IV SA/Gl 855/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 przy udziale sprawy ze skargi "A" S.A. na Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Choroba zawodowa Oddalono skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u H. Z. choroby zawodowej [...] wywołane działaniem [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że H. Z. badany był przez uprawnioną placówkę medyczną Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. W orzeczeniu tej placówki rozpoznano [...] jednakże [...] nie osiągnął takiego nasilenia, aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. Z., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji. W szczególności wskazał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oparte jest na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., jednakże skorzystał on z przysługującego mu prawa i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez jednostkę medyczną wyższego stopnia, a mianowicie przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania jak również przywołał obowiązujące przepisy w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej. Następnie organ ten powołując się na dochodzenie epidemiologiczne stwierdził, że odwołujący się nie pracował w warunkach zagrożenia dla narządu [...]. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że H. Z. badany był w dwu wyspecjalizowanych placówkach medycznych, w których nie stwierdzono u niego choroby zawodowej, pomimo [...], z uwagi na brak udokumentowania narażenia na [...] przekraczający poziom istotnej szkodliwości dla narządu [...]. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł H. Z., który nie zgodził się z otrzymaną decyzją i zakwestionował ustalenia dotyczące epidemiologii występowania u niego schorzenia zawodowego uszkodzenia [...], ponieważ jego zdaniem w miejscach pracy przekraczane były normy [...]. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 1023/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.. W wyroku tym Sąd zaznaczył, że o uznaniu za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że dana osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na powstanie takiej choroby, a w przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Następnie Sąd stwierdził, że organ administracji w ramach prowadzonego postępowania nie wyjaśnił różnic w wynikach badań przeprowadzonych przez dwie uprawnione placówki medyczne. Nadto Sąd zaznaczył, że wskazane w przepisach prawa określenie choroby zawodowej polegające na [...], nie zawiera żadnego ograniczenia ilościowego, odnoszącego się do [...], czy też społeczno-zdrowotnych jego skutków, co oznacza, że w sensie prawnym chorobą zawodową jest każde [...], niezależnie od jego [...], wywołane działaniem [...] w miejscu pracy, a każde odejście od normy prawidłowości fizjologicznej danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od wzorca jest cechą patologiczną. Dodatkowo Sąd dostrzegł brak jakichkolwiek rozważań dotyczących wpływu warunków pracy na powstanie stwierdzonego [...] u skarżącego. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nakazał organowi odwoławczemu wystąpienie do uprawnionej placówki medycznej o jednoznaczne wskazanie, czy u skarżącego występuje [...] wywołane [...], jak również o wyjaśnienie rozbieżności w ustalonych [...], a następnie organ ten miał w oparciu o wyniki badań epidemiologicznych odnieść się do występowania ewentualnego związku przyczynowego między [...] a wykonywaną pracą zawodową. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej [...] u H. Z. i orzekł o stwierdzeniu u wskazanego wyżej choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie odniósł się do wymogów sformułowanych w omówionym powyżej wyroku Sądu. W tej części uzasadnienia decyzji organ ten stwierdził, że w następstwie przeprowadzenia uzupełniającego materiału dowodowego uzyskał nowe orzeczenie lekarskie z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz uzupełnił ocenę narażenia na [...] w pracy H. Z.. W świetle uzyskanych nowych informacji organ ten doszedł do przekonania, że skarżący spełnia wymogi do rozpoznania u niego choroby zawodowej [...]. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wniosły "A" S.A. w G.. Skarżąca Spółka zarzuciła wskazanej decyzji naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również postanowień § 1 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294), poprzez stwierdzenie choroby zawodowej wobec braku związku przyczynowego z zatrudnieniem w skarżącej Spółce i negatywnym stanowiskiem kompetentnej jednostki lekarskiej. W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że kompetentne placówki medyczne nie rozpoznały u H. Z. choroby zawodowej [...], a organy administracji są związane rozpoznaniem choroby i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Ocena dokumentacji lekarskiej dokonana przez organ administracji przekroczyła ramy swobodnej oceny dowodów. Nadto skarżąca Spółka zarzuciła organowi odwoławczemu brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do wcześniejszych opinii i występujących między nimi rozbieżności, jak również wskazała, że [...] u H. Z. spowodowany został innymi czynnikami niż występujące w środowisku pracy. Brak jest, zatem występowania związku przyczynowego między wykonywaną przez H. Z. pracą a występującym u niego schorzeniem. W odpowiedziach na skargę Państwowy Inspektor Sanitarny w K. wnosił o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, jaką zamieścił w uzasadnieniu swojej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] r. H. Z. wniósł o oddalenie wniesionej skargi i uznał podniesione w niej argumenty za nieuzasadnione i nie mające umocowania w materiale dowodowym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przy ocenie prawidłowości poddanej kontroli decyzji organu odwoławczego przyjdzie zwrócić uwagę na treść art. 153 wyżej wymienionej ustawy. Zgodnie z nim ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie tej sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że wskazania dla organu odwoławczego zamieszczone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 14 czerwca 2005 r., wyznaczają zakres kontroli i ocenę działań podejmowanych przez organ odwoławczy. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny, jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organ administracji w sprawie. Z uwagi na fakt, że pierwsze czynności w sprawie dokonane zostały przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294). W oparciu o wskazany akt normatywny za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zatem dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędnym elementem jest wystąpienie związku przyczynowego między rozpoznaniem choroby a występowaniem czynników szkodliwych w miejscu pracy. Jak zostało to już zaznaczono organ odwoławczy jak również skład orzekający w sprawie są związane ustaleniami zamieszczonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 1023/03. W wyroku tym Sąd nakazał zwrócić się do jednostki orzeczniczej służby zdrowia o jednoznaczne wskazanie, czy u skarżącego występuje [...] wywołane [...], jak również o wyjaśnienie rozbieżności w ustalonych [...]. Nadto organ odwoławczy miał poddać analizie wyniki badań epidemiologicznych oraz odnieść się do ujawnionych wyników pomiarów i do ustalenia, czy w okolicznościach rozpatrywanego przypadku pomiary te świadczą o pracy w narażeniu na [...]. Gdyby organ zanegował występowanie narażenia na [...], to wówczas zobowiązany był do wyczerpującego i przekonującego wykazania czynników, które mogły spowodować ewentualne [...] o określonym [...]. Organ odwoławczy związany przedstawionymi wskazaniami podjął działania zmierzające do wyjaśnienia powyższych okoliczności. W dniu [...] r. wydane zostało orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu tym znajdują się następujące stwierdzenia: H. Z. pracował w okresie od [...] r. do [...] r. na stanowisku [...], gdzie z przeważającym prawdopodobieństwem narażony był na [...] stanowiący ryzyko powstania [...]. Następnie przedstawione zostały wyniki badań [...] przeprowadzone u H. Z. począwszy od [...] r. do [...] r. Stan narządu [...] w kolejnych badaniach oceniano w oparciu o badania [...], badanie to jest badaniem subiektywnym, stąd też mogą wynikać różnice w kolejnych wynikach badań. We wszystkich przeprowadzonych badaniach stwierdzany [...] miał charakter [...], który może powstać na skutek między innymi pracy w [...]. W orzeczeniu tym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z powodu tego, że najwcześniejsze badania przeprowadzone były w [...] r., czyli 7 lat po upływie narażenia, jak również wskazano, że z powodu uzyskiwania w poszczególnych badaniach różnych wyników, mogą występować pozazawodowe czynniki [...]. Wskazane orzeczenie pozwala uznać, że organ odwoławczy przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie zgodnie z wytycznymi Sądu, ponieważ wyjaśniona została występująca rozbieżność między wynikami uzyskiwanymi w ramach poszczególnych badań jak również w sposób jednoznaczny wskazano na występowanie u H. Z. [...]. W następstwie tego orzeczenia organ odwoławczy doszedł do przekonania, że z uwagi na rozpoznane [...] u H. Z. i jego zatrudnienie w warunkach narażenia na [...], spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. Z kolei skarżąca Spółka w skardze podnosi, że kompetentna jednostka medyczna orzekła o braku istnienia choroby zawodowej, a organ administracji nie był uprawniony do podejmowania samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Ocena dokumentacji lekarskiej dokonana przez organ administracji przekroczyła ramy swobodnej oceny dowodów, co stanowi naruszenie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie zarzuty skarżącej Spółki nie są uzasadnione. Przyjdzie zauważyć, ze organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji nie dokonywał samodzielnej oceny dokumentacji medycznej. Z przywołanego orzeczenia lekarskiego wynika w sposób jednoznaczny, że u H. Z. stwierdza się [...]. Można dyskutować o [...] tego uszkodzenia, jednakże jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym każde odejście od normy prawidłowości fizjologicznej danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od wzorca jest cechą patologiczną. Każdy [...] jest w istocie oznaką obniżenia sprawności narządu [...]. Oznacza to, że organ odwoławczy dysponując orzeczeniem lekarskim, w którym stwierdza się [...] w dodatku mające charakter [...], doszedł do przekonania, że związany jest on z warunkami pracy. Zatem nie można w sposób uprawniony zarzucać organowi odwoławczemu by dokonywał odmiennej oceny dokumentacji medycznej, ponieważ organ ten oparł się na tym orzeczeniu, które zostało mu przedstawione. Należy przy tym zaznaczyć, że orzeczenie to nie może być rozstrzygnięciem w sprawie, ponieważ jest to jeden z elementów postępowania dowodowego w sprawie, natomiast rozstrzygnięcie podejmuje organ administracji po analizie całości akt sprawy a w szczególności po zestawieniu występowania określonego schorzenia bądź uszkodzenia narządu z warunkami pracy, w jakich zatrudniona była osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej. W świetle tych uwag organ odwoławczy nie przekroczył przysługujących mu uprawnień w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego a zatem nie dopuścił się naruszenia postanowień art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Drugim zagadnieniem, które miało być wyjaśnione w ramach postępowania administracyjnego, była kwestia wyjaśnienia występujących wątpliwości, czy H. Z. pracował w warunkach narażenia na [...]. Z przeprowadzonej w dniu [...] r. oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u H. Z. w "A" S.A. w G. stwierdzono, że był on zatrudniony od [...] r. do [...] r. na stanowisku [...] i do jego obowiązków należał [...], w której występował [...]. W [...] tej przebywał on średnio 6 godzin na zmianę roboczą, w tej sytuacji przyjęto, ze praca była wykonywana w warunkach stwarzających ryzyko [...]. Skarżąca Spółka podnosi, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów § 1 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej wobec braku związku przyczynowego z zatrudnieniem H. Z. w Spółce i negatywnym stanowiskiem kompetentnych jednostek lekarskich. Wskazany zarzut nie znajduje umocowania w zgromadzonym materiale dowodowym, otóż jak wynika to z karty oceny narażenia zawodowego H. Z. w okresie zatrudnienia w skarżącej Spółce był narażony na [...], ponieważ pracował w warunkach, w których przekroczone były normy dotyczące poziomu [...], a tym samym występowało narażenie na [...]. Jednocześnie z orzeczenia lekarskiego wynika jednoznacznie, że u H. Z. występuje [...]. W tym miejscu należy zauważyć, że gdyby H. Z. ubiegał się o stwierdzenie choroby zawodowej w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa to należałoby odmówić stwierdzenia występowania takiej choroby, jednakże w odniesieniu do wyżej wymienionego mają zastosowanie przepisy cytowanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r., a akt ten przewidywał liberalniejsze wymogi do stwierdzenia występowania choroby zawodowej, ponieważ przewidywał konieczność występowania związku przyczynowo-skutkowego, między zatrudnieniem a zdiagnozowaną chorobą. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy stwierdził występowanie takiego związku i w tej sytuacji zobowiązany był do orzeczenia choroby zawodowej u H. Z., ponieważ do takiego rozstrzygnięcia zobowiązywał go wyrok tutejszego Sądu z dnia 14 stycznia 2005 r. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.