IV SA/Gl 804/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło nieważność decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta C. wydanej z jego upoważnienia przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Nr [...] z dnia [...]r. w przedmiocie przyznania M. M. zasiłku rodzinnego na dziecko, S. M. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Uznano, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem właściwości. Jako podstawę rozstrzygnięcia Kolegium powołano art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i art. 157 § 1 K.p.a. oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (D.U. Nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynikało, że w dniu [...]r. do Kolegium wpłynął wniosek Dyrektora MOPS w C. o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...]z dnia [...]. We wniosku wskazano na naruszenie prawa w zakresie właściwości, gdyż sprawa objęta jest koordynacją zabezpieczenia społecznego (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.). Organ podał, że zawiadomieniem z dnia [...]r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i uznał, że omawiana decyzja jako wydana z naruszeniem właściwości podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Kolegium przytoczyło treść art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Uznało że oceny legalności decyzji administracyjnej można dokonywać jedynie na gruncie przepisów prawa obowiązującego w dniu jej wydania, zarówno procesowych jak i materialnych (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1995r., sygn. akt I SA 1241/94). Organ podał, że stwierdzenie nieważności ma ten skutek, że decyzja traci swą moc obowiązującą od dnia jej wydania, a więc powstaje skutek prawny z mocą wsteczną. Sprawa, w której została wydana decyzja dotknięta wadą nieważności, wraca do tego stadium, w jakim była przed wydaniem nieważnej decyzji. Organ wyższego stopnia w swojej decyzji rozstrzyga jedynie, czy zaskarżona decyzja ostateczna jest wadliwa w rozumieniu art. 156 § 1 K.p.a., czy też nie jest dotknięta żadną z wymienionych w nim uchybień. Kolegium wskazało jako wadę nieważności decyzji organu I instancji przyznającej M. M. prawo do zasiłku rodzinnego na okres od [...] r. do [...] r. na dziecko S. M. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - naruszenie przepisów o właściwości. Wskazano, co należy rozumieć przez pojęcie właściwości organu przyjmując, iż jest to zdolność prawną organu do rozpoznawania i rozstrzygania określonego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym. Odwołując się do z art. 19 K.p.a. organ stwierdził, iż wynika z niego obowiązek skrupulatnego badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania. Uznano, że co do zasady, zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej oraz postępowanie w tych sprawach prowadzi zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, czyli wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne. Zasada ta znajduje ograniczenie przez art. 21 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej i w zakresie tym pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także wydaje decyzje w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Z przepisu tego wynika, że w sprawach takich świadczeń właściwym do wydania decyzji jest samorząd województwa. Wydanie decyzji w tym zakresie przez inny organ stanowi naruszenie właściwości, co jest wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Kolegium zauważyło, że w sprawie dotyczącej okresu zasiłkowego 2008/2009 osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych podlegał ustawodawstwu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i od dnia 8 września 2008r. w tej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzją z dnia 24 października 2008r. organ I instancji przyznał stronie prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem. Zatem w dacie wydania tej decyzji organem właściwym do rozpoznania tego wniosku był Marszałek Województwa, a nie Prezydent Miasta C. . W konsekwencji decyzja ta dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż została wydana przez organ niewłaściwy w sprawie. Odpis decyzji zawierający pouczenie o prawie wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie 14 dni od daty jej otrzymania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. został doręczony skutecznie w dniu [...]. (doręczenie dorosłemu domownikowi), o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony w organie w dniu [...]. M.M. podniosła w nim, że w [...]r. wróciła do Polski i otworzyła własną działalność gospodarczą. W Anglii pracowała jako samozatrudniona. Jej dochody za rok 2008r. zostały przedstawione w organach pomocy społecznej. Została poinformowana, że nie może pobierać zasiłku rodzinnego. Wszystkie dokumenty przedstawiła w organie przetłumaczone na język polski. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]. nr [...] wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 1 ust. 3, art. 2 pkt 2, art. 23a ust. 1-6 z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygniecie. W jego uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 1 ust. 3 cyt. ustawy świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jednocześnie Kolegium wskazało art. 23a ust. 1 i 2, który stanowi, że w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1 tegoż art. organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Organ przypomniał, że decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. przyznał M. M. prawo do zasiłku rodzinnego na okres od [...]r. do [...]r. na dziecko S. M. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego i dodatku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W dniu w dniu [...]r. M. M. złożyła pisemną rezygnację z przyznanych świadczeń rodzinnych od miesiąca [...]r. z uwagi na wyjazd do Wielkiej Brytanii. Jednocześnie organ I instancji otrzymał informację z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w K., że M. M. wykonuje działalność zawodową na terenie Wielkiej Brytanii od dnia 31 sierpnia 2008r. i jest uprawniona na terenie Wielkiej Brytanii do świadczeń rodzinnych od 8 września 2008r. Wobec tego od dnia 8 września 2008r. mają w sprawie zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Kolegium uznało, że w decyzji z dnia [...]r. zasadnie wskazano, że powołana decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ podkreślił, że wydanie takiej decyzji przez inny organ niż samorząd województwa stanowi naruszenie właściwości, co jest wadą kwalifikowaną decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. W dacie wydania przedmiotowej decyzji z dnia [...]. przyznającej stronie prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego właściwym do rozpoznania wniosku był Marszałek Województwa, a nie Prezydent Miasta C. Zatem decyzja z dnia [...]. jako dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. wydana została przez niewłaściwy organ i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia jej nieważności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. M. podniosła, iż w dniu [...]r. złożyła pisemną rezygnację z przyznanych świadczeń rodzinnych z powodu wyjazdu do Wielkiej Brytanii. Oświadczyła, iż tam opłacała ubezpieczenie społeczne, ale nie prowadziła żadnej działalności. W [...]. wróciła do Polski, aby otworzyć własną działalność gospodarczą. W [...]. poinformowała organy w Wielkiej Brytanii, że rezygnuje z dodatków na córkę i już nie pracuje. W dniu [...]. złożyła wniosek w MOPS o ponowne przywrócenie córce funduszu alimentacyjnego. Stwierdziła, że dostarczyła wszystkie wymagane dokumenty z Polski oraz niepełną dokumentację z Wielkiej Brytanii, ponieważ poinformowano ją, aby czekała 2-3 miesiące zanim pozostała cześć dokumentacji zostanie wysłana do Polski. Dokumenty zostały nadesłane w [...]., wtedy dostarczyła pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek ze względu na inne, niż podniesione w skardze przyczyny. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r., zawierająca prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została doręczona dorosłemu domownikowi strony w dniu [...]r. Zatem termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu [...]r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. złożyła osobiście w organie w dniu [...]r, co wynika z prezentaty znajdującej się na wniosku. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony został z uchybieniem terminu, o jakim mowa w przepisie art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. art. 129 § 2 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Stosownie do art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wyżej zauważa się,czternastodniowy terminie do wniesienia wniosku upłynął w dniu [...]r. Rozpoznanie merytoryczne przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji tego organu z dnia [...]., wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony oznacza, że Kolegium podjęło działania bez podstawy prawnej, a wydana przez niego decyzja z dnia [...]., nr [...]dotknięta jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Rozpoznanie wniosku złożonego po terminie oznacza weryfikację decyzji z dnia [...]., nr [...], która korzysta z ochrony trwałości i stanowi rażące naruszenie art. 16 § 1 kpa. Wobec powyższego Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) ze względu na przyczynę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. ----------------------- 6