IV SA/Gl 823/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147-149 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. Z 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej “k.p.a."), art. 7 pkt 2, art. 20 ust. 2, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz.1456 ze zm. – dalej “u.ś.r.), uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą A. K. zasiłek rodzinny na dziecko Ł. W. na okres od dnia 1.12.2011 r. do dnia 31.12.2012 r. w wysokości 91 zł miesięcznie wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł (płatnym jednorazowo w miesiącu wrześniu 2012 r.) oraz odmówił A. K. przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego Ł. W. na okres od dnia 1.12.2011 r. do dnia 31.10.2012 r. w wysokości 91 zł miesięcznie wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł (płatnym jednorazowo w miesiącu wrześniu 2012 r.). W uzasadnieniu organ podał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz Miasta B. przyznał A. K. zasiłek rodzinny na dziecko Ł. W. na okres od dnia 1.12.2011 r. do dnia 31.12.2012 r. w wysokości 91 zł miesięcznie wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł. W toku postępowania dotyczącego przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz małoletniego Ł. W. na okres zasiłkowy 2013/2014 ustalono, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] wydanego w sprawie o sygn. akt [...] prawomocnego z dniem 5.02.2010 r. A. K. została ustanowiona rodziną zastępczą dla małoletniego Ł. W. Okoliczność ta nie była znana wcześniej organowi. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia uprawnień A. K. do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego Ł. W. zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] Organ pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z art. 7 pkt 2 u.ś.r. zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej (rodzinie zastępczej), a wobec ustanowienia A. K. rodziną zastępczą brak było podstaw do przyznania stronie na rzecz Ł. W. zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W odwołaniu strona podniosła, iż jest nie tylko rodziną zastępczą dla dzieci (w tym Ł. W.) ale także opiekunem prawnym dla nich. W ocenie strony decyzja organu pierwszej instancji jest krzywdząca, gdyż przepisy stanowią, iż zasiłek rodzinny przysługuje opiekunowi prawnemu. Strona podkreśliła, że rodzice zastępczy dostają środki finansowe jedynie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję pierwszej instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium wskazało na treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a stwierdzając, iż zaskarżona decyzja jest poprawna merytorycznie i zasługuje na utrzymanie w mocy. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 4 u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, jednakże w świetle art. 7 u.ś.r. prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku będzie przysługiwało osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 u.ś.r. (w tym np. opiekunowi prawnemu, czy rodzicom dziecka) o ile nie będzie występować żadna z przesłanek negatywnych do ich przyznania wskazana w art. 7 u.ś.r. (np. umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanej przez Kolegium, podając argumenty przemawiające jej zdaniem za twierdzeniem, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziły podstawy do odmowy przyznania jej prawa do świadczeń rodzinnych. Stwierdziła, iż pracownik socjalny MOPS w B. posiadał wiedzę, iż pełni ona nie tylko funkcję opiekuna prawnego ale także rodziny zastępczej dla Ł. W. Domagała się pozytywnego rozpatrzenia skargi i "ewentualnie umorzenie nienależnie pobranych zasiłków oraz kontrole MOPS". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało, że A. K. dopiero w skardze podniosła, że pracownik socjalny MOPS w B. posiadał wiedzę, iż pełni ona nie tylko funkcję opiekuna prawnego ale także rodziny zastępczej dla dziecka. Kolegium zauważyło jednocześnie, iż skarżąca w każdym składanym wniosku o zasiłek rodzinny na rzecz S. S., Ł. W. oraz D. K. oświadczała, iż wskazani małoletni nie zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej, a do wniosków załączała jedynie zaświadczenie Sądu potwierdzające objęcie dzieci opieką prawną. W aktach prowadzonych postępowań brak jest wzmianki, iż A. K. pełni jednocześnie funkcję rodziny zastępczej wobec podopiecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępnie należy podkreślić, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] została wydana w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] o przyznaniu skarżącej zasiłków rodzinnych na dziecko Ł. W. w okresie od dnia 1.12.2011 r. do dnia 31.12.2012 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Jak wynika jednoznacznie z treści wspomnianej decyzji z dnia [...] zastosowaną podstawą prawną wznowienia był art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., w którym przewidziana została przesłanka polegająca na wyjściu na jaw nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych, istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Za okoliczność taką uznano fakt, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] wydanego w sprawie o sygn. akt [...] prawomocnego z dniem 5.02.2010 r. A. K. została ustanowiona rodziną zastępczą dla małoletniego Ł. W. Następnie Prezydent Miasta B. uchylił decyzję przyznającą skarżącej zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i orzekł na nowo co do przedmiotowych świadczeń dokonując tego w trybie art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. Należy wskazać, że przyznanie zasiłku rodzinnego i świadczeń od niego pochodnych uzależnione jest od spełnienia warunków określonych ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz.1456 ze zm. – dalej “u.ś.r.). Trafnie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 4 u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie uczącej się. Jednakże prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku będzie przysługiwało osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 u.ś.r. o ile nie będzie występować żadna z przesłanek negatywnych do ich przyznania wskazana w art. 7 u.ś.r. Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.ś.r. zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej, a w rozpatrywanym przypadku wskazana przesłanka została spełniona. Organy administracji publicznej są związane tą regulacją prawną, która nie daje im możliwości uznaniowego działania, uwzględniającego np. podnoszonych przez skarżącą względów natury celowościowej, czy słusznościowej. Należy bowiem zauważyć, iż w dniu 9.02.2011 r. skarżąca złożyła w MOPS w B. wniosek o zasiłek rodzinny na rzecz Ł. W. na okres zasiłkowy 2010/2011. We wniosku strona oświadczyła, iż Ł. W. nie został umieszczony w rodzinie zastępczej oraz przedłożyła zaświadczenie Sądu z dnia 24.01.2011 r. wydane w sprawie o sygn. akt [...] potwierdzające, iż została ona ustanowiona opiekunem prawnym Ł. W. Ponadto pomimo pouczenia, iż na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej zasiłki rodzinne nie przysługują, nie informowała pracowników organu, iż jednocześnie pełni funkcję opiekuna prawnego i rodziny zastępczej wobec małoletniego Ł. W. Organ rozpatrując wniosek na lata 2012/2013 uzyskał informację, że skarżąca na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] wydanego w sprawie o sygn. akt [...] prawomocnego z dniem 5.02.2010 r. została ustanowiona rodziną zastępczą dla małoletniego Ł. W. co było podstawą wznowienia postępowania w zakresie zasiłku rodzinnego za na okres od dnia 1.12.2011 r. do dnia 31.12.2012 r. i dodatku z tytułu rozpoczęcia przez dziecko roku szkolnego. Odnośnie zarzutów skarżącej dotyczących faktu, iż jest ona również opiekunem prawnym dla małoletniego, a kwota otrzymywanego świadczenia nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb małoletniego Ł. W., to Sąd zauważa, że w rozpatrywanej sprawie nie ma to znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Sam bowiem fakt umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej wyłącza uprawnienie do zasiłku rodzinnego. Sąd odnosząc się do wniosku skarżącej dotyczącego umorzenia zaległych świadczeń zauważa, że to organ rozpatruje wnioski w zakresie odroczenia, rozłożenia na raty, bądź umorzenia zaległości. Kwestia zaś kontroli MOPS nie leży w kompetencji sądu administracyjnego. Sąd zauważa również, iż pośród zasad rządzących postępowaniem administracyjnym wiodącą rolę odgrywa zasada praworządności, zwana też zasadą legalności. Stanowi ona jednoznacznie, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a). Oznacza to m. in., że decyzja administracyjna musi mieć podstawę prawną. O ile zatem obowiązujące przepisy uzależniają wydanie określonego rozstrzygnięcia od spełnienia ściśle wyznaczonych kryteriów, to zastosowanie się przez organ administracyjny do dyspozycji tych przepisów nie może być skutecznie podważone przez zaskarżenie decyzji do sądu administracyjnego. Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.