IV SA/Gl 847/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. F. choroby zawodowej – [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.". W toku postępowania przeprowadzonego przed organem I instancji dokonano oceny narażenia zawodowego i ustalono, że w okresie od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. zainteresowany był zatrudniony w "A" S.A. w S. na stanowisku [...],[...] oraz [...] i w okresie tym był narażony na [...]. Następnie strona w okresie od [...] r. do [...] r. pracowała w Przedsiębiorstwie "B" sp. z o.o. w S. (z uwagi ca całkowitą likwidację tej firmy – na podstawie danych zawartych w protokole przesłuchania strony stwierdzono, że zainteresowany pracował w tym zakładzie na stanowisku [...]–[...] na Wydziale [...], gdzie wykonywał [...], podczas których był narażony na [...]; pomiary z [...] r. i [...] r. wykonane w tym zakładzie przez [...]" w K. wykazały [...]). Od [...]r. do [...] r. strona pracowała jako [...] w Dziale [...] w [...] Przedsiębiorstwie "C" w S., gdzie obsługując [...] oraz uczestnicząc w [...] była narażona na [...]. Strona była poddana diagnostyce przeprowadzonej przez lekarzy zatrudnionych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie wydano w dniu [...] r.). Przeprowadzili oni badanie [...], w ramach którego [...] stwierdzono [...],. Wykonana diagnostyka [...] obejmująca [...] wykazała [...].[...]. W konkluzji tego orzeczenia specjaliści stwierdzili, że ustanie narażenia zawodowego na [...] w [...] r., tj. przed 15 laty, [...] nietypowy dla skutków działania [...] na [...], a związany z [...], potwierdzoną badaniem [...] oraz stwierdzone obecnie [...] nie spełnia kryteriów określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., a zatem brak podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii [...]. Na skutek zakwestionowania powyższego orzeczenia przez stronę zainteresowany był także diagnozowany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W orzeczeniu z dnia [...] r. lekarze (w tym specjalista [...]) stwierdzili u strony [...]. Wskazali również, iż stan narządu [...] nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż [...]. Nadmienili także, iż za niedopuszczalnością rozpoznania u strony zawodowej choroby narządu [...] przemawia czas, jaki upłynął od momentu ustania narażenia zawodowego na [...], co nastąpiło w [...] r. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiło orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydane w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. oraz ustalenia dotyczące przebiegu zatrudnienia strony i narażenia jej na [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wskazał, że stan narządu [...], w szczególności [...], a także czas ustania narażenia zawodowego na [...] nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych. Odwołanie od powyższej decyzji zainteresowany wniósł w dniu [...] r. i wskazał w nim jedynie, iż nie zgadza się z odmową stwierdzenia choroby zawodowej. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia zakwalifikowanego przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W kontekście opisanych powyżej zasad rozpoznawania chorób zawodowych organ II instancji stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że S. F. był eksponowany w miejscach pracy na [...] i pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania [...]. Specjaliści placówek diagnostycznych I i II szczebla w konkluzjach sowich orzeczeń wykluczyli u zainteresowanego istnienie choroby zawodowej narządu [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wydanego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazano, że rozpoznany u S. F. [...] nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej narządu [...], gdyż zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie spełnia określonego w wykazie chorób zawodowych kryterium [...] spowodowanego [...]. W konkluzji uzasadnienia rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. zakres i tryb rozpoznania choroby zawodowej został w niniejszej sprawie zachowany, a kwestionowanie orzeczeń wydanych przez uprawnione placówki diagnostyczne obu szczebli i zatrudnionych w nich uprawnionych lekarzy, które oparto na specjalistycznych badaniach lekarskich i wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami byłoby bezpodstawne. Nie negując zatem, iż strona była narażona w środowisku pracy na [...], organ II instancji podkreślił, że wobec nierozpoznania jego skutków w postaci zawodowego [...] odmowa stwierdzenia zawodowego [...] jest zasadna. Decyzję doręczono S. F. w dniu [...] r., a pismem z dnia [...] r. strona zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z ustaleniami faktycznymi, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie i podniosła, że jej aktualny stan zdrowia jest skutkiem zatrudnienia w [...] i pracy w szczególnych warunkach, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.83.8.43 ze zm.). Strona zanegowała zasadność stosowania wobec niej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach i wskazała, że odczuwane aktualnie dolegliwości ujawniły się już podczas zatrudnienia w szczególnych warunkach i stanowiły podstawę przyznania stronie renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, którą skarżący pobierał w okresie [...]r. – [...] r. (następnie przeszedł na emeryturę). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, organ II instancji wskazał, że postępowanie w sprawie uznania choroby zawodowej zostało w niniejszej sprawie rozpoczęte w [...] r., a zatem po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. skarżący podtrzymał skargę i podał, że przed [...] r. nie starał się o stwierdzenie choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., zgodnie z którym przez choroby zawodowe należy rozumieć jednostki chorobowe ujęte w wykazie chorób zawodowych (stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia), jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zaistnienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający zobowiązany jest ustalić przy zastosowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wskazane orzeczenia lekarskie są opiniami biegłych w rozumieniu art. 84 kodeksu postępowania administracyjnego, a ich wiarygodność i zupełność podlega ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Zgodnie z § 5 rozporządzenia właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I stopnia lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych; przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych; jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia: od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 4, są przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy; a od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt 3, są katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo-rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. określa (w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych), że chorobę zawodową narządu [...] stanowi wyłącznie [...]. Bezsporne jest, iż przez wieloletni okres zatrudnienia skarżący był eksponowany na [...], a zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko doznania zawodowego [...] i zaistnienia choroby zawodowej, wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie wydano dwa orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: zainteresowany był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie przeprowadzona szczegółowa diagnostyka [...] wykazała [...]. Wykonane badanie [...] wykazało natomiast [...]. Ustalenia właściwych jednostek orzeczniczych obu szczebli (dokonane z udziałem specjalistów [...]) wskazują zatem jednoznacznie, że zdiagnozowany u S. F. [...] nie spełnia określonego w wykazie chorób zawodowych kryterium [...]. Wypunktować bowiem należy, iż [...]. Mając na uwadze, że ustalenia jednostek orzeczniczych obu stopni, oparte na szczegółowej diagnostyce, przeprowadzonej w udziałem lekarzy o specjalnościach istotnych dla oceny funkcjonowania narządu [...], są zbieżne stwierdzić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej narządu [...]. Prawidłowo również zastosowano w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2002 r., które weszło w życie z dniem 3 września 2002 r. Z akt sprawy wynika (co potwierdził skarżący podczas rozprawy), że postępowanie w sprawie rozpoznania zawodowego [...] zostało rozpoczęte w [...] r., a zatem § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2002 r., który stanowi, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364) nie mógł być w niniejszej sprawie zastosowany. Wskazać również należy na inną przyczynę, która wyklucza stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej narządu [...]. Dyspozycja § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2002 r. stanowi, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Okres ten dla schorzeń [...] wynosi [...] lata, a jak wynika z akt sprawy narażenie zawodowe zainteresowanego na [...] ustało w [...]r. Reasumując skonstatować należy, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone w związku ze zgłoszonym podejrzeniem wystąpienia u S. F. choroby zawodowej narządu [...] zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem zasad określonych w art. 7 i art. 77 k.p.a., a zgromadzony materiał dowodowy został poddany swobodnej (a nie dowolnej) ocenie właściwego organu. Jak więc wykazano powyżej zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.