IV SA/Gl 82/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2005 r. , na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. T. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] r., na zasadzie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. oraz art.22 ust.1 i art. 4 ust.1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz.371 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] r. oraz decyzję ja poprzedzającą z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania administracyjnego i orzekł odmówić przyznania W. T. uprawnień kombatanckich z tytułu represji określonych w art. 4 ust.1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zdaniem organu administracyjnego strona nie przedstawiła wystarczających dowodów na tę okoliczność. Zeznania świadków organ uznał za niewiarygodne, albowiem wysiedleni zostali oni z innych miejscowości, w czasie pobytu w obozie mieli odpowiednio [...] i [...] lata i wykluczył, aby mogli oni zapamiętać stronę. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. T. wniósł o uchylenie tej decyzji. Twierdził mianowicie, że przed pobytem w obozie często kontaktował się ze świadkami i dlatego brak podstaw do twierdzenia, że nie mogli oni go zapamiętać z pobytu w obozie w K. Ł. Podnosił, że pomimo starań nie dysponuje dokumentacją archiwalną dot. pobytu w obozie. Zaskarżoną decyzją, na podstawie art.138 ( 1 pkt 1 w związku z art.127 ( 3 k.p.a. i art. 4 ust.1 pkt 1 lit c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy powyższą decyzję. Podzielił bowiem poprzednio zaprezentowane ustalenia i rozważania, które doprowadziły do wniosku, że odwołujący się nie wykazał tytułu do uprawnień kombatanckich. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej błędne nieuwzględnienie istotnych faktów przedstawionych w postępowaniu administracyjnym, które powtórnie zaprezentował. W szczególności powtórzył zarzuty zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i szeroko opisał swoje stosunki z rodziną świadków. Podnosił, że w innych sprawach , gdzie świadkowie ci składali zeznania, nie dyskwalifikowano ich jedynie z uwagi na ich młody wiek. Wskazał, że nie wiadomo mu, aby organ w toku postępowania wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu i innych organów o informacje na temat przesiedleń mieszkańców miejscowości C. i okolicznych wiosek. Zaakcentował także swe pokrzywdzenie tym rozstrzygnięciem. W jego ocenie istnieją podstawy do przyznania mu spornych uprawnień, stąd decyzję tę uznał za chybioną. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację i wywodząc, iż skarżący nie przedstawił przekonywujących dowodów które mogłaby przemawiać za podzieleniem jego twierdzeń, a w szczególności nieprecyzyjnie wskazywał w jakim obozie przebywał. Podniósł także, że w toku postępowania dowodowego prowadzonego w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Urząd wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Zbiorów w P. i Ł., Archiwum Państwowego w Ł., Urzędu Miasta w K. z prośbą o potwierdzenie wysiedlenia w czasie II wojny światowej miejscowości C. i pobytu w obozie przesiedleńczym wnioskodawcy i jego rodziny. Zasoby archiwalne nie pozwoliły na potwierdzenie wysiedlenia wskazanej miejscowości oraz pobytu w obozie przesiedleńczym. Godzi się przy tym zaznaczyć, że podając te informacje organ twierdził, że dotyczą one osoby o nazwisku M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że wedle treści art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153 , poz. 1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są m.in. do kontroli działalności administracji publicznej, a więc orzekają o zgodności z prawem działań organów administracyjnych w zakresie publicznoprawnym. Wedle treści przepisu art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270), sądy te badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wówczas władne są uchylić takie rozstrzygnięcie. Badają także czy poddane ich osądowi decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością. Przy czym, w myśl art.134 §1 tej ustawy, nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem kontrolują legalność decyzji także z urzędu. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, albowiem spełnione zostały przesłanki z art.119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając zasadność skargi w wyżej zakreślonych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż musiała ona odnieść skutek albowiem podniesione w niej zarzuty, jak też zarzuty brane pod rozwagę z urzędu, okazały się nie do odparcia. Analiza całokształtu okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza dokonanej przez organ oceny wiarygodności dowodów, doprowadziła do konkluzji, iż sprawa jako niewyjaśniona co do istoty, a zwłaszcza co do faktów mających wykazać istnienie tytułu skarżącego do uprawnień kombatanckich, nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia. Uchybienie w tym zakresie przepisom prawa procesowego i pośrednio prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy, przeto uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący domagał się przyznania mu uprawnień kombatanckich z tytułu w art. 4 ust.1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na tę okoliczność przedstawił swoje oświadczenie oraz zeznania dwóch świadków. W tym miejscu godzi się podnieść, iż ciężar dowodzenia spełnienia przesłanek z powyższego przepisu spoczywał na stronie, jednakowoż niepodobna pominąć – wynikającego z art. 7, art. 9, art. 75 § 1 k.p.a. – obowiązku działania organu administracji z urzędu. Winno ono przybrać postać gromadzenia wszelkich dowodów potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy oraz wnikliwej ich oceny. Organ nie sprostał temu obowiązkowi. Nie zadał sobie trudu przesłuchania skarżącego celem wyjaśnienia rozbieżności w kwestii w jakim konkretnie obozie on przebywał (w Ł. lub K. Ł.). Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek śladu, iż organ w toku postępowania dowodowego prowadzonego w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Zbiorów w P. i Ł., Archiwum Państwowego w Ł., Urzędu Miasta w K. z prośbą o potwierdzenie wysiedlenia w czasie II wojny światowej miejscowości C. i pobytu w obozie przesiedleńczym skarżacego i jego rodziny. Nie pouczył też skarżącego o możliwości wskazania innych jeszcze dowodów (art. 9 k.p.a.), jak też nie zaznajomił go z materiałem sprawy (art. 10 k.p.a.). Tymczasem celowym byłoby przesłuchanie choćby tylko skarżącego celem wyjaśnienia wspomnianej wyżej kwestii. Nie sposób też wykluczyć, iż w wyniku zwrócenia się zapytaniem do w/wym. instytucji mogły również ujawnić się inne dowody potwierdzające wersję wydarzeń prezentowaną przez skarżącego. W konsekwencji tych braków materiał sprawy okazał się niekompletny, a dokonana przez organ ocena wiarygodności dowodów narusza zasady wyrażone w art. 80 k.p.a.. Zatem przedmiotowa sprawa jako nie dojrzała do rozstrzygnięcia nie mogła zostać zakończona ostateczną decyzją administracyjną. Dlatego też rozstrzygnięcie to nie mogło się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą organu będzie pouczenie skarżącego o możliwości zgłoszenia dodatkowych dowodów, a następnie uzupełnienie materiału sprawy o dalsze środki dowodowe (wyżej wskazane), które pozwolą na jej pełne wyjaśnienie w naprowadzonych kierunkach. W dalszej kolejności konieczne będzie dokonanie wnikliwej oceny wiarygodności dowodów pod kątem istnienia tytułu do uprawnień kombatanckich i analiza merytoryczna poczynionych ustaleń w zakresie właściwego przepisu prawa materialnego. Pełne ustalenia faktyczne i rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, którą organ uzasadni w myśl art.107 §3 k.p.a.. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art.200 i art.210 § 2 cytowanej ustawy. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżone orzeczenie nie podlegało wykonaniu.