IV SA/Gl 823/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r.. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana. Decyzją z dnia [...] r. NR [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zgłoszenia choroby zawodowej u R. K. stwierdził chorobę zawodową wywołaną pracą [...] - [...] pochodzenia zawodowego - wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. W uzasadnieniu organ orzekający wskazał, że spełnione zostały kryteria stwierdzenia choroby zawodowej, do których należało: rozpoznanie przez upoważnioną placówkę diagnostyczną schorzenia umieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie pracy w warunkach ryzyka wystąpienia tej choroby. R. K. - zatrudniony w "B" S.A. - wskutek [...], w rejonie którego wykonywał czynności zawodowe w dniu [...], doznał [...]. Wobec potwierdzenia w postępowaniu wyjaśniającym związku przyczynowego między zaistniałym w dniu [...] r. ok. godz. [...] środowiskiem pracy ([...]), a rozpoznanym schorzeniem stwierdzono chorobę zawodową "[...] pochodzenia zawodowego". Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pracodawca - "B" S.A. - wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decydują dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia umieszczonego w wykazie chorób zawodowych i ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Ponadto dolegliwości rozpoznane u R. K. tj. [...], nie mogą być kwalifikowane jako uraz w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, gdyż "uraz" to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego, a orzeczenie lekarskie nie potwierdza wystąpienia urazu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. i wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że R. K., zatrudniony w "B" S.A. jako [...], w czasie pracy w dniu [...] r. był eksponowany na [...], spowodowaną [...] w miejscu pracy [...]. W wyniku badania przeprowadzonego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., lekarze specjaliści rozpoznali u niego chorobę zawodową wywołaną pracą w warunkach [...] i zakwalifikowali rozpoznaną chorobę do poz. [...] wykazu chorób zawodowych. "B" S.A., w skardze od powyższej decyzji wniosły o jej uchylenie, zarzucając błąd w ustaleniach, polegający na uznaniu, że R. K. doznał urazu, który uzasadnia stwierdzenie u niego choroby zawodowej. Skarżący wskazał, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decydują dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia umieszczonego w wykazie chorób zawodowych i ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Ponadto rozpoznane u R. K. [...] (które zostały już wyleczone) i [...] oraz [...], nie mogą być kwalifikowane jako uraz w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, gdyż "uraz" to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego, a orzeczenie lekarskie nie potwierdza wystąpienia urazu. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie argumentując, że udokumentowane narażenie na czynnik szkodliwy i zakwalifikowanie schorzenia jako choroby zawodowej stanowią - w rozumieniu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. - podstawę wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Uczestnik postępowania R. K. wniósł o oddalenie skargi uzasadniając, że skarżący nie wniósł zastrzeżeń do protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Wobec tego bezzasadny jest zarzut, że uczestnik nie doznał urazu [...] pochodzenia zawodowego. Ponadto wystąpienie choroby zawodowej stwierdzili lekarze kompetentnej placówki diagnostycznej. W świetle odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wskutek połączenia "B" S.A. z "C" S.A. powstała "A" SPÓŁKA AKCYJNA. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z 2002 r.), zwane dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u R. K. zostało bowiem rozpoczęte po dniu wejścia w życie wymienionego rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem postępowania organu administracji jest więc ustalenie, czy są spełnione przesłanki takie jak; wystąpienie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r., tj. choroby wywołanej pracą w warunkach [...] - [...]. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem stwierdzić należało, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego. Przede wszystkim stwierdzono uchybienia w zakresie oceny zebranych w sprawie dowodów. Wyniki oceny narażenia zawodowego, nie zostały poddane analizie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jak tego wymaga art. 80 K.p.a. Pominięto ocenę tych wyników w świetle pozostałych ustaleń, zwłaszcza dotyczących [...] powodującej [...] - co w kontekście warunków pracy z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia było szczególnie istotne. W następstwie nie ustalono, zgodnie z przepisami art. 7 i 77 K.p.a. - w sposób kompletny - okoliczności, które powinny stanowić podstawę faktyczną decyzji. W konsekwencji - pomimo wymagań art. 107 §3 K.p.a. - nie wskazano tych okoliczności, na podstawie których organ uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Organ odwoławczy pominął w uzasadnieniu decyzji, ustalenia w zakresie wymienionego w cytowanym przepisie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy R. K.. W zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podzielił tylko pogląd organu I instancji, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Natomiast w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wyeksponowano stwierdzenie "związku przyczynowego między zaistniałym w dniu [...] r. ok. godz. [...] środowiskiem pracy (wskutek [...]), a rozpoznanym schorzeniem". Nie jest to ustalenie związku przyczynowego, w rozumieniu cytowanego przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Ze wskazania organu, że stwierdził związek przyczynowy między "zaistniałym w dniu [...] r. ok. godz. [...] - wskutek [...]- środowiskiem pracy a rozpoznanym schorzeniem", wynika, że przyczyną schorzenia nie były "warunki pracy", o których mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z przytoczonym stwierdzeniem organu administracji chorobę spowodowały czynniki szkodliwe dla zdrowia, które incydentalnie wystąpiły w środowisku pracy - właśnie wskutek [...]. Nie były to czynniki szkodliwe występujące z samej istoty środowiska pracy [...] w rozpatrywanym przypadku. Z tego powodu nie były to "czynniki szkodliwe" tkwiące w "warunkach pracy" w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. R. K. nie wykonywał bowiem pracy - w warunkach jego zatrudnienia - z udziałem czynnika w postaci [...]. Takie [...] wystąpiło wskutek [...]. Skutków [...], tj. [...], które według orzeczenia lekarskiego, spowodowało chorobę R. K., nie można uznać za czynnik występujący w jego środowisku pracy. Przy takich okolicznościach, rozpoznane schorzenie nie odpowiada definicji choroby zawodowej z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Właśnie ustalenia w zakresie wymienionego w cytowanym przepisie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą, a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zostały pominięte w zaskarżonej decyzji. Przez to organ dopuścił się naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto organ zastosował błędną ocenę prawną, gdyż z niepełnych ustaleń przedstawionych w decyzji nie wynikało, że został spełniony jeden z koniecznych warunków stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r., tj. spowodowanie choroby działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy R. K.. Na marginesie rozważań, wskazać należało na istotne rozróżnienie pomiędzy chorobą zawodową a wypadkiem przy pracy. Choroba zawodowa jest schorzeniem spowodowanym pracą w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, a więc - jak wskazuje się w orzecznictwie - przyczyna wywołująca schorzenie, nie jest zakłóceniem procesu pracy (jak przy wypadku przy pracy), lecz jest nią sama praca, jej rodzaj, charakter, warunki jej wykonywania (por. wyrok NSA, II SA/Ka 1313/97, Pr. Pracy 2000/5/35). Nawet wtedy, gdy w konkretnych warunkach pracy, występuje określony czynnik szkodliwy, to do uznania schorzenia za chorobę zawodową konieczne jest ustalenie, że schorzenie zostało wywołane warunkami pracy, a nie zakłóceniem normalnego toku pracy - jak w razie wypadku przy pracy. Choroba zawodowa jest spowodowana pracą w określonych warunkach, a nie zakłóceniem tej pracy. Przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej i wypadku przy pracy zostały określone w sposób wykluczający zbieg tych dwóch podstaw prawnych przy ocenie tego samego zdarzenia. W razie wystąpienia - w zmodyfikowanym w stosunku do opisanego wyżej stanie faktycznym - okoliczności wykonywania pracy w warunkach [...], tylko wówczas [...] zostanie uznany za chorobę zawodową, jeśli to schorzenie będzie spowodowane działaniem wymienionego czynnika szkodliwego dla zdrowia, występującego w środowisku pracy, a nie wtedy gdy schorzenie zostanie wywołane zakłóceniem normalnego toku pracy, np. wskutek [...]. Opisane zakłócenie normalnego toku pracy, przy spełnieniu określonych warunków, jest właśnie wypadkiem przy pracy. Odróżnienie choroby zawodowej od wypadku przy pracy - w szczególnych okolicznościach, np. nagłego zwiększenia natężenia czynników szkodliwych, na których działanie pracownik był stale narażony - może być utrudnione. Są to jednak zagadnienia ustaleń konkretnego stanu faktycznego, których przytoczenie przekracza ramy niniejszego uzasadnienia. Cennym kryterium odróżnienia jest niewątpliwie to, że za wypadek przy pracy uznaje się zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które wystąpiło w związku z pracą, a choroba zawodowa jest spowodowana pracą w określonych warunkach, a więc jest spowodowana przyczyną tkwiącą w samej pracy, z uwagi na istotę warunków tej pracy. Ustalenia w powyższym zakresie - tj. czy przyczyna zdarzenia ma cechy zewnętrznej, czy też występującej w samych warunkach pracy - mają znaczenie decydujące dla odróżnienia choroby zawodowej i wypadku przy pracy przy złożonych stanach faktycznych. W każdym razie odróżnienie powyższe ma znaczenie podstawowe, gdyż przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej i wypadku przy pracy zostały określone w sposób wykluczający zbieg tych dwóch podstaw prawnych przy ocenie tego samego zdarzenia. Odnośnie rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należało - jak już była o tym mowa - że przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem wykazała, iż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem prawa materialnego tj. § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Na podstawie przytoczonych na wstępie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni wytyczne zarówno w zakresie oceny prawnej tj. interpretacji § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. co do przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, jak i wskazania co do dalszego postępowania. Przede wszystkim, zgodnie z art. 77 K.p.a. rozpatrzy cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym kartę oceny narażenia zawodowego. Wyniki oceny narażenia zawodowego podda analizie - w świetle pozostałych ustaleń, zwłaszcza dotyczących [...] powodującej [...] - w zakresie oceny warunków pracy, o których mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z art. 80 K.p.a. oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia zostały ustalone, w tym zwłaszcza wymieniony wyżej związek przyczynowy między rozpoznaną chorobą a pracą w warunkach narażenia zawodowego. W uzasadnieniu wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom. Zgodnie z art. 152 P.p.s.a., z uwagi na uwzględnienie skargi, Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.