IV SA/Gl 810/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy W. z dnia [...] nr [...] Wnioskiem z dnia [...] A.P. wystąpiła do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (dalej: OPS) o zawieszenie prowadzonego wobec niej postępowania w sprawie ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego. Jako argument na rzecz zawieszenia przywołała postępowanie toczące się przez Sądem Apelacyjnym w K., mające ścisły związek z tą sprawą. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor OPS, działając z upoważnienia Wójta Gminy W., odmówił zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego zostało wszczęte na wniosek Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., który pismem z dnia [...] zwrócił się o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego – A.P., z uwagi na wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej – A.Ś. Po wszczęciu postępowania pismem z dnia [...] strona została wezwana do osobistego zgłoszenia do OPS w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, mającego na celu ustalenie jej sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej oraz złożenia oświadczenia majątkowego w terminie nie dłuższym niż 14 dni. Nie znaleziono podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 k.p.a., bowiem toczy się ono z urzędu. W zażaleniu z dnia [...] A.P. podnosi, iż sprawa prowadzona w Sądzie Apelacyjnym w K. ma ścisły związek z toczącym się wobec niej postępowaniem. Sąd ten nie wydał jeszcze wyroku, więc postępowanie do czasu jego zakończenia powinno zostać zawieszone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdzono, iż organ pierwszej instancji, mając informacje o prowadzonym postępowaniu sądowym, powinien był wyjaśnić jaki ma ono charakter, co jest jego przedmiotem i rozważyć czy ma ono związek z postępowaniem przez niego prowadzonym. Tym samym pozwoli to na dokonanie oceny czy występuje tu zagadnienie wstępne jako przesłanka obligatoryjna zawieszenia postępowania Kolejnym postanowieniem z dnia [...] nr Dyrektor OPS [...] ponownie odmówił zawieszenia postępowania. Jak podnosi w uzasadnieniu, w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż tocząca się w Sądzie Apelacyjnym sprawa dotyczy unieważnienia małżeństwa A.P. Nie ma to zatem związku z prowadzonym przez OPS postępowaniem, zatem nie zachodzi przesłanka zawieszenia w postaci zagadnienia wstępnego określona w art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. Nie znajduje zastosowania także podstawa zawieszenia fakultatywnego z art. 98 k.p.a., która dotyczy postępowań wszczynanych na wniosek. W zażaleniu z dnia [...] strona twierdzi, iż zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania ze względu na toczącą się sprawę o unieważnienie jej małżeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając jego pogląd co do braku podstaw do zawieszenia postępowania w oparciu o przesłanki obligatoryjne (art. 97 § 1 k.p.a.), jak i przesłankę fakultatywną (art. 98 k.p.a.). W skardze z dnia [...] A.P. wniosła o zmianę postanowienia i zawieszenie postępowania oraz o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi powtarza wcześniej przytaczane argumenty na rzecz zawieszenia postępowania. Uznaje, iż sprawa unieważnienia jej małżeństwa ma ścisły związek z prowadzonym postępowaniem i przed rozpoznaniem tej sprawy przez Sąd Apelacyjny nie powinna zostać podjęta żadna decyzja. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu swojego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów, podniesionych w jej treści. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.z 2012 r., Dz.U. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (dalej: OPS) z dnia [...] nr [...]. Postanowieniem tym Dyrektor OPS ponownie odmówił zawieszenia postępowania wszczętego i prowadzonego na podstawie art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.Dz. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm., dalej: ustawa), którego przedmiotem było ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego – A.P. oraz złożenie przez nią oświadczenia majątkowego. Organy orzekające w sprawie uznały, iż sprawa unieważnienia małżeństwa skarżącej, rozpatrywana w Sądzie Apelacyjnym w K., nie pozostaje w związku z prowadzonym przez OPS postępowaniem, zatem nie zachodzi przesłanka zawieszenia w postaci zagadnienia wstępnego określona w art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. Postępowanie, jako wszczęte z urzędu, nie podlega także zawieszeniu na podstawie art. 98 k.p.a. W ocenie Sądu sprawa zawieszenia postępowania ma charakter bezprzedmiotowy z tej racji, że zawieszone może być jedynie postępowanie prowadzone w sprawie administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a., a więc takiej, która kończy się wydaniem aktu jurysdykcyjnego w postaci decyzji (wyjątkowo postanowienia). Natomiast postępowanie prowadzone przez oba organy orzekające w tej sprawie nie miało charakteru postępowania jurysdykcyjnego, w jego ramach podejmowane są jedynie czynności materialno-techniczne, do których k.p.a. nie znajduje zastosowania. Zgodnie z art. 3 ust. 5 pkt. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Po otrzymaniu tego wniosku, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy (art. 4 ust. 1 ustawy). W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (art. 5 ust. 3 ustawy). Skarżąca jest dłużnikiem alimentacyjnym w związku z tym, że egzekucja świadczeń funduszu alimentacyjnego, przyznanych decyzją Burmistrza K. z dnia [...] na okres od dnia [...] do [...] w wysokości [...] zł. miesięcznie, okazała się bezskuteczna. W następstwie tego GOPS w K. zwrócił się do Wójta Gminy W., jako organu właściwego, o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Postępowanie wszczęte przez Dyrektora OPS, działającego z upoważnienia Wójta, miało właśnie za przedmiot podjęcie takich działań, o których mowa w art. 5 ust. 3 ustawy, w tym przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Dopiero w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego organ właściwy dłużnika był obligowany do wszczęcia postępowania dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które to postępowanie kończy się podjęciem decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (art. 5 ust. 3 w zw. z ust. 3a ustawy). Wobec powyższego uznać przyjdzie, iż postępowanie prowadzone w sprawie zawieszenia postępowania, które nie miało charakteru postępowania administracyjnego jest bezprzedmiotowe, zaś postanowienie wydane jego wyniku obarczone jest wadą nieważności, jako wydane bez podstawy prawnej. Mając na względzie dostrzeżone uchybienia, ze względu na przepis art. 156 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 145 §1 pkt. 2 p.p.s.a. zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Wskazania do ponownego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej uwag i oceny prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.