IV SA/Gl 854/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B.S.– K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., na podstawie art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 105, poz. 882), po rozpatrzeniu wniosku B. S.-K., przyznał jej prawo do zaliczki alimentacyjnej na obie córki Z. i A. od dnia [...]r. do dnia [...]r. w kwocie po 300,- zł. miesięcznie. Organ ten wskazał, iż zgodnie z art. 10 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej prawo do tej zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Zatem mając na uwadze fakt, iż wniosek złożony przez stronę wpłynął do komornika w dniu [...]r. brak było podstaw do uwzględnienia jej żądania poprzez przyznanie tej zaliczki już od miesiąca [...]r. W odwołaniu od tej decyzji B. S.-K. żądała wypłaty zaliczki alimentacyjnej już od miesiąca [...]r., bowiem jej zdaniem w tym miesiącu złożyła u komornika wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołało treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i zaznaczyło, że ustawodawca w art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wyraźnie zaznaczył, że pod uwagę bierze się przeciętny miesięczny dochód rodziny, a nie dochód na osobę w rodzinie. Podniosło również, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wniosek odwołującej z dnia [...]r., skierowany do komornika o wszczęcie egzekucji alimentów. Dopiero zatem po trzech miesiącach prowadzenia egzekucji komornik może wydać zaświadczenie o jej bezskuteczności, co wynika z treści art. 2 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 4 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W tej sytuacji złożony przez odwołującą wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów nie jest tożsamy z wnioskiem o zaliczkę alimentacyjną, który został złożony u komornika dopiero w dniu [...] r. W skardze B. S.-K. domagała się zmiany niekorzystnej dla niej decyzji i przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej od miesiąca [...]r. oraz akcentowała niezależną od niej trudną sytuację finansową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz przywołało okoliczności i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaznaczyło, że w dniu [...]r. komornik zwrócił wniosek skarżącej z uwagi na nie prowadzenie egzekucji alimentacyjnej. Tym samym nie jest zasadny jej zarzut, iż złożyła w [...] wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, a z winy organów administracji nie przyznano należnych jej świadczeń już od miesiąca [...]r. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1081/06 zawiesił prowadzone postępowanie, a w jego uzasadnieniu wskazał, że tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 76/06 zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z Konstytucją RP. Postanowieniem z dnia 27 października 2008 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie wobec wydania przez Trybunał Konstytucyjny w powyższej sprawie w dniu 1 października 2008 r. postanowienia o umorzeniu postępowania. W ocenie Trybunału brak jest bowiem podstaw do orzekania o konstytucyjności przepisu art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, gdyż przedstawione wątpliwości są natury interpretacyjnej i dają się usunąć w drodze wykładni, do dokonania której powołane są sądy orzekające, a nie Trybunał Konstytucyjny. Jednocześnie w uzasadnieniu powołanego postanowienia zaakcentowano, że w przedmiotowym przepisie ustawodawca w zwrocie: "gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust.2..." (cytat) posłużył się "skrótem myślowym", który należy odczytać jako odesłanie do dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W przekonaniu Trybunału Konstytucyjnego ta okoliczność wraz z efektami wykładni gramatycznej, funkcjonalnej i celowościowej, prowadzi do konkluzji o konieczności interpretacji art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w sposób korzystny dla osób uprawnionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (por. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, określa zasady postępowania wobec osób zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja prowadzona przez komornika sądowego jest bezskuteczna (art. 1 pkt 2 tej ustawy). Bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy (art. 2 pkt 1 tej ustawy). Na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, wobec której egzekucja jest bezskuteczna, natomiast organem właściwym dłużnika (art. 2 pkt 3 ustawy) jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Norma prawna zawarta w art. 3 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nakazuje, aby komornik sądowy powiadomił organ właściwy dłużnika o stanie egzekucji i przyczynach jej bezskuteczności, w razie otrzymania takiego powiadomienia ośrodek pomocy społecznej, na wniosek organu właściwego dłużnika, przeprowadza wywiad środowiskowy. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala się od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Doprecyzowanie powołanego przepisu nastąpiło w ust. 2 i 3 tego samego artykułu, w którym ustawodawca jasno i wyraźnie wskazał, że ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej (...), a taki wniosek osoba uprawniona składa za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji organ właściwy wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki na podstawie wniosku o jej przyznanie, zaświadczenia komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych (art. 10 ust. 5 omawianej ustawy). Odnosząc opisane powyżej regulacje prawne do okoliczności faktycznych sprawy na wstępie należy stwierdzić, że sporna między stronami jest kwestia początkowego terminu, od którego powinno być przyznane skarżącej prawo do zaliczki alimentacyjnej na rzecz jej dwóch córek – Z. i A. W rozpoznawanej sprawie skarżąca w dniu [...] r. złożyła do komornika wniosek o ustalenie jej prawa do zaliczki alimentacyjnej. W oparciu o wskazaną datę organ pierwszej instancji przyznał skarżącej prawo do zaliczki alimentacyjnej na obie córki Z. i A. od dnia [...] r. do dnia [...]r., w kwocie po 300,- zł. miesięcznie. Rozstrzygnięcie zawarte w tym zakresie w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jest zgodne z prawem. Wynika to z uwzględnienia dwóch okoliczności mających odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy. Mianowicie jak trafnie zauważył organ odwoławczy, wniosek o wszczęcie egzekucji nie jest tożsamy z wnioskiem o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej, który także składa się za pośrednictwem komornika sądowego. Z akt administracyjnych wynika, że dopiero w dniu [...]r. wpłynął do komornika wniosek skarżącej o ustalenie jej prawa do zaliczki alimentacyjnej i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji w związku z koniecznością wystawienie zaświadczenia przez tegoż komornika o bezskuteczności egzekucji za ostatnie 3 miesiące. Chociaż odrębny wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów skarżąca złożyła u komornika w dniu [...]r. Okoliczność tą potwierdziła sama skarżąca własnoręcznym podpisem na jego pierwszej stronie oraz komornik w skierowanym do organu pierwszej instancji piśmie z dnia [...]r., nr [...]. Dodatkowo, na tym wniosku w punkcie 2, osobno podpisanym przez skarżącą, zaznaczone zostało, iż rezygnuje ona z zaległych alimentów. Tym samym bezspornie nie istnieje korelacja pomiędzy datą złożenia wniosku u komornika o wszczęcie egzekucji alimentów, a datą złożenia wniosku o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Skoro zatem skarżąca dopiero w dniu [...]r. zwróciła się do komornika z wnioskiem o ustalenie jej prawa do zaliczki alimentacyjnej i wniosek ten wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu [...]r. to nie sposób uznać, że już wcześniej skarżąca ubiegała się o ustalenie jej prawa do zaliczki alimentacyjnej. Zauważyć przyjdzie, że sprawa ta była przedmiotem analizy dokonanej przez organ pierwszej instancji, który wyjaśniał ją w związku z treścią złożonego przez skarżącą odwołania, a o poczynionych w tym zakresie ustaleniach skarżąca została poinformowana w piśmie z dnia [...]r., nr [...], podpisanym przez Zastępcę Prezydenta Miasta S. Nadto, w toku postępowania administracyjnego i sądowego skarżąca nie wykazała żadnym dowodem faktu wcześniejszego złożenia wniosku do komornika wraz z wymaganą dokumentacją, zawierającą wniosek o przyznanie zaliczki. Rozumowanie przedstawione powyżej wynika wprost z przepisów prawa materialnego tj. art. 10 ust. 2 i 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Niewątpliwie bowiem dopiero po złożeniu przez osobę uprawnioną, za pośrednictwem komornika sądowego, wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej komornik dołącza zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego wraz z informacją o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego i przedkłada organowi właściwemu wierzyciela (art. 10 ust. 4 i 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). W tym miejscu zaakcentować przyjdzie, że brak równoczesnego złożenia do komornika wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, który wpłynął do niego w dniu [...]r. i co więcej, zaznaczenie przez skarżącą we wniosku o wszczęcie egzekucji w jego punkcie 2 (osobno podpisanym przez skarżącą), iż rezygnuje z zaległych alimentów (cytat: "rezygnuje mimo iż alimenty nie były płacone") nie wskazuje na dopełnienie warunku złożenia wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej wraz z wymaganą dokumentacją już w dniu [...]r., co mogłoby uzasadnić przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej już za miesiąc [...]r., w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie nie ma też wpływu wniosek skarżącej o wszczęcie egzekucji alimentów i wydanie zaświadczenia o bezskuteczności tej egzekucji oraz stosownego zaświadczenia, celem ubiegania się o zaliczkę alimentacyjną, datowany na dzień [...]r., który został zwrócony skarżącej przez Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S. przy jego piśmie z dnia [...]r. (nr [...]). Powołane pismo zawierało informację, iż przeciwko G. K. nie ma prowadzonej egzekucji alimentów, a przedmiotowy wniosek należy złożyć do komornika, który prowadzi egzekucję przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Zauważyć trzeba, że drugą niezbędną okolicznością warunkującą przyznanie zaliczki alimentacyjnej jest ustalenie istnienia bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych (art. 1 powołanej ustawy). Zatem koniecznym warunkiem przyznania zaliczki alimentacyjnej jest prowadzenie tej egzekucji. W rozpoznawanej sprawie, na podstawie pisma komornika z dnia [...] r. udokumentowano, że G. K. jest dłużnikiem alimentacyjnym, tj. osobą zobowiązaną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja prowadzona przez komornika sądowego jest bezskuteczna. Jednocześnie przed tym miesiącem komornik sądowy prowadzący postępowanie, w myśl art. 3 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, nie mógł poinformować organu pierwszej instancji o stanie egzekucji, bowiem nie była ona jeszcze bezskuteczna. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej nie mógłby być skutecznie złożony przed tą datą. Powoływanie się przez skarżącą na wniosek o wszczęcie egzekucji z dnia [...]r. nie ma zatem znaczenia dla wyniku sprawy, zwłaszcza, że w chwili jego złożenia nie można było jeszcze mówić o spełnieniu warunku bezskuteczności egzekucji. Warunek ten mógł być spełniony najwcześniej w [...]r. Przyznanie skarżącej zaliczki alimentacyjnej już w tym miesiącu odpowiada zatem kryterium przewidzianym w omówionym powyżej prawie materialnym, mającym zastosowanie w sprawie. Nadto, odniesienie się do innych aspektów sytuacji życiowej skarżącej zawartych w skardze, wykracza znacznie poza zakres sądowej kontroli zaskarżonej decyzji z uwagi na treść przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.