IV SA/Gl 850/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżąca, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwróciła się o ustanowienie radcy prawnego z urzędu podnosząc, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na samodzielne opłacenie usług fachowego pełnomocnika oraz nie posiada wiedzy prawniczej i doświadczenia w występowaniu przed sądem. W druku formularza strona podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z siostrą i ojcem, jednakże nie zna wysokości dochodów osiąganych przez te osoby. Pismem z dnia 28 maja 2015 r. strona została wezwana do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się oraz dochodów uzyskiwanych przez członków jej rodziny. W odpowiedzi wnioskodawczyni nadesłała kopie rachunków za media, czynsz za lokal mieszkalny, usługi telekomunikacyjne oraz za ubezpieczenie, a ponadto zaświadczenie o statusie bezrobotnego i braku świadczenia z tego tytułu oraz przekazy świadczenia emerytalnego jej ojca. Jednocześnie oświadczyła, że jej siostra odmówiła podania wysokości swoich dochodów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. W realiach rozpoznawanej sprawy powołane przez wnioskodawczynię okoliczności wykluczają stwierdzenie, że jej sytuacja materialna uzasadnia opłacenie ze środków publicznych fachowego pełnomocnika, który reprezentowałby stronę przed Sądem. Strona prowadzi gospodarstwo domowe wraz z ojcem i siostrą. Łączne wydatki przeznaczane na utrzymanie się wynoszą około 1200 zł (co ustalono w oparciu o treść nadesłanych dokumentów), zaś dochód netto ojca wnioskodawczyni to kwota ponad 2900 zł. Do tego dochodzi bliżej niesprecyzowany dochód siostry skarżącej. Ustawodawca, tworząc obowiązujący wzór urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie bez powodu wymaga podania ilości, stopnia pokrewieństwa oraz wieku osób zamieszkujących z wnioskodawcą a także wysokości dochodów uzyskiwanych przez te osoby. Ustawodawca milcząco zakłada bowiem, że osoby te mogą udzielić wsparcia stronie w sytuacji, gdy nie jest ona w stanie samodzielnie sprostować kosztom postępowania. Dopiero więc, gdy wsparcie to okaże się niemożliwe lub zbyt małe – storna może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. Istotą prawa pomocy jest bowiem jego wyjątkowość, rozumiana jako wykazanie, że wszelkie inne próby zdobycia środków pieniężnych zakończyły się fiaskiem. W realiach niniejszej sprawy strona nie może oczekiwać, że ze środków publicznych wyłożone zostaną środki na wynagrodzenie dla ustanowionego z urzędu radcy prawnego, skoro dochód członków jej rodziny pozwala na udzielenie jej wsparcia w tym zakresie. Ojciec skarżącej uzyskuje dochód netto ponad 2900 zł, co po odjęciu kosztów bieżącego utrzymania (1200 zł) daje około 1700 zł. Z kolei jej siostra również uzyskuje dochód – co prawda w nieznanej wysokości, nie mniej jednak nie można stwierdzić, że sytuacja materialna jej rodziny jest trudna. Trudno zarazem założyć, że koszt utrzymania lokalu w którym zamieszkują trzy dorosłe osoby, z których dwie uzyskują dochody, obciąża wyłącznie jedną z tych osób – w tym przypadku ojca skarżącej. Doświadczenie życiowe wskazuje bowiem, że osoby te partycypują, najczęściej w równym stopniu w kosztach utrzymania, co oznacza, że nawet jeżeli siostra nie ma zamiaru udzielić wsparcia skarżącej, to może ona oczekiwać go ze strony ojca. W konsekwencji ze brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Odnosząc się zaś do zawartego w druku formularza wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wspomnieć trzeba, ze na mocy art. 239 ust.1 lit.b P.p.s.a. skarga wniesiona w sprawie dotyczącej statusu bezrobotnego jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.