IV SA/Gl 870/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [....] r. nr [....] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [....] r. nr [....] Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie stwierdził u M. M. S. przewlekłej choroby narządu [....] spowodowanej [....] trwającym co najmniej 15 lat - wymienionej w pozycji [....] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Z motywów tej decyzji wynika, że M. M. S. od [....] r. do nadal jest zatrudniona na stanowisku [....]. Z tym, że od [....]r. do [....]r. nie jest eksponowana na [....] z racji przebywania na zwolnieniu lekarskim oraz na urlopie [....]. Organ w oparciu o ustalenia dotyczące przebiegu zatrudnienia przyjął, że w.w. pracowała w warunkach ryzyka wystąpienia choroby zawodowej narządu [....], jednakże brak było podstaw do jej stwierdzenia bowiem jednostki diagnostyczne nie rozpoznały tej choroby. Z orzeczeń lekarskich Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [....] . oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [....] r. wynika, że w oparciu o przeprowadzone badania [....],[....] z oceną [....] nie rozpoznano w narządzie [....] zmian upoważniajacych do rozpoznania u strony choroby zawodowej narządu [....]. Decyzja ta została doręczona stronie [....] r. Z kolei postanowieniem z dnia [....] r. organ I instancji, na żądanie strony, dokonał sprostowania omyłek i błędów pisarskich, które wystąpiły w powyższej decyzji. Pismem z dnia [....] r. M. S. zwróciła się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Wskazała, że czyni to dopiero teraz, ze względu na długotrwałe ustalanie przez organ sanitarny w B. przebiegu jej pracy zawodowej i dopiero postanowienie, które [....] r. prostuje wcześniejsze nieścisłości. Dalej opisała dolegliwości związane ze stanem chorobowym [....]. Wyjaśniła, że zdecydowana większość zwolnienień lekarskich pochodziła od [....], którzy zalecali wszystkie urlopy [....] oraz kierowali ją na leczenie sanatoryjne. Ponadto podniosła, że badania przeprowadzone przez jednostki orzecznicze miały miejsce w czasie kiedy przebywała najpierw na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a potem na urlopie [....], który zalecił jej lekarz [....], a zatem w okresie gdy od wielu miesięcy nie [....]. Jej zdaniem mogło to mieć wpływ na wyniki tychże badań. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [....] r. nr [....] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ mając na względzie wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego przyznał, że odwołująca się od [....] r. będąc zatrudniona na stanowisku [....] pracowała w [....], zatem pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu [....]. Jednakże nie można było wydać decyzji stwierdzającej przewlekłą chorobę narządu [....] spowodowaną [....], gdyż lekarze dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach swoich orzeczeń wykluczyli u niej istnienie tej choroby. Wyjaśnił, że przy rozpoznaniu choroby zawodowej narządu [....] niezmiernie istotne jest narażenie zawodowe – to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia, jak [....] – uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Rozpoznany u skarżącej przewlekły [....] oraz [....] nie przedstawiają klinicznie cech [....]. Zatem, wobec nierozpoznania choroby zawodowej w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, nie było podstaw do uwzglednieia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. S. ponowiła zawarte w odwołaniu zarzuty i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyraziła przekonanie, że aktualnie występujące u niej dolegliwości są spowodowane jej wieloletnią pracą w zawodzie [....]. Zaznaczyła, że prowadzący ją lekarze specjaliści z zakresu [....] i [....] stwierdzili u niej [....]. Nie uważa, aby lekarz skierował ją na badania w kierunku choroby zawodowej nie mając ku temu żadnych podstaw. Ponadto w piśmie procesowym z dnia [....] r. działający imieniem skarżącej adwokat J. P. podtrzymał żądania, twierdzenia i wnioski zawarte w skardze. Jednocześnie zarzucił organowi przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na nieuwzględnieniu faktu, że dolegliwości skarżącej, [....] – niezależnie jaka jest to choroba – winien być zakwalifikowany jako schorzenie zawodowe, albowiem skarżąca w środowisku pracy była narażona na działanie czynnika szkodliwego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej w skrócie P.p.s.a.), że ustalenie, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny zaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy powinien zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie ustawowym. Obowiązek w tym zakresie wynika z regulacji art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Warunkiem zatem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Wniesienie odwołania po terminie oznacza bowiem, iż jest ono zwrócone przeciwko ostatecznej decyzji, jako że bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania wywołuje jej ostateczność, a jest to niedopuszczalne, gdyż decyzje ostateczne mogą zostać wzruszone jedynie przy zastosowaniu trybów nadzwyczajnych. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja organu I instancji, zawierająca pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania, została doręczona skarżącej w dniu [....] r. Tymczasem pismo skarżącej, w którym wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy w związku z odmową stwierdzenia choroby zawodowej, złożone za pośrednictwem organu I instancji, datowane jest na dzień [....] r. (pismo zostało nadane w urzędzie poczty [....]r.). Zestawienie powyższych dat jednoznacznie wskazuje, że pismo to, uznane za odwołanie od decyzji, zostało wniesione z uchybieniem 14 dniowego terminu do jego wniesienia. Jednocześnie zauważyć przyszło, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie z dnia [....] r. podpisane przez [....] higieny pracy Ł. C., z treści którego wynika, że skarżąca zgłosiła wniosek o sprostowanie danych zawartych w decyzji dotyczące jej zatrudnienia. Natomiast w aktach tych brak pisemnego wniosku strony, jak również protokołu z przyjęcia takiego wniosku (art. 14 k.p.a.). Zatem na podstawie wskazanego oświadczenia nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wniosek ten dotyczył wyłącznie żądania sprostowania decyzji. Choć z drugiej strony w piśmie z dnia [....] r. skarżąca stwierdziła, że dopiero teraz zwraca się o ponowne rozpoznanie sprawy ponieważ długo trwało ustalanie przebiegu jej pracy zawodowej i dopiero postanowienie, które otrzymała dnia [....], prostuje wcześniejsze nieścisłości, co ewentualnie mogłoby przemawiać za przyjęciem, iż strona argumentowała przyczyny, dla których nie wniosła odwołania w terminie. W aktach sprawy znajduje się postanowienie wydane na żądanie strony, o sprostowaniu oczywistych omyłek w decyzji z dnia [....] r. Postanowienie to zostało wydane [....] r. i doręczone stronie [....] r. zgodnie z dowodem doręczenia. Natomiast organ I instancji w piśmie kierowanym do organu odwoławczego w związku z wniesionym przez skarżącą odwołaniem stwierdził, że zostało ono wniesione w terminie, przy czym nie wyjaśnił na czym opiera to stwierdzenie. Kwestii tych organ odwoławczy nie wyjaśnił, choć miały one istotny wpływ na końcowe załatwienie sprawy. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Jednakowoż trzeba stwierdzić, że wystąpienie z żądaniem sprostowania decyzji w terminie do wniesienia odwołania nie wstrzymuje biegu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Sprostowanie dotyczy bowiem oczywistych błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych omyłek w wydanych przez organ decyzjach (art. 113 § 1 k.p.a.) i może mieć miejsce w każdym czasie. Ponadto na postanowienie o sprostowaniu służy odrębny środek zaskarżenia w postaci zażalenia (art. 113 § 3 k.p.a.). Jedynie w przypadku określonym w art. 111 k.p.a., a zatem gdy w terminie 14 dni od doręczenia decyzji strona zażąda jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach, termin dla strony do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ odwoławczy wydał decyzję bez uprzedniego wyjaśnienia, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie czym naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast Sąd nie podziela argumentacji pełnomocnika skarżącej, że schorzenie narządu [....] - niezależnie od tego jaka jest to choroba - o ile zostało wywołane warunkami pracy należy zakwalifikować jako schorzenie zawodowe. Stosownie do regulacji § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W poz. [....] tego wykazu zamieszczono przewlekłe choroby narządu [....] spowodowane [....] trwającym co najmniej 15 lat: 1) [....], 2) [....], 3) [....]. Sposób wskazania tych chorób, bez posłużenia się określeniem "na przykład", "w szczególności", "zwłaszcza", "inne choroby" wskazuje, że chodzi wyłącznie o te choroby. Wyliczenie to ma więc charakter wyczerpujący. Oznacza to, że nie każde schorzenie narządu [....], nawet jeżeli pozostaje w związku z warunkami pracy, jest chorobą zawodową, a tylko to, które zostało wskazane w poz. [....] wykazu chorób zawodowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Rzeczą organu odwoławczego będzie zatem przeprowadzenie postępowania z udziałem strony, celem dokładnego wyjaśnienia okoliczności w naprowadzonym przez Sąd kierunku. W konsekwencji poczynienia pełnych i poprawnych ustaleń faktycznych organ wyda stosownej treści rozstrzygnięcie.