IV SA/Gl 819/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Fabryki A w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...], 2. określa, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. odmówił stwierdzenia choroby zawodowej [...] u E. T. Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające i orzeczenia lekarskie: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Nr [...]) i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Nr [...]). Odwołanie od tej decyzji złożył E. T. Wnioskował o jej unieważnienie - powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego , gdzie stwierdzono, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej [...] spowodowanego [...] w miejscu pracy ze względu na stopień [...] (z tego powodu odmówiono mu rozpoznania choroby zawodowej [...] w orzeczeniach lekarskich WaMP i lMPiZŚ w S.). Domagał się wydania decyzji stwierdzającej u niego chorobę zawodową [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 1 pkt 2, 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U z 2006r. Nr 122, poz.851 z późniejszymi zmianami) i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł: 1. uchylić decyzję z dnia [...] r. nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej [...] u E. T. wydaną na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z § 10 rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dotyczącym chorób zawodowych, 2. stwierdzić u E. T. chorobę zawodową słuchu wym. w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozp. R.M. z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. (Dz.U. nr 65, poz.294). w związku z § 10 rozp. R. M. z dnia 30 lipca 2002 r. (Dz.U. nr 132 poz. 1115). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zmianami) oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ podniósł, iż w sprawie E. T. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracował w Fabryce A w K. w latach [...] jako [...] i [...], gdzie był eksponowany na [...] ponad [...] w ciągu zmiany roboczej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., uznał więc, że w/wym. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu. E. T. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.), gdzie stwierdzono [...] dla [...] i [...] i nie rozpoznano choroby zawodowej [...] u w/w z uwagi na stopień [...] w [...]. Następnie był badany w Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.), gdzie również stwierdzono [...] z [...] i [...] i również nie rozpoznano choroby zawodowej [...] z uwagi na [...] w [...]. Organ odwoławczy wskazał, iż w ramach postępowania odwoławczego wystąpił do lMPiZŚ w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia uwzględniającego orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach choroby zawodowej [...] znane od [...] w [...] r. (wyrok SN z dnia 04.06. 1998r. sygn. akt III RN 36/98) i w dniu [...] r. otrzymał odpowiedź z lMPiZŚ w S., w której poinformowano, że stwierdzany u E. T. [...], z lekarskiego punktu widzenia nie spełnia definicji choroby zawodowej [...] zamieszczonej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 18 listopada 1983 r.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podkreślił, iż biorąc pod uwagę powyższą dokumentację i utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok SN z 04 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98 i wyrok SN z 11 marca 1999 r. sygn. akt III RN 128/98) oraz "upowszechnione" orzecznictwo WSA w Gliwicach, skoro E. T. pracował ok. [...] w [...] i rozpoznano u niego [...] typu [...] spełniające prawne kryteria definicji choroby zawodowej [...] wym. w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, to należało uznać, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową [...] u E. T. zgodnie z definicją z poz. [...] wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65 poz. 294) w związku z § 10 rozp. R.M. z 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Fabryka A w K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej obrazę przepisów prawa, a w szczególności: 1. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez uznanie, iż stwierdzone u E. T. schorzenie [...] spełnia przesłanki choroby zawodowej wskazanej w pozycji [...] wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia, 2. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez uznanie, iż stwierdzone u E. T. schorzenie [...] nastąpiło wskutek występowania u skarżącego jako pracodawcy [...], 3. art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wywodziła, iż skarżący nie pracował w warunkach [...], powołując się w tej mierze na treść decyzji organu I instancji z dnia [...] r. NR [...], która to decyzja odmówiono stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej [...] z pozycji [...] wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294). Podkreślono sprzeczność między treścią zaskarżonej decyzji, a faktami ustalonymi w toku postępowania, w szczególności akcentując, iż ustalenia organu są sprzeczne z orzeczeniami jednostek diagnostycznych. W odpowiedzi na skargą organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowane stanowisko. Uczestnik postępowania E. T. w piśmie procesowym z dnia [...] r. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek z innych przyczyn niż prezentowane w skardze. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 145 § 1 pkt. 2 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast art. 156 § 1 pkt. 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną". Przepis ten spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia, z tym jednak zastrzeżeniem, że chodzi o wydanie kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty. Wspomniana zasada wyraża się w tym, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Przymiot ostateczności decyzji administracyjnych mogą spełniać zarówno decyzje drugiej instancji, wydane w wyniku złożonego odwołania, decyzje pierwszej instancji, od których nie złożono w terminie odwołania, bądź od których, z mocy przepisów prawa, odwołanie nie przysługuje. Naruszenie wskazanej zasady przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy pociąga za sobą sankcje nieważności o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeżeli zatem organ uzna, iż wniosek strony dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzja ostateczną to rozpoznanie takiego wniosku może nastąpić wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego bądź w przypadkach ściśle określonych w przepisach szczególnych. Zatem zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. wchodzi w rachubę tylko wówczas, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta istnieje, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Otóż proste porównanie treści decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] z treścią załączonej do akt sprawy decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] (utrzymanej w mocy decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] ) potwierdza, iż: - w sprawie występują te same podmioty (skarżący E. T. i uczestnik postępowania Fabryka A w K.), - sprawa dotyczy tego samego przedmiotu (ustalenia czy u E. T. występuje schorzenie w postaci choroby zawodowej [...] z pozycji [...] wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294), - rozważania prawne snute są na podstawie tego samego stanu prawnego (rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294) - niezmieniony jest stan faktyczny sprawy (dotyczy pracy skarżącego na tym samym stanowisku , w tym samym zakładzie pracy). Stąd też - bez jakiejkolwiek ku temu wątpliwości - w przedmiotowym przypadku zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej. Innymi słowy organy w przedmiotowym postępowaniu ponownie orzekły w sprawie zakończonej już ostateczną decyzją administracyjną. Dlatego też w przedmiotowym przypadku zachodzi sytuacja o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Ostateczne rozstrzygnięcia - jak już wyżej wspomniano - mogą być bowiem wzruszane wyłącznie w nadzwyczajnych trybach przewidzianych kodeksem postępowania administracyjnego, a co za tym idzie nowe orzeczenia mogą zapaść wyłącznie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego orzeczeń mających przymiot ostateczności, w przeciwnym bowiem razie zawsze nastąpi stan przewidziany w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Przeto też mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z zw. z art. 135 tej ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz rozstrzygnięcia ją poprzedzającego. Ponieważ zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, a wyrok sądu jest nieprawomocny, w oparciu o art. 152 cyt. ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Stwierdziwszy zatem z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wspomnianej ustawy nieważność wyżej wymienionych orzeczeń, Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostał zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań Sądu.