IV SA/Gl 870/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Nr [...] przyznano M.D. zasiłek stały od dnia 01 maja 2016 r. do dnia 31 maja 2016 r. w kwocie 325,42 zł oraz od 01 czerwca 2016 r. do 28 lutego 2017 r. w kwocie 350,19 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdzono, że wysokość zasiłku stałego ustalono jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę 634 zł a posiadanym dochodem tj. 308,58 zł dla pierwszego świadczenia i 283,81 zł dla kolejnych świadczeń. Od tej decyzji M.D. wniósł odwołanie. Wskazał, że nie jest zadowolony z wysokości przyznanego świadczenia i uważa, że zasiłek stały winien być przyznany w maksymalnej wysokości. Podniósł, że wnosił w pierwszej kolejności o zasiłek stały, który w ocenie strony jest ważniejszy, a następnie o ewentualne przyznanie zasiłku okresowego i celowego. Nadto zarzucił organowi I instancji, że nieprawidłowo zaliczył do dochodu strony dodatek mieszkaniowy oraz zasiłek pielęgnacyjny co miało wpływ na wysokość zasiłku stałego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydana m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł, osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514,00 zł. rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego powodów wymienionych w art. 7 pkt 2- 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Organ nadmienił, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dalej organ wskazał, że stosownie do art. 8 ust. 4 w.w ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693); dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332, ze zm.). Kolegium zaakcentowało, że przyznanie prawa do zasiłku stałego wymaga spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1. Osoba samotnie gospodarująca musi wykazać dochód niższy niż 634 zł. W drugim przypadku dochód osoby uprawnionej oraz dochód na osobę w rodzinie musi być niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Podsumowując regulację kryterium podmiotowego i dochodowego Kolegium wskazało, że zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej, która nie jest w stanie zapracować na swoje utrzymanie (z powodu wieku, niepełnosprawności lub niezdolności do samodzielnej egzystencji) oraz nie posiada dochodów pozwalających na godną egzystencję. Nadmieniło przy tym, iż spełnienie wymagań określonych w niniejszym artykule nie jest wystarczającą podstawą do przyznania zasiłku. Konieczne jest również wystąpienie przesłanek ogólnych, w szczególności wystąpienie trudnej sytuacji życiowej połączonej z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Kolegium zaznaczyło, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek M.D. z dnia 29 maja 2016 r. w którym wniósł o przyznanie zasiłku stałego ewentualnie o przyznanie zasiłku okresowego za maj i czerwiec 2016 r. z powodu bezrobocia z jednoczesnym przyznaniem zasiłku celowego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w trakcie którego ustalił, że strona jest osobą samotnie gospodarującą posiada czasowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na dochód miesięczny strony składa się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 155,58 zł. Nadto decyzją z dnia [...] r. [...] organ I instancji przyznał stronie zasiłek okresowy za maj 2016 r. w kwocie 162,71 zł oraz za czerwiec 2016 r. w kwocie 20 zł. Łączny miesięczny dochód wynosi w maju 2016 r. 471,29 zł. W opinii Kolegium Odwoławczego decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Z akt sprawy wynika, że do kwietnia 2016 r. strona miała przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie 155,58 zł, natomiast odrębną decyzją od maja 2016 r. do października 2016 r. w kwocie 130,81 zł. Dodatkowo strona uprawniona jest od dnia 01 lutego 2014 r. do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł miesięcznie. W kwietniu 2016 r. dochód strony wyniósł 308,58 zł na który składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 155,58 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Tym samym wysokość zasiłku stałego w miesiącu maju 2016 r. [325,42 zł] została ustalona jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę 634 zł, a posiadanym dochodem tj. 308,58 zł. W kolejnym miesiącu tj. maju 2016 r. dochód M.D. uległ obniżeniu z uwagi na mniejszą kwotę dodatku mieszkaniowego i wyniósł łącznie 283,81 zł. wysokość zasiłku stałego od miesiąca czerwca 2016 r. (350,19 zł) została ustalona jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę 634 zł a posiadanym dochodem tj. 283,81 zł. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, iż są one bezzasadne i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić skarżącemu, iż pojęcie dochodu zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 8 ust. 3-4 ustawy o pomocy społecznej. W ustawie [art. 8 ust. 4] wymieniono enumeratywnie świadczenia, które nie wlicza się do dochodu. Jest to katalog zamknięty. Dlatego też twierdzenia skarżącego, iż organ I instancji niesłusznie wliczył do dochodu zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek mieszkaniowy są bezpodstawne i nie znajdują oparcia w w/w przepisach prawa. Dalej Kolegium wyjaśniło, iż zarzut skarżącego, że organ wliczył w dochód z maja 2016 r. zasiłek okresowy jest bezzasadne (świadczenie w postaci zasiłku okresowego przyznane na maj 2016 r. zostało wypłacone dopiero w czerwcu 2016 r.). Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę stronie, iż zasiłek stały oraz zasiłek okresowy są świadczeniami równorzędnymi. Organ I instancji kompleksowo potraktował wniosek strony i objął M.D. pomocą w szerokim i wnioskowanym przez niego zakresie. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że strona kwestionuje decyzję organu I instancji w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego. Żądanie strony w przedmiocie przyznania zasiłku stałego w maksymalnej wysokości jest nieuzasadnione i byłoby sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, które uzależniają wysokość zasiłku stałego od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kryterium dochodowym a posiadanym dochodem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący M.D. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 107 par. 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, dlaczego od kwoty zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego nie odliczono miesięcznego obciążenia podatkiem od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Nadto skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji została podpisana przez osobę nieuprawnioną (Zastępcę Kierownika Działu Realizacji Świadczeń MOPR w B.), co powoduje nieważność tej decyzji. Skarżący zarzucił również organowi odwoławczemu błędną interpretację art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej co w jego ocenie narusza art. 32 par. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazał, iż w kwestii zarzutu skarżącego, że decyzja organu I instancji została podpisana przez osobę nieuprawnioną tj. Zastępcę Kierownika Działu Realizacji Świadczeń MOPR w B., Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że Prezydent Miasta B. upoważnieniem z dnia 05 lutego 2016 r. Nr [...] upoważnił na czas nieokreślony M.N. Zastępcę Kierownika Działu Realizacji Świadczeń MOPR w B. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy oraz powiatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią artykułu 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają w oparciu o obowiązującą normę prawną, o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 8 ust. 1 pkt 2 stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł., przy jednoczesnym wystąpieniu okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej strona skarżąca jest osobą niepełnosprawną, a jej dochód na dzień złożenia wniosku nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z tego względu organ pomocy społecznej przyznał jej prawa do zasiłku stałego. Z kolei art. 8 ust.3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast z treści art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575). Innymi słowy, przepis ten ma jednoznaczne brzmienie. Wszystkie przychody – poza wyrażonymi w ustępie 4 (art. 8 ustawy) wlicza się do dochodu. Powyższa regulacja oznacza, że do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jak również korzystającej z takiego świadczenia, należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Ponieważ dodatek mieszkaniowy i zasiłek pielęgnacyjny nie zostały mocą ustawy o pomocy społecznej wyłączone z dochodów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń, prawidłowo organy pomocy społecznej doliczyły je do dochodu strony skarżącej. W związku z tym, że art. 8 ust.4 cyt. ustawy określa wyjątki od zasady ustalania dochodu zamieszczonej w art. 8 ust. 3 ustawy, katalog tych wyjątków nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Nadto brak jest przesłanek do pomniejszenia dochodu skarżącego, na który składa się dodatek mieszkaniowy i zasiłek pielęgnacyjny o wskazany przez niego podatek od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne gdyż są to dochody zwolnione z podatku. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 P.p.s.a.