IV SA/Gl 830/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.W. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego - egzekucji administracyjnej świadczeń niepieniężnych - grzywny w celu przymuszenia w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, J.W. w dniu [...] nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną wywodząc, że zarówno on sam jak i pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym: matka i syn nie osiągają żądnego dochodu i jedynym źródłem utrzymania jest dla nich "stan magazynowy po likwidacji sklepu" prowadzonego przezeń w ramach działalności gospodarczej, której wykonywania zaprzestał w [...]. Równocześnie skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni gruntów wynoszącej [...] ha wraz z budynkiem o powierzchni [...] m2. Nadto podkreślił, że obciąża go wysokie zadłużenie, a komornik skarbowy prowadzi wobec niego egzekucję, w ramach której na należącej do niego nieruchomości ustanowiona została hipoteka. Dodał również, że jego matka nie pobiera emerytury, a sprawa o przyznanie tego świadczenia toczy się aktualnie przed sądem. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2010 r. zwrócono się do J.W. o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie skarżącego wezwano o: - udokumentowanie faktu, że jego matka – M.W. nie pobiera emerytury ani renty. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. stosowne zaświadczenie potwierdzające tą okoliczność, wydane przez właściwy organ rentowy; - udokumentowanie faktu, iż obciąża go zadłużenie. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. stosowne tytuły wykonawcze bądź zaświadczenia wydane przez komornika prowadzącego wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne; - udokumentowanie faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. stosowne zaświadczenie organu gminy potwierdzające wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej; - udokumentowanie tytułu prawnego do posiadanych nieruchomości. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. odpisy ze stosownych ksiąg wieczystych bądź akty notarialne na mocy którego rzeczony tytuł prawny został nabyty; - sprecyzowanie zawartego we wniosku sformułowania "stan magazynowy po likwidacji sklepu". Wskazano, że należy w tym zakresie podać, jakiego rodzaju mienie i w jakiej ilości wchodzi w skład tego stanu magazynowego oraz w miarę możliwości udokumentować swoje wyjaśnienia np. protokołem z ostatnio sporządzonej inwentaryzacji bądź innym stosownym dokumentem. W odpowiedzi wnioskujący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów źródłowych. Nadesłał natomiast pismo procesowe datowane na [...], w treści którego wniósł o "udzielenie zapomogi kwoty [...] zł (...) celem wykonania czynności w zarządzeniu albo przyznania mu zwolnienia na podstawie zaprezentowanych dowodów". Równocześnie powtórnie zaakcentował, że jego matka nie pobiera emerytury, a w sądzie toczy się sprawa o ponowne przyznanie jej tego świadczenia. Nadto raz jeszcze wskazał, że toczy się w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne dotyczące należności wobec Urzędu Skarbowego na kwotę około [...] zł. Dodał także, iż na dzień dzisiejszy stan magazynu jego sklepu jest "zerowy" ponieważ zobowiązania, jaki miał wobec dostawców zostały uregulowane w części zwrotem towarów. Równocześnie podniósł, że nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z uzyskaniem wypisu z księgi wieczystej dotyczącej należącej do niego nieruchomości. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku J.W. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżący nie uzupełnił swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 6 grudnia 2010 r. ani też w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności, na które się powołał. Jakkolwiek bowiem oświadczał, że jego matka nie pobiera aktualnie emerytury ani renty, to pomimo wyraźnego wezwania nie nadesłał zaświadczenia organu rentowego ani jakiegokolwiek innego dokumentu, który mógłby ten fakt potwierdzać. Równocześnie nie udokumentował w żaden sposób zadłużenia, które ma na nim spoczywać w kwocie [...] zł (jaką wymienił w rubryce nr 5 formularza wniosku), czy też [...] zł (którą wskazał w swoim piśmie z dnia [...]). Nadto nie udzielił wyjaśnień dotyczących źródeł utrzymania swej rodziny. We wniosku podawał bowiem, że jedynym takim źródłem jest "stan magazynowy jaki pozostał po likwidacji sklepu", który prowadził. W odpowiedzi na wspomniane wyżej wezwanie nie uściślił jednak, o jakie składniki mienia ma chodzić ani nie nadesłał odpowiedniego dokumentu źródłowego mogącego wyjaśnić tą kwestię (jak np. protokół z ostatnio sporządzonej inwentaryzacji). Zamiast tego ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że na dzień dzisiejszy wspomniany stan magazynowy jest "zerowy". Wnioskujący nie przedstawił również żadnego dokumentu źródłowego pozwalającego na dokonanie ustaleń dotyczących powierzchni, charakteru i położenia posiadanego przezeń gospodarstwa rolnego oraz tytułu prawnego, jaki przysługuje mu do tej nieruchomości. Nie nadesłał bowiem stosownego odpisu z księgi wieczystej. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że wywody skarżącego o tym, jakoby uzyskanie dokumentów wymienionych w wezwaniu z dnia 6 grudnia 2010 r. wiązało się z kosztem około [...] zł są całkowicie chybione. Dość bowiem wspomnieć, że opłata od wniosku o wydanie odpisu zwykłego księgi wieczystej wynosi zaledwie 30 zł (§1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat od wniosków o wydanie odpisów ksiąg wieczystych i zaświadczenia o zamknięciu księgi wieczystej wydawanych przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych - Dz. U. Nr 156, poz. 1528). Nawet jednak gdyby wspomniana opłata w kwocie 30 zł przekraczała jego możliwości płatnicze, nic nie stało przecież na przeszkodzie aby nadesłać inny wskazany w wezwaniu dokument odnoszący się do omawianej nieruchomości, jak np. akt notarialny dokumentujący nabycie rzeczonego gospodarstwa (np. umowa darowizny bądź sprzedaży). W świetle zaprezentowanych wyżej okoliczności nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja dochodowa strony zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej w piśmie J.W. z dnia [...] należy podkreślić, że brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (w tym przypadku referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia z urzędu jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy oświadczenia strony uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest natomiast przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia 6 grudnia 2010 r. - wyjaśnień i dokumentów, skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych i nie potwierdził w żaden sposób swoich twierdzeń, a tym samym nie wykazał przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów, działając na podstawie przywołanego unormowania w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.