IV SA/Gl 813/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A.P. od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: odmowy umieszczenia tegoż w domu pomocy społeczne działając na podstawie art 17,18,21 ustawy z dnia 12.10.1994 roku "o samorządowych kolegiach odwoławczych - (tj. Dz. U 2015r. poz. 1659 ), oraz art. 134 w związku z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257 j.t.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wydając sporne postanowienie wskazał, iż decyzją z dnia [...] . nr [...] Wójt Gminy B. odmówił umieszczenia A. P. w domu pomocy społecznej, od której to decyzji A. P. złożył odwołanie do SKO w Bielsku-Białej. Rozpatrując odwołanie SKO stwierdziło, iż zgodnie z art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast zgodnie z treścią art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, o czym Strona została poinformowana w pouczeniu zaskarżonej decyzji. Powołując się na wyrok NSA z 18.11.1999r (I SA 330/99, LEX nr 48749) podniosło SKO , iż "warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ analizując akta sprawy stwierdził, iż doręczenie decyzji nastąpiło w trybie art. 44 § 4 K.p.a. (tj. w formie doręczenia zastępczego). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika bowiem, iż z powodu niemożliwości doręczenia przesyłki adresatowi, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w dniu 01.12.2015r. Następnie przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 09.12.2015r., w dniu zaś 16.12.2015r. przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki, Zatem termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem następnym i upłynął w dniu 30 grudnia 2015r. Odwołanie A. P. zostało złożone w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w B. w dniu 01.04.2016r. zatem po upływie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła iż wbrew twierdzeniom SKO odwołanie od decyzji Wójta Gminy B. Nr [...] złożono w ustawowym terminie, to jest od daty kiedy dowiedziała się, iż wspomniana decyzja została przez ten organ podjęta. Podniosła tez iż do dnia dzisiejszego decyzji tej nieotrzymała. Zakwestionowała także, iż nie jest prawdą to, iż termin na wniesienie odwołania minął 30.12. 2016r, w tym dniu bowiem nie miała wiedzy o tym, iż decyzja została podjęta. Wskazała , iż Wójt Gminy B. wykorzystał fakt, iż poinformowała pisemnie GOPS, że idzie do szpitala na leczenie by wysłać na jej adres wspomnianą decyzję wiedząc, że nie będzie mogła być podjęta. Podniosła, iż po wyjściu ze szpitala poszukiwała co za korespondencja była przesyłana na jej adres i komu ją odesłano. Po upływie określonego czasu dowiedziała się, że jednym z nadawców był GOPS, który odmówił przekazania korespondencji. Dopiero w dalszym okresie czasu strona dowiedziała się, że korespondencja, zawierała utajnioną decyzję i wtedy złożyła odwołanie "od decyzji, której nie otrzymała. Tak więc odwołanie zostało złożone w ustawowym terminie przez stronę licząc od daty kiedy dowiedziała się, że decyzja została podjęta . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. W przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - w skrócie "P.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w zakreślonych wyżej ramach Sąd uznał, że przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. W przedmiotowej sprawie zaskarżonym postanowieniem SKO w Bielsku-Białej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: odmowy umieszczenia A. P. w domu pomocy społecznej. Podstawę prawną powyższej odmowy stanowił art. 129 i art. 134 k.p.a. i brak zachowania ustawowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] nr [...] Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a., właściwy organ zobowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli w wyniku czynności wstępnych podejmowanych w postępowaniu odwoławczym stwierdzi, że ten środek zaskarżenia wniesiony został z uchybieniem terminu. Stosownie zaś do treści art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie, od dnia jej ogłoszenia stronie. Uchybienie 14 - dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, powoduje bezskuteczność odwołania i to bez względu na przyczyny spóźnienia, następstwem czego jest ostateczność decyzji organu I instancji. Warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy jest bowiem stwierdzenie, że odwołanie w sprawie jest dopuszczalne oraz, że zachowany został termin do jego wniesienia. Z tego też względu, po otrzymaniu odwołania, organ odwoławczy obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. W tym ostatnim przypadku wiąże się to z ustaleniem, czy doręczenie decyzji było skuteczne. Wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 k.p.a.), organ odwoławczy jest wówczas obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli jednak strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu służy zażalenie - art. 59 § 1 k.p.a.) i dopiero gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (A. Wróbel. Komentarz do art. 134 K.p.a, wyd LEX, postanowienie NSA sygn.. I OZ 1237/16). Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie takiego postanowienia stwierdzające uchybienie terminu jest niezgodne z prawem ("Wydawnictwo Lex,"2012 r., teza 11, B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do art. 134 k.p.a. Wyd. C.H. Beck. Legalis, pkt III teza 2, G. Łaszczyca, A. Matan, Komentarz do art. 134 k.p.a., wyd. Lex, 2010 r., teza 9). Prezentowane wyżej stanowisko doktryny znajduje akceptację w orzecznictwie sądowo - administracyjnym. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt: II GSK 473/09, w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednocześnie z odwołaniem lub wprawdzie później, lecz jeszcze przed wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., organ ten jest zobligowany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i wydać w tej sprawie stosowne postanowienie. Dopiero ostateczne orzeczenie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania umożliwi wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie organ na skutek wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania rozstrzygnął ten wniosek negatywnie postanowieniem z dnia [...] [...] który został poddany kontroli sądowej wyrokiem tut. Sądu z dnia 21.02.2018r sygn. akt IV SA/GL 813/17 i w jej następstwie uchylono w/w postanowienie. W szczególności w tej sprawie Sąd zakwestionował przyjęcie fikcji prawnej doręczenia zastępczego w trybie art. 44 kpa decyzji w przedmiocie odmowy umieszczenia strony w domu pomocy społecznej. Stwierdził, iż dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie pozwala na akceptację stanowiska SKO co do doręczenia stronie korespondencji mającej zawierać decyzję Wójta Gminy B. z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia strony w domu pomocy społecznej. W szczególności stwierdził Sąd, iż w aktach sprawy brak jest oryginalnego zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji skierowanej do A. P. mającej zawierać decyzję w przedmiocie odmowy umieszczenia strony w domu pomocy społecznej z dnia [...] wydanej przez Wójta Gminy B. Jakkolwiek stwierdził, iż w aktach jest wprawdzie fragment kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji skierowanej do A. P., jednak nie może on stanowić dowodu w sprawie, gdyż nie jest to oryginał zwrotnego potwierdzenia odbioru w/w decyzji, dołączonego do kopert nieodebranej przez stronę, a zawierającej sporną decyzję. Fragment kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji (nie potwierdzonego za zgodność z oryginałem przez osobę upoważnioną do tej czynności ) nie zawierającego adnotacji pozwalających w sposób jednoznaczny na stwierdzenie, iż przesyłka zawiera decyzję w odniesieniu do której wywodzi się fikcję prawną jej doręczenia nie stanowi bowiem dowodu w oparciu, o który możliwe jest przyjęcie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a. W konkluzji za wadliwe Sąd uznał ustalenie organu, że decyzja organu I instancji z dnia [...] została skarżącemu skutecznie doręczona, w trybie art. 44 k.p.a. W sytuacji zatem, gdy ustalenie organu istniejące i w niniejszej sprawie co do przyjęcia, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] nr [...] nie jest prawidłowe i nie znajduje oparcia w dowodach zebranych w materiale dowodowym zebranym w sprawie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie odmowy umieszczenia strony w domu pomocy społecznej należy uznać za wadliwe i przedwczesne..Z kolei brak stosownych ustaleń stanowi o naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę SKO mając na uwadze powyższe rozważania w pierwszej kolejności wyjaśni i ustali jaka decyzja Wójta Gminy B. w przedmiocie odmowy umieszczenia strony w domu pomocy społecznej. z dnia [...] (o jakim nr) została skutecznie doręczona skarżącemu, w jakiej rzeczywiście dacie to nastąpiło i w konsekwencji jaki dzień jest dniem, od którego należy liczyć bieg terminu do wniesienia odwołania. W dalszej kolejności, o ile decyzja pierwszoinstancyjna została stronie skutecznie doręczona organ winien ocenić, czy strona zachowała termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.