IV SA/Gl 81/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zasiłku celowego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Katowicach z [...]r. nr [...] uchylające postanowienie tegoz SKO z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez SKO nr [...] z dnia [...]r. którą to uchylono w całości decyzję nr [...] z dnia [...]r., którą to Prezydent Miasta B. odmówił przyznania M.D. zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w A w B. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia . Stan sprawy jest następujący SKO w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] r., decyzją nr [...] z dnia [...]r. uchyliło w całości wskazaną wyżej decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, co stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.  W dniu 6.03.2013r. strona złożyła w SKO w Katowicach wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekazania sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, sprawy w zakresie odmowy przyznania M. D. zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w A w B. Pismem z dnia 22.03.2013r. Kolegium poinformował stronę, że wniosek zostanie rozpatrzony niezwłocznie po wydaniu przez WSA wyroku w tej sprawie. Kolegium zauważyło, że jeżeli skarga strony zostanie uwzględniona przez Sąd i decyzja Kolegium zostanie uchylona, wówczas nie będzie przedmiotu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wskazanej przez stronę decyzji. Do dnia wydania postanowienia z dnia [...] r. nr [...], Sąd nie rozpatrzył skargi strony na decyzje Kolegium nr [...] z dnia [...]r. co spowodowało iż Kolegium zawiesiło postępowaniaew sprawie rozpatrzenia wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...] w trybie art.97 § 1 pkt.4 k.p.a., które to postanowienie orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy po rozpoznaniu nań zażalenia, które z kolei zostało przez WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 30.05.2017r. sygn. akt IV SA/GI 110/17 ocenione jako prawidłowe albowiem oddalono skargę na to postanowienie z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku strony dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez SKO do Kolegium w dniu [...]r. wpłynął prawomocny (od dnia 22.08.2017r.) wyrok z dnia 5.06.2017r. sygn. akt IV SA/GI 648/16 którym uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Kolegium w dniu [...] r. nr [...] uchylającej w całości decyzję nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w A w B. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji , z uwagi na wystąpienie przeszkody przedmiotowej do rozpatrzenia wniosku strony, albowiem decyzja Kolegium, której stwierdzenia nieważności domaga się strona została wyeliminowana z obrotu prawnego przez WSA w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017r. sygn. akt IV SA/GI 648/16. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona stwierdziła, że wzywa Kolegium do usunięcia naruszenia prawa polegającego m.in. na nieprawidłowym doręczeniu dwóch postanowień w jednej kopercie i błędnym pouczeniu strony, że przysługuje jej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. SKO uchyliło na podstawie art. 138 § 1 pkt k.p.a. sporne postanowienie . Przywołało regulacje z art. 156, art.158, art. 61, art. 61a k.p.a Stwierdziło iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy. Przywołało wyrok WSA w Kielcach z dnia 10.10.2013r. sygn. akt II SA/Ke 709/13 gdzie stwierdzono iż "przepis art. 61 a § 1 K.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (przesłanka podmiotowa) lub z innych uzasadnionych przyczyn (przesłanka odnosząca się do przedmiotu sprawy) postępowanie nie może być wszczęte. Wskazało iż "inne uzasadnione przyczyny" nie została w art. 61 a § 1 K.p.a. dookreślona w jakikolwiek sposób, a przez te "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, przykładowo: gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczyło albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym." SKO stwierdziło iż w związku z żądaniem strony Kolegium prowadziło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium nr [...] z dnia [...]r. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone, a następnie podjęte. Postępowanie winno więc zakończyć się wydaniem decyzji - załatwiającej wniosek strony i uwzględniającej wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2017r. Sygn. akt IV SA/GI 648/16. W konsekwencji gdy takie postępowanie już się na żądanie strony toczyło błędne było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium nr [...] z dnia [...]r. W skardze do WSA w Gliwicach strona postawiła organowi zarzut naruszenia art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. Kolegium uchyliło bowiem swoje postanowienie z dnia [...]r. Nr [...] i nie orzekło co do istoty sprawy. Istotą sprawy było natomiast merytoryczne rozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia 6 marca 2013r. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...]r. Nr [...]. Natomiast samej odmowy wszczęcia postępowania nie można nazwać merytorycznym rozpoznaniem sprawy. W odpowiedzi na skargę SKO w Katowicach Wniosło o oddalenie skargi. Poinformowało, iż w sytuacji złożenia przez skarżącego żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...] Kolegium zobowiązane było -po rozpoznaniu żądania skarżącego - wydać decyzję administracyjną. Postanowienie Kolegium z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...] stanowiło w swej istocie nieuprawnione odrzucenie żądania skarżącego. Był on bowiem uprawniony do złożenia żądania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie przeprowadzone postępowanie administracyjne - którego wynikiem jest wydanie decyzji administracyjnej - mogło wyjaśnić, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. W tej sytuacji zdaniem SKO niezbędne było wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Kolegium z dnia [...] r. Nr [...]. Kolegium wskazało przy tym iż decyzją z dnia [...]r. Nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...]r. Nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja albo postanowienie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Przedmiotem zaskarżenia i oceny jest postanowienie SKO wydane w trybie art. 138 §1 pkt 2 kpa. uchylające postanowienie tegoż Kolegium z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] uchylającej decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji Organ II instancji w wydanym zaskarżonym postanowieniu wywiódł, że postanowienie z [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] było błędne w sytuacji, gdy takie postępowanie już się toczyło na żądanie strony i winno ono być zakończone wydaniem decyzji załatwiającej wniosek strony. To stanowisko uznać należy za trafne. W tym miejscu przypomnieć należy iż wskazanym wyrokiem z dnia 5.06.2017r. sygn. akt IV SA/GL 648/16 Sąd uznał, że organ odwoławczy wydając decyzję z dnia [...]r. nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...]r. odmawiającą przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji uchylił się od obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i w ten sposób naruszył regulację zawartą w art. 138 § 2 k.p.a. , przy czym Sąd wskazał iż w toku ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy obowiązany jest podjąć rozstrzygnięcie w granicach przedmiotowej sprawy . Powyższa okoliczność ma znaczenie o tyle, iż do dnia [...]r., czyli do dnia wydania postanowienia przez SKO nr [...] postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...]r. nr [...] było już wszczęte co nastąpiło wskutek wniosku strony z 6.03.2013r. Zatem gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...]r. było już wszczęte obowiązkiem organu, było jak słusznie zauważyło SKO rozstrzygnięcie tego wniosku decyzją administracyjną, a nie wydanie formalnego orzeczenia w postaci postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia decyzji SKO z dnia [...]r. nr [...] z uzasadnieniem iż decyzja co do której strona wnioskowała o jej nieważność została usunięta z obrotu prawnego, co nastąpiło wyrokiem z 05.06.2017r. sygn. akt IV SA/GL 648/16 . Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Taka sytuacja jednak w sprawie nie zaistniała. Wbrew twierdzeniom organu zawartych w akcie administracyjnym z [...]r. w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 61a. k.p.a to jest brak podstawy materialno- prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym z tej przyczyny, iż WSA w Gliwicach wyrokiem z 05.06.2017r. uchylił decyzję SKO w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Jak już powiedziano, gdy postępowanie w tej sprawie było już wszczęte, a to nastąpiło z dniem doręczenia organowi żądania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r. nr [...] postanowienie formalne o treści wynikającej z art. 61a k.p.a. nie mogło być wydane wobec strony . W konsekwencji w sprawie doszło do wadliwego przez organ I instancji zastosowania w sprawie art. 61a k.p.a , co słusznie stwierdziło SKO w postanowieniu z [...]. uchylając sporne postanowienie . Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 art. § 1 pkt.2 k.p.a., gdzie jak strona twierdzi organ winien był podjąć orzeczenie co do istoty sprawy czyli rozstrzygnąć wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji merytorycznie, a nie jedynie uchylać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie to stwierdzić należy. iż nie jest zasadny. Nie ma bowiem organ możliwości prawnych orzekania merytorycznie co do załatwienia wniosku strony w formie postanowienia. W niniejszym postępowaniu organ wydając postanowienie w dniu [...]r. posiłkowo jedynie stosował art. 144 kpa, co oznacza, iż nie mógł wydając aktu tego rodzaju merytorycznie rozpoznać sprawy . Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.