IV SA/Gl 849/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją [...] z dnia [...] Prezydent Miasta J. odmówił A. M. przyznania pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz jej motywy. Podał, że w świetle brzmienia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego oraz art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2013 r. A. M. , nie spełnia warunków określonych w tych przepisach ponieważ została uznana za osobę legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności, ale w trakcie postępowania nie udało się organowi I instancji ustalić kiedy powstała niepełnosprawność. Od tej decyzji odwołała się zainteresowana wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W rozbudowanym wywodzie prawnym strona skarżąca starała się wykazać m.in. niekonstytucyjność przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w zakresie nieuprawnionego różnicowania adresatów normy prawnej charakteryzujących się relewantną cechą - opieka na niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnacja z pracy zawodowej na rzecz świadczenia całodobowej pomocy nad członkiem rodziny i związana z tym utrata wynagrodzenia i utrzymywanie się wyłącznie z uzyskanego świadczenia pielęgnacyjnego, pozostawanie w relacji z niepełnosprawnym członkiem rodziny w obowiązku alimentacyjnym i wywiązywanie się z tego obowiązku dobrowolnie odciążając w ten sposób państwo od konieczności zapewnienia instytucjonalnej opieki tym osobom. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art.138 §1 pkt 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji wszczął postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia czy A. M. przysługiwało prawo do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że A. M. decyzją Nr [...] z dnia [...] nabyła uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad matką A. M. począwszy od 09 listopada 2012 r. na czas nieokreślony. Równocześnie organ I instancji ustalił, że A. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale organowi nie udało się ustalić kiedy powstała ta niepełnosprawność. Dalej przywołano treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Następnie organ przywołał treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w jego brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, akcentując, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia." Podkreślono, że ze znajdującego się w aktach orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] wynika, że organ orzekający o niepełnosprawności nie był w stanie ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 16 września 2011 r. Stąd też w ocenie Kolegium brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności powoduje, że w sprawie istnieje brak pozytywnej przesłanki dotyczącej osoby wymagającej opieki warunkującej przyznanie pomocy zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem Rady Ministrów. Jednocześnie zaakcentowano, że w tym kontekście brak jest podstaw do uznania przez Kolegium zarzutów strony podniesionych przez stronę w odwołaniu. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę strony na brak możliwości badania zarówno przez organ I instancji jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodności z Konstytucją RP ustaw i rozporządzeń. Podsumowując zaznaczono, że w wyniku analizy przepisów prawa i zebranego w sprawie materiału dowodowego Samorządowe Kolegium w K. uznało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i jako taka powinna pozostać w obiegu prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A. M. nie zgodziła się z skarżoną decyzją i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i wypłatę należnej jej od kwietnia 2013 r. pomocy finansowej wraz z odsetkami za zwłokę. Nadto zarzuciła naruszenia prawa materialnego poprzez dokonanie nieprawidłowej wykładni i niewłaściwego zastosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych świadczenia pielęgnacyjnego oraz poprzez jego błędną wykładnię oraz zastosowanie wykładni językowej art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób niezgodny z przyjętą linią orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego. W rozbudowanej argumentacji strona starała się wykazać w skardze właściwą jej zdaniem wykładnię przepisów rozporządzenia oraz jego niezgodność z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Nadto skarżąca zawarła w skardze bardzo obszerny wywód w kwestii niekonstytucyjności przepisu § 2.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca powtórzyła w istocie wszystkie argumenty odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas- uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy, stąd też skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do merytorycznej oceny decyzji organu, wskazać należy, iż zapadła ona w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 413). Zdaniem Sądu - Kolegium błędnie zinterpretowało przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Należy wyjaśnić, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r., prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Wskazać należy, iż użyte w § 2 ust. 1 rozporządzenia sformułowanie "przysługuje osobom mającym ustalone prawo" odnosi się do praw nabytych przez stronę w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu, stosowanie - jak dokonały organy orzekające w sprawie, brzmienia obecnego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych rodziłoby nieakceptowalny dysonans w postaci zasadności przyznania świadczenia rodzinnego na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów oraz bezzasadności przyznania pomocy na gruncie przepisów znowelizowanych. Stwierdzić należy, że za stanowiskiem takim przemawia również wykładnia porównawcza § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia oraz art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 07 grudnia 2012 r. (odnoszącym się do przyznawania dodatków do świadczenia pielęgnacyjnego). Ustawodawca, zmierzając do zawężenia kręgu osób uprawnionych do otrzymywania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł miesięcznie, użył sformułowania ,,osobom spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą". Stąd też, § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczególnych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, nie zawęża w ten sposób kręgu osób uprawnionych. Z literalnego brzmienia w/w przepisu wynika, że osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (niezależnie od stanu prawnego obowiązującego w dacie ubiegania się o świadczenie), musiały spełniać kryteria określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym są uprawnione do uzyskania pomocy na gruncie rozporządzenia. W związku z powyższym uznać należy, iż skarżąca nabyła uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym przysługuje jej pomoc na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy przyznanie pomocy przewidzianej przepisem § 2 ust. 1 wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest wyłącznie od faktu uprzedniego nabycia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i spełniających warunki art. 17 tej ustawy. Sformułowanie to nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że brak jest podstaw do weryfikacji warunków, na jakich zostały nabyte te uprawnienia, przez organ orzekający o przyznaniu pomocy przewidzianej tym przepisem. Przedstawioną ocenę prawną organ będzie miał na uwadze przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Konkludując należy wskazać, że w wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, stąd też skarga zasługiwała na uwzględnienie. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.