IV SA/Gl 852/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata dla skarżącej. W treści skargi z dnia [...] E. S. zażądała, aby "kontynuowała tę sprawę w jej imieniu pani adwokat L. G.-L.". Zarządzeniem z dnia 28 października 2008 r. Przewodniczący Wydziału IV uznał powyższy wywód za wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Z uwagi na fakt, iż wspomniane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 5 listopada 2008 r. skarżącą wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. E. S. złożyła rzeczony formularz w dniu [...], precyzując, iż zakres jej żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca powołała się na okoliczności związane ze swą trudną sytuacją materialną i życiową oraz na krzywdy, których w swej ocenie doznała ze strony instytucji publicznych. Równocześnie zadeklarowała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką (osoba [...]) oraz posiada mieszkanie o powierzchni [...]. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód brutto gospodarstwa domowego strony zadeklarowany został w kwocie [...], na którą składa się pobierane przez nią wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] oraz [...] jej matki w rozmiarze [...]. Nadto wnioskodawczyni podkreśliła, że jest zadłużona zarówno wobec banków jak i osób fizycznych, na kwotę ogółem [...] oraz wywiodła, że miesięczne koszty utrzymania ponoszone przez nią z tytułu opłat stałych (czynsz, należności za tzw. media) oraz spłat kredytów i zakupu leków wynoszą około [...]. Następnie, to jest w dniu [...] (w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku – pismo z dnia 4 grudnia 2008 r.) E. S. przedłożyła między innymi kopie faktur VAT dokumentujących wydatki dokonane przez jej matkę na zakup leków, kopie wyciągów bankowych z rachunków należących do niej i matki a także kopie umów [...], umowy [...] oraz umowy o pracę, z tytułu których osiągała w ostatnim okresie dochód. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie wniesiona została na decyzję, mocą której skarżącą uznano za osobę bezrobotną i odmówiono jej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskująca korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia jej od rzeczonych kosztów było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku E. S. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń skarżącej wynika bowiem, że nie dysponuje ona żadnymi zasobami finansowymi ani łatwym do spieniężenia majątkiem. Równocześnie nie posiada stałego zatrudnienia, zaś w ostatnim okresie uzyskiwała dochód w ramach wynagrodzenia pobieranego na podstawie umów [...], umowy [...] a także umowy o pracę, która obowiązywała w okresie od [...] do [...], czyli zaledwie przez nieco ponad [...] (vide: nadesłane kopie rzeczonych umów oraz świadectwa pracy z dnia [...]). Z przedłożonych przez wnioskodawczynię kopii wyciągów bankowych obrazujących operacje na należącym do niej rachunku dokonane pomiędzy [...] a [...] wynika, że otrzymała w przywołanym okresie z omawianych tytułów [...], co daje średnio miesięcznie około [...]. W tym miejscu godzi się odnotować, że matka wnioskującej, pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym pobiera [...] w kwocie netto [...] (patrz: nadesłane kopie wyciągów z rachunku bankowego tej osoby). Nie sposób jednak tracić z pola widzenia, że jest ona osobą schorowaną, [...] (vide: wypis z orzeczenia [...], który dołączony został do akt innej sprawy ze skargi E. S., zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. IV SA/Gl 287/08) i ponosi w związku z tym bardzo wysokie koszty zakupu leków (patrz: dołączone do akt niniejszej sprawy kopie faktur VAT dokumentujących wydatki dokonane w tym zakresie od [...] do [...] opiewające na kwotę ogółem [...]). Mając na uwadze zaprezentowane wyżej fakty uznano, że uiszczenie kosztów, jakie mogą wiązać się z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika przekracza możliwości płatnicze skarżącej i mogłoby poskutkować niemożnością zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych jej oraz matki. Dlatego ustanowiono dla niej adwokata, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy. Na marginesie, ustosunkowując się do zawartego we wniosku żądania skarżącej aby ustanowionym pełnomocnikiem była adwokat L. G.-L. godzi się wyjaśnić, że jakkolwiek sąd administracyjny (tu referendarz sądowy działający na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.) rozstrzyga o ustanowieniu dla strony adwokata, to jednak nie ma żadnego wpływu na to, która osoba zostanie wyznaczona jako ten pełnomocnik. Z treści art. 253 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika bowiem jednoznacznie, że ustanowioną w ramach prawa pomocy osobę reprezentującą skarżącego w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, wyznacza właściwa korporacja prawnicza. Wobec powyższego, ewentualne żądania w omawianym zakresie skarżąca może kierować wyłącznie do Okręgowej Rady Adwokackiej w K.