IV SA/Gl 816/05

WyrokWSA w Gliwicach2006-11-29

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga-Gajewska, Adam Mikusiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim urządzeń infrastruktury technicznej, ustalona na podstawie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2005 r., ma charakter jednorazowy, czy też roczny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim urządzeń infrastruktury technicznej, ustalona na podstawie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2005 r., miała charakter jednorazowy. Literalne brzmienie przepisu oraz brak regulacji dotyczących sposobu i terminu zapłaty w kolejnych latach kalendarzowych wskazywały, że intencją ustawodawcy nie było nakładanie opłat innych niż jednorazowe. Dopiero nowelizacja z 2005 r. wprowadziła możliwość pobierania opłaty rocznej.
Stan faktyczny
Spółka A uzyskała zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu budowy linii kablowej średniego napięcia. Organ pierwszej instancji ustalił opłatę za zajęcie pasa drogowego, która miała być uiszczana corocznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka A zaskarżyła decyzję, zarzucając błędną interpretację art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, polegającą na przyjęciu, że opłata ma charakter roczny, podczas gdy powinna być jednorazowa. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w B. z/s w R. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Protokolant stażysta Anna Michalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zajęcia pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w B.z/s w R. działającego z upoważnienia Zarządu Powiatu B. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu W dniu [...] r. Spółka A wystąpiła o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej wskazując jako rodzaj robót budowę linii kablowej średniego napięcia. Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w B. z siedzibą w R., działając z upoważnienia Zarządu Powiatu B., decyzją Nr [...] z dnia [...] r. zezwolił na zainstalowanie urządzenia obcego (kabla energetycznego) w pasie drogowym ul. [...] i [...] w S. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 40 ust. 1, 4 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838), art. 47, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2002 r. Nr 150, poz. 1240) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9 poz. 26 ze zm.). Nadto na podstawie uchwał Rady Powiatu B. Nr [...] z dnia [...]r. i Nr [...] z dnia [...] r. określających stawki opłat za zajęcie pasa drogowego dróg kategorii powiatowej ustalono wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego w kwocie [...] zł stanowiącej iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni ([...] m2) i rocznej stawki opłaty za zajęcia [...] m2 pasa drogowego ([...] zł). Opłatę za urządzenie obce naliczono od dnia [...] r. do dnia [...] r. wskazując, że termin uiszczenia opłaty wynosi 14 dni od daty odbioru zezwolenia. Opłata coroczna w wysokości [...] zł za kolejny rok kalendarzowy i lata następne winna być uiszczona przed upływem tego terminu. Organ określił również warunki realizacji inwestycji wskazując, że powinny być one zgodne z ustaleniami zawartymi w uzgodnieniu Nr [...], a po wykonaniu instalacji urządzeń obcych Inwestor zobowiązany został zgłosić zadanie do odbioru technicznego. Wszelkie wady techniczne ujawnione w okresie 24 miesięcy winny być usunięte w terminie 14 dni od daty ich zgłoszenia. Od decyzji Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w B. odwołała się Spółka A wnosząc o jej uchylenie w zakresie nałożenia na stronę obowiązku uiszczania corocznie opłaty za umieszczenie obcego urządzenia w pasie drogowym i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Strona nie kwestionowała wysokości opłaty rocznej w kwocie [...] zł. Nie zgodziła się natomiast z nałożonym obowiązkiem uiszczania tej opłaty corocznie argumentując, że ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przewiduje jednorazową opłatę za zajęcie pasa drogowego i nie nakłada obowiązku jej uiszczania co roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086) oraz w związku z art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086), utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w B. Nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 38 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wskazując, że przebudowa lub remont obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, należy do ich właściciela i wymaga zgody zarządcy drogi. Powołano się również na treść art. 39 ust. 3 ww. ustawy stwierdzając, że na podstawie tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 40 tejże ustawy za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej organ odwoławczy wskazał, że obowiązek naliczania opłaty rocznej wynika z art. 40 ust. 5 w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z tymi przepisami opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie [...] m2 pasa drogowego. Zdaniem organu odwoławczego kwestionowana przez stronę opłata została naliczona prawidłowo. Dotyczyła ona bowiem umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w postaci kabla energetycznego i została ustalona w oparciu o art. 40 ust. 3 i 5 ustawy o drogach publicznych, jako konsekwencja zezwolenia wydanego na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Organ drugiej instancji zaznaczył również, że w świetle uregulowań art. 40 ust. 1 i ust. 3 ustawy o drogach publicznych nałożenie opłaty rocznej miało charakter obligatoryjny i niemożliwym było odstąpienie od jej naliczania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka A zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997r. Nr 115, poz. 741 ze zm.) oraz art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że opłata za zajęcie pasa drogowego ma charakter opłaty za każdy rok pozostawania urządzeń w pasie drogowym. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji lub jej zmianę poprzez przyjęcie, że ma obowiązek uiścić opłatę jedynie o charakterze jednorazowym bądź uchylenie tejże decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca podniosła, że nie kwestionuje wysokości ustalonej opłaty za zajęcie pasa drogowego, nie zgadza się natomiast ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż opłata ta powinna być uiszczana corocznie. Odwołując się do treści przepisu art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, a w szczególności do sformułowania "rocznej stawki opłaty" argumentowano, że dotyczy ono możliwości ustalania przez zarządcę drogi każdego roku nowej wysokości stawki za zajęcie [...] m2 pasa drogowego. Za słusznością tego stanowiska przemawiał również, zdaniem strony skarżącej, brak ustawowej regulacji w zakresie ustalania i poboru opłaty w kolejnych latach. Jeżeli bowiem opłata miałaby być ustalana zgodnie z ilością lat zajęcia pasa drogowego, wówczas inna musiałaby być konstrukcja przepisu art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, a wysokość opłaty stanowiłaby iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego i liczby lat zajęcia [...] m2 pasa drogowego. Przepis natomiast mówił jedynie o rocznej opłacie za zajęcie pasa drogowego. Na poparcie tego poglądu odwołano się do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. Nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...]r. Nr [...]. Strona skarżąca zarzuciła również, że Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej w D. G. nie miał prawa orzekać w przedmiotowej sprawie, gdyż przyłącze napowietrzne jest urządzeniem służącym do przesyłu energii elektrycznej, o którym mowa w art. 124 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest zakładane w ramach realizacji celów publicznych. Brak było podstaw prawnych do zastosowania w tym zakresie przepisu art. 40 ustawy o drogach publicznych, gdyż dotyczył on innych urządzeń niż wymienione w art. 124 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. Organ wyjaśnił, że inne opłaty naliczane były za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury, a inne za zajęcie pasa drogowego na prowadzenie robót, dla których opłatę ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie [...] m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego. Obowiązek naliczania opłaty rocznej wynikał natomiast z art. 40 ust. 5 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Opłata roczna stanowiła iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie [...] m2 pasa drogowego. Przepisy ustawy o drogach publicznych nakładały na zarządcę drogi obowiązek naliczania ww. opłat, a jedynym odstępstwem od tego obligu były jedynie przypadki zajęcia pasa drogowego w związku z koniecznością usunięcia awarii. Nadto za całkowicie chybiony uznał organ odwoławczy zarzut strony skarżącej o braku umocowania do orzekania w sprawie dla Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej w D. G. Decyzję w pierwszej instancji wydał bowiem Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w B. z siedzibą w R. działając z upoważnienia Zarządu Powiatu B. Bezzasadne, zdaniem organu drugiej instancji, było również powoływanie się na uregulowania art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przepis ten dotyczy gruntów nie będących drogami publicznymi zaś unormowania ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stanowią lex specialis do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia, inne akty i czynności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd bada przede wszystkim czy kwestionowane rozstrzygnięcia administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również czy zaskarżone akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością. Dodać należy, że rozpoznając konkretną sprawę sąd administracyjny, po myśli art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jest uprawniony do uwzględnienia skargi również z uwagi na uchybienia inne niż te, które przytoczyła strona skarżąca. W niniejszej sprawie zarzuty skargi okazały się częściowo uzasadnione, co przy uwzględnieniu zarzutów branych pod uwagę z urzędu, musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Kontrola legalności tych rozstrzygnięć wykazała bowiem, że wydane one zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w B. z/s w R. Sąd miał na uwadze treść przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086ze zm.), zwanej dalej ustawą o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania tych decyzji. W myśl art. 38 ust. 2 ustawy o drogach publicznych przebudowa lub remont istniejących w pasie drogowym obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu należała do ich właściciela i wymagała zgody zarządcy drogi. Natomiast zgodnie z art. 40 ust. 1 tej ustawy zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymagało zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenie, o którym mowa w tym przepisie dotyczyło: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego; 3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego lub reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3 (art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych). Za zajęcie pasa drogowego pobierana była opłata, której wysokość została zróżnicowana w zależności od rodzaju prac jakie miały być przeprowadzone (art. 40 ust. 3-6 ustawy). Analizując treść rozstrzygnięć obu instancji w pierwszej kolejności wskazać należało na rozbieżności w określeniu przez te organy rodzaju robót, których dotyczyło zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Jak wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego ustalona została na podstawie art. 40 ust. 4 i 6 ustawy o drogach publicznych, które to przepisy dotyczą zajęcia pasa drogowego w celach, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 3 i 4. Tymczasem z decyzji organu odwoławczego wynika, że opłata ustalona została na podstawie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, a więc z tytułu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach posługiwały się pojęciem "zainstalowanie" kabla energetycznego, nie precyzując jakiego konkretnie rodzaju robót spośród wymienionych w art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych dotyczyło zezwolenie oraz opłata, nie wskazały jednoznacznie czy zakres prac opisany we wniosku z dnia [...] r. jako "budowa linii kablowej średniego napięcia" obejmował: prowadzenie robót w pasie drogowym, umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, umieszczanie w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego lub reklam czy zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wcześniej wymienione. Przepisy powołane w treści decyzji organu pierwszej instancji sugerowały, że zezwolenie oraz opłata dotyczyły robót, o których mowa w art. 40 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 ustawy o drogach publicznych. Tymczasem w decyzji organu odwoławczego w sposób wyraźny wskazano, że kwestionowana przez stronę opłata dotyczy umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, z więc robót wymienionych w pkt 2 art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Ta rozbieżność w treści decyzji pierwszej i drugiej instancji uniemożliwiła Sądowi przeprowadzenie pełnej kontrolę legalności podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Brak rozważań dotyczących charakterystyki robót określonych w zgłoszonym przez stronę skarżącą wniosku oraz brak wyjaśnień na temat zakresu znaczeniowego pojęcia "zainstalowanie" użytego w rozstrzygnięciach obu instancji uniemożliwiły ocenę czy wnioskowane roboty stanowią w istocie budowę nowej linii, czy też stanowią przebudowę lub remont istniejącej już w pasie drogowym sieci energetycznej. Przedstawione powyżej zagadnienia nie zostały należycie wyjaśnione, co zdaniem Sądu stanowiło naruszenie uregulowań zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również mogło skutkować niewłaściwym zastosowaniem w niej przepisów prawa materialnego. W tym miejscu zauważyć również należało, że w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. powołano art. 47 nie wskazując aktu prawnego, z którego ten przepis miałby pochodzić (prawdopodobnie chodziło o ustawę o drogach publicznych). Umknęło jednak uwadze organu, że przepis art. 47 ustawy o drogach publicznych został uchylony z dniem 9 grudnia 2003 r. na podstawie art. 1 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2000, poz. 1953 ze zm.). Podobnie rzecz się miała z powołanym w decyzji pierwszoinstancyjnej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych. Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 10 grudnia 2004 r. na mocy art. 9 powołanej wyżej ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. Analizując natomiast treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę, nie sposób było oprzeć się wrażeniu, że uszło uwadze organu drugiej instancji co było istotą sporu w sprawie. Wbrew temu co twierdził organ odwoławczy, strona skarżąca nie kwestionowała bowiem sposobu wyliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w kwocie [...] zł. Nie zgadzała się natomiast z nałożeniem na nią obowiązku uiszczania tejże opłaty corocznie argumentując, że opłata ta ma charakter jednorazowy. Sporna pomiędzy stronami pozostawała zatem interpretacja art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Konkretnie zaś istotą sprawy była odpowiedź na pytanie czy na podstawie tego przepisu organ mógł nałożyć na stronę obowiązek uiszczania corocznie opłaty za zajęcie pasa drogowego. Tymczasem uzasadnienie decyzji organu odwoławczego oraz odpowiedź na skargę w znacznej mierze poświęcone zostały analizie przepisów ustawy o drogach publicznych, które nie były przez stronę kwestionowane. Organ odwoławczy wydając swoją decyzję nie odniósł się w ogóle do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że strona podważała prawidłowość naliczenia opłaty rocznej. Organ odwoławczy nie ustosunkował się także do kwestii materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia i nie przedstawił uzasadnienia prawnego nałożenia na stronę obowiązku uiszczania w każdym kolejnym roku kalendarzowym opłaty za zajęcie pasa drogowego. Wyjaśnić zatem należało, że podstawę prawną do wymierzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego stanowił art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania przez organy obu instancji. Wysokość opłaty w takim przypadku ustalana była jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie [...] m2 pasa drogowego. Literalne brzmienie ww. przepisu nie pozwalało na jednoznaczne stwierdzenie, że ustalana na jego podstawie opłata nie miała charakteru jednorazowego lecz była opłatą coroczną. Również analiza przepisów zawartych w ust. 11 i ust. 13 w zw. z ust. 3 art. 40 nie pozwalała na przyjęcie, by organ orzekający o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego miał uprawnienie do nałożenia opłaty innej niż jednorazowa. Jak wynikało bowiem z art. 40 ust. 13 termin uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego wynosił 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna. Brak było natomiast uregulowania wskazującego w jaki sposób i w jakim terminie miałaby następować zapłata w kolejnych latach kalendarzowych. Należało zatem przyjąć, że intencją ustawodawcy nie było nakładanie na podmioty zajmujące pas drogowy opłat innych niż opłata jednorazowa. Na marginesie tych rozważań wskazać należało, że termin "roczna stawka" występował już w ustawodawstwie polskim, m.in. w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84). Jednak w tym przypadku używając określenia stawka opłaty rocznej w sposób wyraźny określono sposób i termin uiszczania tejże opłaty w kolejnych latach kalendarzowych (por. art. 9 i art. 19 ww. ustawy). Argumentem potwierdzającym słuszność poglądu, że na podstawie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie było możliwe nałożenie na stronę obowiązku uiszczania opłaty innej niż jednorazowa, są przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1486), która weszła w życie z dniem 4 października 2005 r. Mocą art. 1 pkt 4 lit. a tejże ustawy wprowadzono nowelizację przepisu art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, który aktualnie brzmi następująco: "Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie [...] m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim". Na skutek nowelizacji zmieniono również treść ust. 13 art. 40 oraz dodano ust. 13 a, w którym określono sposób uiszczania opłaty rocznej w pierwszym roku umieszczenia urządzenia i w latach następnych. Tak więc dopiero od dnia 4 października 2005 r. możliwe stało się nakładanie obowiązku uiszczania opłaty za zajęcie pasa drogowego corocznie. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi Sąd nie podzielił poglądu strony skarżącej o braku kompetencji Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej w D. G. do orzekania w przedmiotowej sprawie. W sprawie w pierwszej instancji rozstrzygnięcie wydawał bowiem Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w B. z siedzibą w R. Sąd nie przychylił się również do stanowiska skarżącej, że art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stanowi lex specialis w stosunku do art. 40 ustawy o drogach publicznych. Przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami upoważnia starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do ograniczenia w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, w także innych podziemnych i naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to nie odnosi się jednak do nieruchomości mających status drogi publicznej wyłączonych spod gospodarki nieruchomościami i stanowiących własność Skarbu Państwa (drogi krajowe) albo własność samorządu województwa, powiatu lub gminy (drogi wojewódzkie, powiatowe lub gminne). Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy orzekające wezmą pod uwagę wskazane powyżej uchybienia, jak również uwzględnią zmiany w stanie prawnym, jakie wprowadzone zostały ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1486). Ponieważ zaskarżona decyzja została uchylona, a wyrok Sądu jest nieprawomocny dlatego w oparciu o art. 152 P.p.s.a. stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło