IV SA/Gl 840/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze –dalej Kolegium , Sko, - nie uwzględniło odwołania J.S. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]Sr. Nr [...] ustalającej i żądającej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...]r. wraz odsetkami za opóźnienie przyznanego na dzieci: S.K., N.K. i B.K. w okresie od 1.02.2018r. do 31.03.2018r. w kwocie 3.000zl. Stan sprawy jest następujący; Prezydent Miasta Z., decyzją z dnia [...]r. Nr [...] ustalił i zażądał zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego na mocy decyzji Nr [...]) z dnia [...]r. wraz odsetkami za opóźnienie przyznanego na dzieci: S.K.. N.K. i B.K. w okresie od 1.02.201 Sr. do 31.03.2018r. w kwocie 3.000zł. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 25.04.2018r. strona poinformowała o zmianie sytuacji rodzinnej od 27.01.2018r., ojciec dzieci P.K. nie uczestniczy w ich wychowaniu, a strona od tej daty samotnie wychowuje dzieci. Strona dostarczyła postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt: [...] na podstawie którego zostały zabezpieczone roszczenia alimentacyjne na dzieci w okresie od 6.04.2018r. W związku z powyższym organ I Instancji uznał iż świadczenia wychowawcze na dzieci w okresie od 1.02.2018r. do 31.03.2018r. są nienależnie pobrane na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Od powyższej decyzji strona odwołała się wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Strona podała, że faktycznie od 28.01.2018r. samotnie wychowuje dzieci, bowiem ojciec dzieci wyprowadził się i nie uczestniczy w ich wychowaniu. Podała, że w następstwie tej sytuacji zmaga się z problemami finansowymi i psychiczno - pedagogicznymi dzieci, nie posiada dochodów aby spłacić w/w zobowiązanie. Kolegium nie uznało zasadności odwołania i wskazało, iż zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Przywołało też definicję nienależnie pobranego świadczenie wychowawczego zdefiniowanego w art. 25 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Kolegium wskazało, iż decyzją Nr [...] z dnia [...]r. organ pierwszej instancji przyznał J.S. prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci S.K., N.K. i B.K. w kwocie po 500zł. miesięcznie na każde dziecko na okres od 1.10.2017r. do 30.09.2018r., gdzie we wniosku strona wskazała, że stanowi rodzinę wraz z dziećmi i ich ojcem – P.K., a zmiana sytuacji rodzinnej strony nastąpiła iż z dniem 27.01.2018r. albowiem od tej daty strona jest osobą samotnie wychowującą dzieci. W dniu 25.04.2018r. strona oświadczyła, że nie mieszka z ojcem dzieci i wspólnie ich nie wychowuje. Podała, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt: [...] zostały zabezpieczone roszczenia alimentacyjne na dzieci w okresie od 6.04.2018r. w wysokości po 350 zł. na każde dziecko. Kolegium przywołało treść art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zgodnie z którym świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Mając na względzie powyższe okoliczności Kolegium stwierdziło, że skoro strona od 27.01.2018r. jest osobą samotnie wychowującą dzieci, która nie ma zasądzonych alimentów od ojca dzieci, gdyż dopiero na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt: [...] zostały zabezpieczone roszczenia alimentacyjne na dzieci od 6.04.2018r. w wysokości po 350 zl. na każde dziecko tym samym świadczenie wychowawcze wypłacone stronie w kwocie łącznej 3.000 zł. w okresie od 1.02.2018r. do 3 1.03.2018r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi. Kolegium stwierdziło, że w przypadku strony zachodzi przesłanka świadczeń nienależnie pobranych z art. 25 ust. 2 pkt. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż zostały one wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Strona wskazała iż składając do organu zawiadomienie iż od 28.01.2018r jest matką samotnie wychowującą dzieci maiła na myśli to iż jakkolwiek jej partner się od niej wyprowadził to jednak nadal przychodzi do dzieci i łożył na ich utrzymanie . W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik strony podtrzymał skargę i powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wniósł o uchylenie spornej decyzji. Z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie spornych decyzji w części dotyczącej drugiego i trzeciego dziecka . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w K. z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r mocą której ustalono, że świadczenie wychowawcze otrzymane przez skarżącą, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Z. z [...]r r., przyznającej w okresie od 101.02.2018r do 31.03.2018r. na dzieci S. , N. i B. K. w kwocie 500 zł na każde dziecko w łącznej wysokości 3000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, a także zobowiązano do jego zwrotu łącznie z odsetkami ustawowymi. Podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm.) zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się m.in. świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Organy wywiodły prawo do wydania spornej decyzji z treści regulacji art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci która to stanowi iż świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:1) drugie z rodziców dziecka nie żyje;2) ojciec dziecka jest nieznany;3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone;4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Sąd po zapoznaniu z całością akt sprawy nie podziela prawidłowości podjętych w sprawie decyzji. Przede wszystkim w ocenie Sądu, w sprawie nie została spełniona przesłanka polegająca na wypłaceniu skarżącej świadczenia, pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego. Taką okolicznością byłby fakt wydania w myśl regulacji art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci decyzji w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, gdy uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, (....). Jednakże z akt nie wynika by decyzja w trybie tego przepisu została wydana przez organ. Skarżąca, na podstawie decyzji z dnia [...]r. nr [...] została uznana za osobę uprawnioną do świadczeń wychowawczych na troje dzieci i bez uchylenia tejże decyzji orzeczono o ustaleniu i żądaniu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 01.02.2018 do 31.03.2018r. w kwocie 3000 zł z tytułu świadczeń wychowawczych na dzieci; S., N., B. Takie procedowanie przez organy nie jest prawidłowe i narusza wskazana regulacje określoną w powołanym art. 27 ustawy o pomocy państwa. Niedopuszczalne jest bowiem ustalenie w trybie art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i żądanie zwrotu nienależnego świadczenia od skarżącej, w przypadku gdy organ po pierwotnie przyznanym uprawnieniu do takiego świadczenia w formie decyzji administracyjnej, bez jej uchylenia lub zmiany dochodzi swych roszczeń w tym zakresie. Niezależnie od powyższych uchybień zdaniem składu orzekającego organy także uchybiły normie z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci . Z analizy akt sprawy wynika, że przyczyną wydania spornej decyzji i odmowy niejako przyznania świadczenia wychowawczego na troje dzieci za w/w okres 01.02.2018 do 31.03.2018r było ustalenie przez organy obu instancji, że zachodzi przesłanka negatywna określona w w/w art. 8 ust. 2 ustawy, tj. że dla osoby samotnie wychowującej dzieci nie zostały ustalone, na ich rzecz od rodzica, świadczenia alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Uszło jednak uwadze organów obu instancji, że art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy pierwszego dziecka. Oznacza to, że przepis ten nie będzie miał zastosowania gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy drugiego i kolejnego dziecka, podczas gdy w sprawie mamy do czynienia z trojgiem dzieci .Świadczenie wychowawcze przysługuje bowiem wówczas , na każde drugie i kolejne dziecko, bez kryterium dochodowego i dodatkowych warunków. W tych okolicznościach rozważania organów dotyczące zaistnienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego określonej w art. 8 ust. 2 na troje dzieci jest nieprawidłowe. Stwierdzić należy zatem, że organy obu instancji rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia błędnie zastosowały w sprawie obowiązujące przepisy prawa materialnego art. 25 , art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie dokonały przy tym jakichkolwiek ustaleń w zakresie stanu faktycznego jaki należy wziąć pod uwagę oceniając zgłoszony przez stronę fakt zmiany struktury rodziny, nie mieszkania z ojcem dzieci zawarty w piśmie z dnia 25.04.2018r. Tym samym organy naruszyły zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i w konsekwencji niewłaściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji . Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.