IV SA/Gl 872/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza L. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał E.S., urodzonemu w dniu [...] r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Jako datę początkową przyznanego świadczenia wskazano dzień [...]r. , a zasiłek przyznany został na stałe. Podstawę materialnoprawną przywołanej decyzji stanowiły przepisy art. 2 pkt 2, art. 16, art. 23, art. 24, art. 25, art. 30 oraz art. 57 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 z 2006r.), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r, w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne(Dz. U. Nr 105, poz. 881), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U Nr 130, poz. 903). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż wniosek E.S., złożony w dniu [...] r. zasługuje na uwzględnienie ze względu na spełnienie przez stronę ustawowych przesłanek. Powołując się na zapis zamieszczony przez ustawodawcę w art. 24 ust.1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrócono uwagę, iż prawo do świadczeń ustala się , począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, a w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo do tego rodzaju świadczenia ustala się natomiast na czas nieokreślony. E. S. zakwestionował opisaną wyżej decyzję i w złożonym od niej odwołaniu domagał się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od dnia, w którym ukończył [...] rok życia. Podniósł, iż od [...] r. pozostaje pod stałą opieką organów pomocy społecznej, jako mieszkaniec Domu Pomocy Społecznej w L. W jego opinii, w trakcie przeprowadzanych z nim licznych wywiadów, pracownicy pomocy społecznej zobowiązani byli poinformować go o przysługujących mu, z chwilą ukończenia przez niego [...] lat, uprawnieniach do zasiłku pielęgnacyjnego. Zdaniem odwołującego, pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. powinni byli we właściwym czasie sporządzić w jego imieniu wniosek i przyznać mu z tą chwilą należne mu świadczenie. Ponadto odowłujacy domagał się udzielenia mu odpowiedzi, czy musi przekazywać [...] % otrzymywanego zasiłku do Domu Opieki Społecznej, w którym przebywa. Wskutek wniesionego środka odwoławczego sprawa rozpatrzona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., które decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Analizując stan faktyczny sprawy zwrócono uwagę, iż wniosek E. S. złożony został przez stronę w dniu [...]r., a zatem, biorąc pod uwagę zapis zawarty w treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do żądanych świadczeń przyznane mu mogło być począwszy od miesiąca, w którym wpłynął jego wniosek. Ze względu na fakt, iż odwołujący wystąpił o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego w związku z ukończeniem [...] roku życia prawo do żądanego zasiłku przyznano mu na stałe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało okoliczności wymienione w odwołaniu E. S., jako nie mające wpływu na ustalanie prawa do zasiłku, a rozstrzygniecie organu I instancji, jako zgodne z obowiązującym prawem. Od decyzji organu odwoławczego skierowana została przez E.S. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący, w sposób tożsamy, co w złożonym uprzednio odwołaniu od decyzji organu I instancji uznał, iż do obowiązku pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej było pouczyć go o przysługujących mu z chwilą ukończenia [...] roku życia uprawnieniach. Zaznaczył, iż nie miał świadomości, co do swoich praw i oczekiwał, iż osoby sporządzające z nim wywiady i przyznające różnego rodzaju pomoc finansową należycie poinformują go o wszystkich, przysługujących mu uprawnieniach. Dodatkowo wskazał, iż organ odwoławczy nie zajął stanowiska, co do jego pytania o słuszność pobierania od niego [...] % uzyskiwanego zasiłku z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko. Odnosząc się do kwestii zaliczania uzyskiwanego przez skarżącego zasiłku do dochodu przy obliczaniu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej organ uznał, iż problematyka ta nie ma związku ze sprawą w przedmiocie okresu, na jaki przyznano skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zwanej dalej ustawą p.p.s.a., sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej w aspekcie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych uchybień w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając w aspekcie przedstawionych wyżej kryteriów kontroli wniesioną przez E.S. skargę, Sąd uznał ją jako bezzasadną. Nie dostrzeżono bowiem ani naruszenia prawa materialnego ani też istotnych uchybień proceduralnych, co jak wyżej wskazano, uzasadniać mogłoby usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia organów administracji . Na wstępie należało wskazać, iż organy administracji, w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych, zobligowane są do przestrzegania prawa. Zgodnie z jedną z podstawowych zasad procedury administracyjnej, jaką stanowi zasada praworządności, organy administracji publicznej działają wyłącznie na podstawie przepisów prawa. W przeciwieństwie do regulacji, jaką rządzi się procedura cywilna, w postępowaniu administracyjnym nie jest dopuszczalne stosowanie zasad słuszności, bez odniesienia się do treści obowiązującej normy prawa materialnego. Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organu i strony dotyczy daty początkowej przyznanego skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Problematyka związana z przyznawaniem zasiłków pielęgnacyjnych uregulowana została w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przywoływany w treści uzasadnień rozstrzygnięć obu organów procedujących w sprawie przepis art. 24 ust. 2 wskazanego aktu prawnego określa w sposób nie budzący wątpliwości moment początkowy prawa do świadczeń rodzinnych. Ustawodawca uznał bowiem, iż prawo to przyznaje się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jak wynika z przedstawionego Sądowi materiału sprawy, skarżący wystąpił o przyznanie mu uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu [...] r. Data ta nie stanowiła w sprawie kwestii spornej. Stosując się zatem do regulacji zawartej w treści przywołanego przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organy administracji były zobligowane do ustalenia daty początkowej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przyznawanego na rzecz E.S. począwszy od miesiąca [...] r. Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego przedstawionych zarówno w jego odwołaniu, jak i skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne rozważyć te kwestie w aspekcie regulacji zawartej w art. 9 k.p.a. Niewątpliwie zasada udzielania przez organ administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej uznawana jest za jeden z istotnych czynników wpływających na umacnianie zasady praworządności w działaniach administracji publicznej. Stanowi także doniosły element realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa przedstawionej w treści art. 8 k.p.a. Zważyć jednak należy, iż wskazane obowiązki organu organy administracji publicznej dotyczą okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron toczącego się postępowania administracyjnego. Obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej nie obciąża zatem organów administracji w każdej sytuacji i nie czyni z nich ani sui generis serwisu informacyjnego, ani też doradcy prawnego dla obywatela. Obowiązek ten odnosi się bowiem do konkretnych sytuacji, w których postępowanie administracyjne jest już wszczęte i informacja wymagana jest "w sprawie". Stanowisko takie podkreśla orzecznictwo sądowe, odnosząc określony w art. 9 k.p.a. obowiązek informowania stron do "toczącego się postępowania" ( wyr. NSA z dnia 20 czerwca 1997 r., SA/Sz 1114/96, niepubl.; wyr. NSA z dnia 21 maja 1999 r., I SA/Gd 754/97, niepubl.; wyr. NSA z dnia 23 czerwca 1998 r., SA/Sz 1570/97, niepubl.; wyr. WSA w Warszawie z dnia 15 września 2005 r., VI SA/Wa 652/05, niepubl.), "a nie do wszelkich kontaktów pomiędzy obywatelami a organami administracji". Z twierdzeń E. S. wynika natomiast, iż oczekiwał on od organów administracji zachowania odpowiedniego dla doradcy prawnego, a wręcz nawet pełnomocnika. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko skarżącego, [...]-letniego mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, korzystającego z różnego rodzaju świadczeń pomocowych, nie jest pozbawione racji. Oczywistą jest bowiem rzeczą, że również poza samym postępowaniem organy administracji, a w szczególności organy pomocy społecznej, powinny udzielać korzystnych dla interesów swoich podopiecznych informacji prawnych i faktycznych. Jednakże nieprawidłowości w tym zakresie nie mogą mieć bezpośredniego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Rodzić mogłyby natomiast innego rodzaju ewentualne skutki wynikające z regulacji cywilnoprawnych. Jako nieuzasadnione należy również uznać oczekiwania skarżącego, iż postępowanie mogłoby zostać wszczęte przez organ, z chwilą ukończenia przez skarżącego [...] roku życia. Jak stanowi art., 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń toczy się na wniosek uprawnionego. Organ nie jest zatem upoważniony do wszczynania sprawy z urzędu, gdyż postępowanie prowadzone być może wyłącznie na zasadzie skargowości. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga złożona przez E.S. nie może prowadzić do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jej zgodności z prawem nie mogły podważyć także twierdzenia skarżącego o braku zawinienia z jego strony, co do zbyt późno złożonego wniosku. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki warunkujące możliwość przyznania stronie określonych w prawie materialnym uprawnień oparte zostały o konkretne zdarzenia. Tym samym brak zaistnienia tych zdarzeń, bez względu na przyczynę tego stanu rzeczy, wyklucza możliwość przyznania świadczeń przewidzianych w wymienionej ustawie. Z tych więc względów ocena przyczyn złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dopiero w dniu [...] r. była całkowicie zbędna. Poza przedmiot sprawy wykracza również problematyka związana z wysokością opłat ponoszonych przez skarżącego z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Sądy administracyjne posiadają bowiem uprawnienia do rozstrzygania w granicach danej sprawy, co oznacza, iż nie mogą uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.