odnośnie wysokości wydatków [...] oraz okoliczności nabycia samochodu i mieszkania, a jednocześnie stwierdzili, że wyżej wymieniony nie udzielił odpowiedzi na te pytania, gdyż nie był o to pytany. Podnieśli, że na początku [...] – w związku z [...] ich sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Samochód był niezbędny z uwagi występującą [...]. Korzystali z niego w sposób ograniczony i wydatki na benzynę kształtowały się w granicach [...] zł., podczas gdy cena biletów autobusowych na dojazd S.D. do pracy, przejazdy A.D. wraz z dziećmi i wózkiem oraz dojazd do szkoły ich córki, wynosiłaby [...] zł. miesięcznie. Decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w kierunku wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2006 r. i dokonane ustalenia znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym. S.D. wraz z rodziną zamieszkuje przy ulicy [...], a przychodnia "[...]", w której leczone są jego dzieci mieści się przy ul. [...]. Z planu miasta wynika, że odległość z miejsca zamieszkania do przychodni jest niewielka i jest możliwe jej pokonanie bez samochodu. Ponadto według oświadczenia wnioskodawcy samochód był wykorzystywany tylko na przejazdy do przychodni z [...] i w razie korzystania z komunikacji publicznej koszt ten wyniósłby [...] zł. Jednocześnie przy porównaniu wysokości kosztów przejazdu samochodem z miesięcznymi kosztami przejazdu środkami komunikacji publicznej wnioskodawca określił łączne wydatki wynikające z korzystania z komunikacji publicznej na kwotę [...] zł. miesięcznie uwzględniając w tej kwocie - poza wyżej wymienionymi kosztami - swoje codzienne dojazdy do pracy oraz dojazdy córki do szkoły. Organ podniósł, że wartość samochodu, wynosząca według stanu na datę wniosku – tj. [...] – [...] zł. została wskazana przez S.D. w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia [...]. Odnośnie zarzutów wnioskodawcy dotyczących przeprowadzenia wywiadu, w tym niemożności przygotowania dokumentów dotyczących wydatków z [...], organ odwoławczy wskazał, że zakres postępowania dowodowego był znany wnioskodawcy, gdyż wiążące wskazania co do dalszego postępowania wynikały przede wszystkim z wyroku Sądu. Organ podkreślił, że w dacie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wnioskodawca posiadał samochód osobowy o wartości deklarowanej ok. [...] zł. i zgodnie z jego oświadczeniem samochód był wykorzystywany tylko w ograniczonym do minimum zakresie – do przewozu dzieci do przychodni. Z ustaleń wynika, że przychodnia, w której były leczone dzieci położona jest niedaleko miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a zatem sprzedaż samochodu nie spowodowałaby pogorszenia sytuacji wnioskodawcy. W wiążącej organy ocenie prawnej Sąd wskazał, że posiadane dobra majątkowe mogą świadczyć o zasobności rodziny wówczas, gdy wykazana zostanie możliwość nie wpływającego negatywnie na sytuację majątkową, spieniężenia części tego majątku. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Wykazano bowiem, że sprzedaż samochodu, stanowiącego część tego majątku, umożliwiłoby regulowanie należności czynszowych przez okres około [...] lat. Dokonane ustalenia wskazują, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe – art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. S. i A.D. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli o zmianę powyższej decyzji i przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zarzucili naruszenie przez organ orzekający przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji stwierdzenie rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji a faktycznym stanem majątkowym na tej podstawie, że skarżący są właścicielami samochodu osobowego marki [...] rocznik [...]. Podnieśli, że kwestia posiadania samochodu nie została odniesiona do ich sytuacji. Odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego została oparta na błędnej ocenie ich stanu majątkowego i dochodów. Przy tej ocenie rażąco przekroczono granicę swobodnej oceny faktów. Ponadto przy wydaniu decyzji nie uwzględniono wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006 r. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, uznać należało, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego zostały określone w przepisach art. 2 – 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o dodatkach mieszkaniowych. W rozpoznawanej sprawie podstawę odmowy przyznania skarżącym dodatku mieszkaniowego stanowiło zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 1 wymienionej ustawy tj. uznanie, że wystąpiła rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w przedłożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym skarżącego, wskazującym, że jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W powyższym zakresie organ orzekający, zgodnie z wytycznymi wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 707/05, był zobowiązany do ustalenia okoliczności nabycia oraz wartości samochodu osobowego użytkowanego przez skarżących, wysokości bieżących wydatków związanych z jego eksploatacją i jego wykorzystania dla potrzeb rodziny oraz ponoszonych przez skarżących wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Ponadto organ administracji został zobowiązany do rozważenia, podnoszonego przez skarżącego, argumentu zrównoważenia wydatków ponoszonych w związku z eksploatacją samochodu, wydatkami jakie byłyby ponoszone w razie korzystania z publicznych środków transportu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnośnie powyższych okoliczności, organ wskazał ustalenia co do wartości samochodu oraz w zakresie tego, czy dojazdy skarżących z dziećmi do lekarza wiążą się z koniecznością posiadania samochodu. W tym zakresie podniósł, że S.D. wraz z rodziną zamieszkuje przy ulicy [...], a przychodnia "[...]", w której leczone są jego dzieci mieści się przy ul. [...]. Z planu miasta wynika, że odległość z miejsca zamieszkania do przychodni jest niewielka i jest możliwe jej pokonanie bez samochodu. Natomiast koszty ponoszone w związku z eksploatacją samochodu nie zostały ustalone, gdyż skarżący ich nie pamiętał. Ponadto odmówił złożenia wyjaśnień co do okoliczności nabycia samochodu osobowego i mieszkania. Akta administracyjne zawierają wywiad środowiskowy, przeprowadzony z udziałem skarżącego w dniu [...] stanowiący podstawę oceny trafności wskazań organu w zakresie wyczerpania możliwości ustalenia przez niego danych, których miało dotyczyć uzupełnienie postępowania wyjaśniającego. W ramach uwag i wniosków pracownika przeprowadzającego wywiad, zamieszczona została adnotacja, że "w trakcie wywiadu nie ustalono prawie żadnych dodatkowych danych dotyczących rozpatrywanej sprawy. Wnioskodawca upierał się, że wówczas podał wszystkie potrzebne informacje, a w tej chwili trudno mu przypomnieć sobie koszty ponoszone przed dwoma laty." Nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w kierunku wskazanym w wyroku sądu z dnia 6 października 2006r. Natomiast wymienione w wytycznych okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia mogły zostać ustalone tylko przy współdziałaniu skarżącego. W związku z tym podkreślić należało, że zostały przez organ orzekający podjęte wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - jak tego wymaga art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji wskazał, że w dacie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, skarżący posiadał samochód osobowy o wartości deklarowanej ok. [...] zł. i zgodnie z jego oświadczeniem samochód był wykorzystywany tylko w ograniczonym do minimum zakresie – do przewozu dzieci do przychodni. W związku z ustaleniami organu, że przychodnia, w której były leczone dzieci skarżącego położona jest niedaleko jego miejsca zamieszkania, uznać należało, że trafny jest pogląd organu, iż samochód w gospodarstwie domowym skarżących nie jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania rodziny i jego sprzedaż nie spowodowałaby pogorszenia jej sytuacji. Na uwzględnienie zasługiwał również pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że posiadane dobra majątkowe mogą świadczyć o zasobności rodziny wówczas, gdy wykazana zostanie możliwość nie wpływającej negatywnie na sytuację rodziny, sprzedaży części tego majątku. W związku z przytoczonymi wyżej ustaleniami, zasadnie organ ocenił, że taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ administracyjny trafnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki zastosowania art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja skarżącego, że koszty przejazdu komunikacją publiczną byłyby znacznie wyższe niż koszty utrzymania samochodu. Podzielić należało stwierdzenie organu odwoławczego, że przeprowadzone przez S.D. porównanie wysokości kosztów przejazdu samochodem z miesięcznymi kosztami przejazdu środkami komunikacji publicznej zawiera sprzeczności. Skarżący bowiem stwierdził, że samochód był wykorzystywany tylko na przejazdy z dziećmi do przychodni, a jednocześnie, określając wydatki wynikające z korzystania z komunikacji publicznej uwzględnił w tej kwocie - poza kosztami przejazdu z dziećmi do przychodni - swoje codzienne dojazdy do pracy oraz dojazdy córki do szkoły. Trafnie organ odwoławczy uznał za bezpodstawny zarzut skarżącego, dotyczący sposobu przeprowadzenia wywiadu, w tym jego niemożności przygotowania się do wskazania wydatków z [...]. Jak bowiem podniósł organ odwoławczy, zakres postępowania dowodowego był znany skarżącemu, gdyż wiążące wskazania co do dalszego postępowania wynikały przede wszystkim z wyroku Sądu. Jak już była o tym mowa, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w kierunku wskazanym w wyroku sądu z dnia 6 października 2006 r. Wymienione w wytycznych okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia mogły zostać ustalone tylko przy współdziałaniu skarżącego. W związku z tym podkreślić należało, że zostały przez organ orzekający podjęte wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - jak tego wymaga art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ramach podsumowania przedstawionych wyżej rozważań, podkreślenia wymaga, że okoliczności stanowiące podstawę decyzji organów obydwu instancji zostały ustalone w wyniku trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przy wydaniu rozstrzygnięć zastosowano również prawidłową ocenę prawną do ustalonego stanu faktycznego W związku z tym, w wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego. Mając na uwadze cytowane na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – skarga została oddalona.