IV SA/Gl 830/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi T.M. nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący powołał się na okoliczność, iż jedynym źródłem dochodu jest dla niego wynagrodzenie za pracę, w kwocie brutto 900 zł, z czego po wszystkich potrąceniach (w tym dokonywanych z tytułu alimentów) pozostaje do jego dyspozycji zaledwie 260 zł. Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie i posiada dom o powierzchni 140 m2, którego podział jest przedmiotem postępowania sądowego. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Zarządzeniem z dnia 3 października 2014 r. skarżącego wezwano o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie zwrócono się do niego o: - udokumentowanie wysokości pobieranego wynagrodzenia; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz lub podatek od nieruchomości, opłaty za tzw. media, to jest wodę, gaz, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci itd., a także zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu lub podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media oraz na zakup leków powinny zostać nadto udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca nadesłał zaświadczenie pracodawcy, z którego wynika, iż pobierane przezeń wynagrodzenie w kwocie netto to 279,48 zł. Przedłożył także pismo procesowe datowane na 23 października 2014 r., w którym oświadczył, że jego miesięczne koszty utrzymania to 250 zł do czego dochodzi "rata za dom" w wysokości 200 CHF. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku T.M. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżący nie uzupełnił swojego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 3 października 2014 r. Nie przedłożył mianowicie jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby wysokość obciążających go kosztów utrzymania ani nie udzielił dostatecznie precyzyjnych wyjaśnień co do rozmiaru i charakteru tych kosztów. W odpowiedzi na rzeczone zarządzenie skarżący oświadczył jedynie, że jego miesięczne "koszty utrzymania" to 250 zł. Pomimo wyraźnego wezwania nie podał jednak, jakie kwoty przeznacza na jakie konkretne wydatki. Nie określił mianowicie, ile wydatkuje na opłaty stałe (podatek od nieruchomości, woda, gaz, energia elektryczna, telefon, wywóz śmieci itp.), jak również na zakup żywności oraz środków czystości (wskazał tylko tyle, że nie posiada odbiornika TV i nie ponosi związanych z tym kosztów). Brak jednoznacznych i precyzyjnych informacji o obciążających skarżącego kosztach utrzymania nie pozwala na pełną i miarodajną ocenę jego sytuacji materialnej. Wykazał on bowiem dochód w wyjątkowo niskiej kwocie (zaledwie 279,48 zł), a skoro równocześnie nie podnosił, aby obciążały go zaległości płatnicze (poza należnościami alimentacyjnymi), to konieczne było ustalenie, czy ponoszone przezeń koszty znajdują w tym dochodzie pokrycie. Brak ten jest tym bardziej istotny, że oświadczenia wnioskodawcy budzić mogą poważne wątpliwości, skoro podaje on, iż ponosi miesięczne "koszty utrzymania" w wysokości 250 zł, do czego dochodzi "rata za dom" w kwocie 200 CHF (czyli około 700 zł). Suma tych wydatków wynosi bowiem około 950 zł, a zatem znacznie przekracza wykazywany przez niego dochód netto. Mając na względzie powyższy stan rzeczy nie sposób uznać, aby T.M. zobrazował swoją sytuację materialną w sposób przekonujący. Z wywodów wyżej wymienionego nie wynika bowiem ani jakie konkretne koszty bieżącego utrzymania go obciążają ani też, skąd czerpie środki na opłacenie tych kosztów, skoro są one znacznie wyższe od dochodu, który deklarował. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia dostatecznie wyczerpujących wyjaśnień żądanych w wezwaniu z dnia 3 października 2014 r. oraz od nadesłania jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzać okoliczności związane z jej sytuacją materialną, strona nie rozwiała wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jej stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.