IV SA/Gl 844/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u E. Ś. choroby zawodowej [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy - [...], wymienionej w pozycji [...]/[...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej albowiem ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżąca od roku [...] do chwili obecnej, to jest w okresie zatrudnienia kolejno w kilku zakładach pracy na stanowiskach [...] oraz [...] nie wykonywała czynności związanych z długotrwałym [...] ani czynności wymagających długotrwałej [...] . Równocześnie brak podstaw do rozpoznania u wyżej wymienionej choroby zawodowej stwierdzony został przez lekarzy orzeczników Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., którzy po przeprowadzeniu stosownych badań lekarskich wydali w tej kwestii stosowne orzeczenie z dnia [...]r. Stanowisko to zostało podtrzymane orzeczeniem Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r. a także późniejszym orzeczeniem tej placówki, wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu [...]r. W odwołaniu złożonym do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (pismo datowane na [...]r.) oraz w piśmie uzupełniającym z dnia [...] r. (oba pisma odnosiły się także do dwóch innych decyzji, które dotyczyły odmowy stwierdzenia u wyżej wymienionej odrębnych chorób zawodowych) skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dała wyraz swemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji wywodząc, iż jest ono krzywdzące i zostało podjęte z naruszeniem prawa. Podniosła bowiem, iż w toku postępowania nie wyjaśniono wszystkich okoliczności dotyczących jej stanu zdrowia gdyż poddano ją wyłącznie rutynowemu i pobieżnemu badaniu [...] bezzasadnie odstępując od przeprowadzenia niezbędnej diagnostyki specjalistycznej. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. Tymczasem w wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalono, iż E. Ś. nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej polegającej na [...] albowiem w okresie zatrudnienia na stanowisku [...] i [...] nie wykonywała prac związanych z długotrwałym [...] ani wymagających długotrwałej pozycji [...]. Równocześnie lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych - pierwszego i drugiego szczebla - wykluczyli istnienie u wyżej wymienionej schorzenia wymienionego w poz. [...]/[...] wykazu chorób zawodowych. W tych okolicznościach organ II instancji uznał, iż skarżąca nie zachowuje wymogów warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej a tym samym brak jest podstaw, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę aktu stanowiącego przedmiot odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, E. Ś. wniosła o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji zapadłej w I instancji zarzucając, że zostały one podjęte z naruszeniem prawa materialnego a nadto są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skarżąca zakwestionowała stanowisko jakoby dolegliwości, na które się uskarża nie miały związku z wykonywaną pracą. Podkreśliła bowiem, że wykonując obowiązki [...] była narażona na wysiłek fizyczny polegający na przenoszeniu [...], co niewątpliwie powodowało nadmierne obciążenie organizmu. W tym stanie rzeczy strona wywiodła, iż spełnia warunki, od których rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. uzależnia stwierdzenie choroby zawodowej, zaś zarówno wydane w sprawie decyzje administracyjne jak i stanowiące ich podstawę orzeczenia lekarskie, wydane zostały w oparciu o błędną ocenę charakteru jej schorzenia oraz bez uwzględnienia specyfiki pracy, która spowodowała powstanie tej dolegliwości. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że brak rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników kompetentnych placówek służby zdrowia uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie przy tym do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, obowiązujące w dniu wydania aktu stanowiącego przedmiot skargi określone zostały w §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115). Zgodnie z tym przepisem przez choroby zawodowe należy rozumieć schorzenia ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. O uznaniu choroby zawodowej decydują zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, dwa czynniki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ocena działania czynnika szkodliwego powinna tu zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w §2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Trzeba przy tym zaznaczyć, że nawet pozytywne ustalenie obydwu wsklazanych przesłanek nie przesądza jeszcze o istnieniu domniemania związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Szkodliwe czynniki w środowisku pracy bądź sposób jej wykonywania muszą bowiem stanowić bezsporną lub co najmniej wysoce prawdopodobną przyczynę powstania choroby. W świetle przywołanych wyżej uregulowań rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., pod pojęciem choroby zawodowej należy więc rozumieć zachorowanie lub kalectwo, które nie tylko pozostają w związku przyczynowym z pracą, lecz nadto praca ta (jej rodzaj, charakter lub warunki wykonywania), stanowić powinna zasadniczą przyczynę ich wystąpienia. Mając na uwadze zaprezentowane rozważania prawne należy podnieść, iż orzekające w sprawie organy sanitarne prawidłowo uznały, że w przypadku E. Ś. nie zachodzą przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy - [...]. Trzeba bowiem podkreślić, że stosownie do §8 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych..., podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej są przede wszystkim dane wynikające z orzeczenia lekarskiego wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz ocena narażenia zawodowego pracownika. Tymczasem informacje wynikające ze znajdujących się w aktach sprawy kart oceny narażenia zawodowego, nie upoważniają do stwierdzenia w sposób bezsporny ani też z wysoką dozą prawdopodobieństwa aby E. Ś. w okresie zatrudnienia na stanowisku [...] oraz [...] była narażona na czynnik stwarzający ryzyko zapadnięcia na schorzenie wymienione w poz. [...]/[...] wykazu chorób zawodowych. Równocześnie choroba ta nie została u niej rozpoznana przez kompetentne placówki służby zdrowia (I i II stopnia). Skarżąca była bowiem badana w dwóch jednostkach medycznych, to jest w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W wyniku tych badań lekarze orzecznicy obydwu placówek diagnostycznych wykluczyli istnienie u E. Ś. przewlekłej choroby [...] spowodowanej sposobem wykonywania pracy. W przedstawionym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy sanitarne obydwu instancji słusznie orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Okoliczności sprawy nie dawały bowiem podstaw do rozstrzygnięcia wbrew wnioskom płynącym z orzeczeń lekarskich, które w sposób jednoznaczny wykluczyły istnienie choroby zawodowej wymienionej w poz. [...]/[...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W tym kontekście zarzuty podniesione przez stronę w skardze nie mogły odnieść skutku. Należy bowiem podkreślić, że tylko rozpoznanie zawodowego schorzenia przez lekarza specjalistę zatrudnionego w placówce służby zdrowia określonej w §5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. upoważnia organy sanitarne do stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem nie budzi wątpliwości, że kryteria te spełniają zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. jak i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., czyli placówki, które wydały stosowne orzeczenia wobec skarżącej. Z kolei sąd administracyjny z uwagi na brak niezbędnej wiedzy medycznej nie jest władny kwestionować merytorycznej prawidłowości orzeczeń wydawanych przez uprawnionych lekarzy orzeczników a tym bardziej nie może poddawać ocenie słuszności procedur diagnostycznych, które zostały przez nich podjęte. Sprawowana przezeń kontrola sprowadza się bowiem wyłącznie do oceny zgodności wydanej w sprawie decyzji z obowiązującym prawem. Niezależnie od przytoczonej powyżej argumentacji godzi się zasygnalizować, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego doszło do uchybienia proceduralnego polegającego na wydaniu przez Przychodnię Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dwóch orzeczeń o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Należy w tym miejscu podkreślić, że orzeczenia wydawane przez placówkę orzeczniczą II stopnia, jaką jest wskazana instytucja, są ostateczne (§7 pkt 3 rozporządzenia) i stronie nie przysługuje tu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy ani żaden inny środek odwoławczy. W konsekwencji brak było podstaw prawnych do wydania przez wskazaną placówkę drugiego orzeczenia (z dnia [...]r.) - w wyniku zakwestionowania przez skarżącą jej wcześniejszego rozstrzygnięcia w tej kwestii podjętego w dniu [...]r. Zdaniem Sądu rzeczona nieprawidłowość nie wywarła jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Decydujące znaczenie ma bowiem to, że w obu przywołanych orzeczeniach nie rozpoznano u E. Ś. przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy, a w rezultacie organy sanitarne niewątpliwie miały podstawę do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia tej choroby zawodowej. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.