IV SA/Gl 846/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. H. na uchwałę Rady Miasta K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta K. w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, w dniu 2 lutego 2018 r. B. H., reprezentowana przez radcę prawnego J. C. wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, w treści której zawarty został wniosek o zwolnienie strony od kosztów sądowych. Do skargi kasacyjnej dołączony został urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca powołała się na trudną sytuację życiową i kłopoty zdrowotne oświadczając, że gospodaruje samotnie (jej małżonek złożył do Sądu pozew o separację) i nie posiada żadnych zasobów finansowych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Nadto wnioskująca wywiodła, że jej miesięczny dochód netto wynosi "średnio około 4.000 - 5000 zł", nie wskazując tytułu z jakiego środki te uzyskuje. Wskazała przy tym, że ponosi miesięczne koszty z tytułu opłat za mieszkanie i tzw. media (850 zł), wyżywienia (900 zł), zakupu środków czystości (200 zł), zakupu podstawowej odzieży (200 zł), a poza tym wydatkuje 120 zł na przejazdy, odpowiednio 200 zł i 1.200 zł na prywatne wizyty u dwóch specjalistów, 300 - 400 zł na zakup leków i dodatkowo opłaca wizyty u trzeciego lekarza specjalisty (200 zł na kwartał, co daje średnio na miesiąc niecałe 70 zł). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W tym miejscu trzeba podkreślić, że niniejszy wniosek skarżącej należało rozpoznać z uwzględnieniem faktu, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 18 listopada 2016 r. (wydanym pod sygn. akt IV SO/Gl 24/16) oddalono jej wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy - także odnoszący się do sprawy niniejszej, również obejmujący swoim zakresem zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie zaś z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle przywołanych uregulowań, ewentualne uwzględnienie nowego wniosku strony stanowiłoby odstąpienie od oceny sformułowanej w powyższym postanowieniu, a to byłoby możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności stanowiących przesłankę rozstrzygnięcia podjętego w tym akcie w aspektach mających znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem rozpoznającego wniosek, zmiany do jakich doszło w międzyczasie w sytuacji materialnej skarżącej nie stanowią podstawy do wydania innego rozstrzygnięcia, niż to, które zawarto w cytowanym wyżej postanowieniu z dnia 18 listopada 2016 r., albowiem także jej aktualna sytuacja materialna nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych. Trzeba tu zaznaczyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa zbadać należy z jednej strony - stan majątkowy i wysokość dochodów strony, zaś z drugiej - wysokość ponoszonych przez nią kosztów utrzymania. Następnie poddaje się ocenie relację pomiędzy tymi dochodami i kosztami. Wypada przy tym zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w elementarnych, podstawowych potrzebach życiowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem nie sposób uznać, aby skarżąca zaliczała się do takich osób. Jak wynika z jej oświadczeń, uzyskuje ona miesięczny dochód netto, w kwocie - jak określiła - "średnio około 4.000 - 5.000 zł", a zatem trzeba przyjąć, że mediana tego dochodu to 4.500 zł. Dochód w takiej wysokości trudno uznać za niski uwzględniwszy, iż wnioskodawczyni gospodaruje samotnie i nie ma na utrzymaniu żadnych innych osób. Równocześnie, chociaż strona powoływała się na relatywnie znaczne koszty utrzymania (w tym leczenia), to jednak, nawet gdyby uwzględnić całą kwotę wszystkich wydatków, które wyszczególniła we wniosku - wynoszącą ogółem od 4.040 do 4.140 zł, to różnica pomiędzy jej uśrednionym miesięcznym dochodem (4.500 zł) a tymi wszystkimi kosztami wynosi od 360 zł do 460 zł, zaś nadwyżka w takiej kwocie bez trudu umożliwia opłacenie wymaganych kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej, wynoszącego 150 zł, bez uszczerbku dla jej koniecznych potrzeb życiowych. Marginalnie, warto zwrócić uwagę, że skarżąca korzysta w niniejszej sprawie z pomocy fachowego pełnomocnika, a zatem ponosi fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym, co także świadczy o istniejących po jej stronie możliwościach płatniczych. Skoro zaś jest w stanie wydatki takie ponosić, to trudno zgodzić się, aby równocześnie nie mogła uiścić obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa zwłaszcza, że są one w tej sprawie tak niskie. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. oraz w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.