IV SA/Gl 860/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] przyznał A.O. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania " w kwocie 40 zł miesięcznie od dnia 01 kwietnia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż strona spełnia warunki określone w art.8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zaznaczono, że pomoc przyznano w miarę możliwości finansowych. Podkreślono również że gmina B. nie ma możliwości zapewnienia pomocy w naturze w formie posiłku i dlatego przyznano pomoc w formie pieniężnej. Wskazano nadto, że MOPR w B. na realizację świadczeń pieniężnego na zakup posiłku w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" posiada kwotę 4.410,825 zł, co wystarcza na zapewnienie pomocy przez rok 8925 osobom w wysokości po 40 zł.. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. A.O. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie mu zasiłku celowego w wysokości 238,50 zł. zgodnie z wyrokiem WSA Gliwicach z dnia 11 marca 2008r. Podkreślił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie osiąga dochodów. Decyzja z dnia [...]r., Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w dniu 31 marca 2011 r. strona zwróciła się z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego od kwietnia 2011r. oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności od kwietnia 2011r. W związku z tym organ I instancji przeprowadził w dniu 06 kwietnia 2011r. wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że A.O. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, poza pomocą MOPR-u w B. nie posiada żadnego dochodu. Od dnia 08 stycznia 2008 r. do 31 lipca 2013 r. ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Kolegium podniosło, iż stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł.. Zgodnie zaś z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów , pogrzebu. W myśl art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie : osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt. 1 ustawy, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie zaś z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w formie gorącego posiłku jest udzielana ze szczególnym uwzględnieniem posiłku gorącego, w celu zapewnienia zdrowego żywienia. Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, w tym dla dzieci i młodzieży w placówkach, o których mowa w § 66 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 i Nr 212, poz. 1767), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że strona osiąga dochód nie przekraczający 150 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zaskarżoną decyzją organ I instancji przyznał stronie zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności, powołując się na posiadane środki finansowe. Kolegium zauważyło, że w ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i w/w rozporządzenia pomoc w naturze, czyli w formie posiłku wyprzedza pomoc w formie finansowej. W zaskarżonej decyzji organ I instancji wyraźnie podkreślił, że świadczenie przyznano stronie w formie pieniężnej ponieważ gmina B. nie mam możliwości zapewnienia pomocy w naturze w formie posiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że strona winna mieć świadomość tego, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej i spełniania wymogów określonych w tych przepisach, potrzeba ta nie musi być przez Ośrodek pomocy społecznej zaspokojona w części lub całości, ponieważ świadczenie w formie .zasiłku celowego, celowego specjalnego nie posiada charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli bezwzględnie należnego, a pomoc społeczna nie jest bezwzględnie zobowiązana do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb, a jedynie do tych, które są niezbędne i odpowiadają możliwościom finansowym pomocy społecznej. Zaakcentowano, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Zgodnie zaś z zasadami obowiązującymi w MOPR w B. świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" udzielana jest w wysokości 40 zł. miesięcznie. MOPR w B. posiada bowiem na realizację powyższego programu kwotę 4.410,825 zł co wystarcza na zapewnienie pomocy przez rok 8925 osobom w wysokości 40 zł miesięcznie. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji podjęta w ramach uznania administracyjnego, nie naruszyła granic tego uznania. Od powyższej decyzji A.O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W ocenie skarżącego decyzja organu odwoławczego jest nieprawidłowa albowiem nie uwzględnia jego żądań w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego wysokość zasiłku celowego na zakup posiłku powinien być adekwatny do cen występujących na rynku. Mianowicie kwota otrzymywana z racji zasiłku celowego powinna wystarczać na zakup posiłku, który w abonamencie kosztuje 13 zł., a zatem winna wynosić 390 zł. (30 dni x 13 zł.). W piśmie procesowym (bez daty) skarżący podtrzymał swoje stanowisko i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z zawartą w nim argumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. Orzeczenie odpowiada prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury. Przedmiotem postępowania sądowego była zaskarżona decyzja podjęta w trybie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B., który przyznał skarżacemu zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności od 01 kwietnia do 30 czerwca 2011 r. w wysokości 40 zł.. Organy obu instancji orzekały w rozpoznawanej sprawie, w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, póz. 1362 ze zm.), dalej zwana u.p.s. Dodatkowo istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy mają przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego ,,Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), dalej zwanej u.o.u.p.w., której art. 7 stanowi, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć przy tym na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Wobec powyższego organ rozpoznając wnioski w w/w zakresie powinien kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te od powiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Podkreślić trzeba, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Nie ulega wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanym przez te osoby wymiarze. Obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest jednak załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Można więc przyjąć, że z zasady tej wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2006 r., I OSK 777/05, LEX nr 194414). Na decyzję organu w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, iż przyznany stronie zasiłek celowy ma wystarczyć na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z pomocy ośrodka pomocy społecznej). Organy orzekające winny rozważyć wskazane przesłanki w kontekście okoliczności Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy na ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny. Organy ustaliły, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, poza pomocą MOPR-u w B. nie posiada żadnego dochodu, a nadto od dnia 08 stycznia 2008 r. do 31 lipca 2013 r. ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Wnioskujący spełnia przewidziany w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej warunek posiadania uprawnienia do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez organy obydwu instancji, że pomoc jakiej udziela Ośrodek Pomocy jest uzależniona nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale również od możliwości finansowych tego ośrodka. Wyznacznikami przyznania takiej pomocy są z jednej strony sytuacja materialna strony wnioskującej, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie bezdyskusyjnym jest, iż pomoc finansowa skierowana na zakup posiłku lub żywności dla strony skarżącej jest w pełni zasadna, kwestią sporną pozostało jedynie ustalenie wysokość tej pomocy. Godzi się podkreślić, że Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji wyrażonym w zaskarżonej decyzji zgodnie, z którym organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełniania wszelkich żądań strony. Istotnym, a wręcz decydującym argumentem uzasadniającym powyższe stanowisko jest niewątpliwie fakt, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jest w posiadaniu ograniczonych środków finansowych, których rozdysponowanie musi uwzględniać pewną hierarchię potrzeb beneficjentów. Szczupłość środków na wypłatę zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności zobowiązywała organ do wnikliwego badania sytuacji materialnej wnioskujących oraz przyznawania świadczenia z uwzględnieniem możliwości finansowych ośrodka. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organy obydwu instancji przy ustaleniu wysokości świadczenia miały na uwadze nie tylko potrzeby materialne wnioskującego, ale również brały pod uwagę możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Co prawda ustalenie wysokości świadczenia miała charakter uznaniowy, jednakże przy uwzględnieniu wszystkich niezbędnych okoliczności faktycznych. Z wyliczeń przedstawionych przez organy jasno bowiem wynika, że przyznanie np. skarżącemu wnioskowanego świadczenia w wyższej wysokości niż 40 zł. pozbawiło by takiego świadczenia inną osobę, również do niego uprawnioną, albowiem organ I instancji zapewnia na terenie gminy wyżywienie 8925 osobom rocznie, a posiada na ten cel łączna kwotę 4.410.825,00 zł., co w prostym przeliczeniu wskazuje, że na pojedyncza osobę dysponuje kwota około 40 zł. miesięcznie. Ponadto, nie sposób nie zauważyć, że skarżący korzysta także z innych stałych form pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych i okresowego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy odwoławczy rozpatrując niniejszą sprawę nie dopuścił się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo ocenił zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszył przepisów prawa, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.