IV SA/Gl 873/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2007r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej /Dz.U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 z pózn. zm./ orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. P. choroby zawodowej – [...] spowodowanego [...], która to choroba wymieniona została w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132 poz. 1115/. Z motywów wskazanego rozstrzygnięcia wynikało, iż M. P. pracował w latach [...] –[...] na pełnym etacie jako [...]. Według pomiarów przeprowadzonych w trakcie [...] w A w G. w [...] r., poziom [...], a czas narażenia na [...] – 4 godziny. Od [...] r. M. P. był zatrudniany na podstawie umów [...] na konkretne [...]. W kolejnych latach, zgodnie z wykazem przedstawionym przez B, brał udział w liczbie od [...] do [...] rocznie, a czas [...] wyliczono średnio na dwie godziny. Nadto uwzględniono średnio [...] Począwszy natomiast od [...] r. do nadal, w C M. P. ma sporadyczny kontakt z [...], średnio 14 godzin w miesiącu. M. P. poddany był badaniom w dwóch kompetentnych placówkach medycznych – w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. i w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a obie placówki diagnostyczne nie rozpoznały u strony choroby zawodowej – [...]. W Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. stwierdzono bowiem u strony [...], które nie upoważnia, w myśl obowiązujących przepisów, do rozpoznania choroby zawodowej. Na skutek odwołania się od wydanego orzeczenia przez M. P., został on zbadany przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie rozpoznano [...]. Placówka diagnostyczna II stopnia powołując się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, również wykluczyła możliwość uznania rozpoznanego u badanego schorzenia jako choroby zawodowej ze względu na [...] i podkreślając, iż kryterium [...] upoważniające do stwierdzenia choroby zawodowej wynosi [...]. M. P. zakwestionował, w złożonym przez siebie odwołaniu, stanowisko organu inspekcji sanitarnej podnosząc, iż zaskarżona decyzja zawiera szereg nieścisłości, a mianowicie błędne założenie, iż schorzenie [...] występujące u niego powstało na skutek [...]. Zdaniem odwołującego wpływ na [...] miał długi czas [...] jakim poddany był podczas jego pracy. Wskazał, iż większość [...] ma poważne [...], bowiem [...]. Oświadczył, iż zdaje sobie sprawę ze zmiany regulacji prawnej i podniesienia [...] skutkujące odmową jego wniosku, który mógł być rozpoznany pozytywnie, gdyby wystąpił o stwierdzenie choroby zawodowej jakiś czas temu. Mimo tego stwierdzenia, opisując, na jak duże [...] był narażony w okresie wielu lat pracy, a także porównując regulacje prawne w zakresie [...] w krajach Unii Europejskiej, wniósł o przyznanie mu odszkodowania za [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając wyrażoną tam opinię o braku możności stwierdzenia u odwołującego choroby zawodowej w przypadku braku rozpoznania choroby zawodowej [...] przez dwie placówki medyczne właściwe do orzekania w sprawie ze względu na nie spełnienie określonego w wykazie chorób zawodowych kryterium [...]. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z definicją choroby zawodowej zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132 poz. 1115/ konieczną przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie przez orzeczników kompetentnych placówek medycznych jednostki chorobowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego, co nie miało miejsca w sprawie. Nie godząc się ze stanowiskiem przedstawionym w przytoczonej decyzji, M. P. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której wniósł o przyznanie mu odszkodowania, oceniając swoje roszczenie na [...]. euro oraz [...] zł miesięcznie dodatku do emerytury. Ponad argumentację powtórzoną z treści odwołania od decyzji organu I instancji, skarżący oświadczył, iż instytucja odpowiedzialna za kwalifikację chorób zawodowych była szeroko opisywana przez prasę i inne media w kontekście nieprawidłowości i w związku z tym przypuszcza, że wyniki jego badań były zaniżone. Z tych względów postulował poddanie do rozstrzygnięcia sporu [...]–, a w szczególności dyrektorowi prof. H. S.. Odpowiadając na skargę, organ inspekcji sanitarnej nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia i przytoczył dotychczasowo podnoszone argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym kontrolę wydawanych przez organy administracji decyzji. Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd administracyjny kontrolujący daną decyzję, władny jest ją wzruszyć. Sądom administracyjnym nie została natomiast przyznana kompetencja do samodzielnego orzekania w sprawach praw i obowiązków stron, tym samym żądanie skarżącego zawarte w jego skardze nie jest możliwe do uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Trzeba także wskazać, iż żądanie zasądzenia jednorazowego odszkodowania i miesięcznego dodatku do emerytury nie znajduje podstawy prawnej w regulacji, jaką stanowi ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej czy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Analizując treść złożonej przez skarżącego skargi, poza jego żądaniem zasądzenia odszkodowania i przyznania mu dodatku do emerytury, trudno jest ocenić, jakie zarzuty zostały postawione zaskarżonemu rozstrzygnięciu. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona została zatem głównie w aspekcie art. 134 § 1 p.p.s.a., który nakazuje sądowi administracyjnemu badać ex officio legalność zaskarżonego aktu. Nie pozwoliła jednak na stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie pozwoliła na uwzględnienie złożonej przez M. P. skargi. Co prawda zastrzeżenia Sądu wzbudziło postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego na okres wykonania badań lekarskich i wydania orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, wskazać bowiem należy, że rozpoznanie medyczne uprawnionej placówki służby zdrowia konieczne do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej nie jest prawomocnym rozstrzygnięciem o cechach właściwych dla orzeczeń organów administracji państwowej lub sądów i nie nosi cech rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, o którym mowa w treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże naruszenie to /nota bene nie zaskarżone przez stronę w przewidzianym trybie odwoławczym/, nie ma wpływu na merytoryczne orzeczenie w tej sprawie, a zatem nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Oceniając w pozostałej mierze postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż jest ono zgodne z przepisami prawa zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego, jak również z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. nr 132, poz. 1115/. Przede wszystkim wskazać należy, iż stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. nr 132 poz. 1115/ chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Jak wynika z brzmienia wskazanej normy prawnej, chorobą zawodową nie jest każde schorzenie, na które zapada pracownik w trakcie wykonywania pracy, lecz takie schorzenie, które wymienione zostało w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 oraz § 2 ust. 3 pkt 4 przywoływanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. orzeczenie lekarskie stanowiące ocenę medyczną zagadnienia, wydaje się na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika oraz oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego, odnosi się m.in. do sposobu wykonywania pracy, a więc określenia stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażem czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie narządów. Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że nie stanowiła kwestii spornej ocena narażenia zawodowego dokonana przez organ. Niewątpliwie bowiem, jak wynikało z przedstawionych organowi inspekcji sanitarnej pomiarów [...], skarżący był eksponowany dłużej lub krócej w różnych przedziałach czasowych, na [...]. Parametrów tych skarżący nie zakwestionował. Nie zgodził się on natomiast ze stanowiskiem przedstawionym przez jednostki orzecznicze, zarówno pierwszego, jak i drugiego stopnia, które rozpoznały u skarżącego [...]. Rozpoznanie to nie odpowiada schorzeniu ujętemu pod pozycją [...] wykazu chorób zawodowych. W odwołaniu od decyzji I instancji skarżący nie wniósł zastrzeżeń, co do wyników badań przedstawionych w orzeczeniach lekarskich i przyznał, iż znane mu jest uregulowanie prawne w zakresie choroby zawodowej narządów [...]. W treści skargi można natomiast doszukać się takich zastrzeżeń postawionych bardzo ogólnikowo, jednakże wymagających ustosunkowania się. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki orzecznicze wymienione w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Sugerowanie przez skarżącego w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze, by sprawę poddać do rozstrzygnięcia innym niż wymienione w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach jest sugestią sprzeczną z prawem i nie może zostać uwzględniona. Zgodnie z poglądem orzecznictwa podzielonym w pełni przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie, wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to nie spełniająca żadnych wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r. sygn. OSK 1488/04 publ. w LEX 166671/. Po drugie, sugerowane przez skarżącego przypuszczenie, iż jego wyniki badań są zawyżone ze względu na szerokie opisywanie w prasie jednostek orzeczniczych uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej w kontekście ich nieprawidłowości trzeba uznać za całkowicie chybione. Zarówno ocena medyczna, jak i ocena epidemiologiczna podlega kontroli organów inspekcji sanitarnej dokonywanej w oparciu o treść przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż jest to materiał dowodowy podlegający prawnej ocenie organów, przy czym trzeba podkreślić, iż w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Bezspornie natomiast mają obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych i czy są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione. Bezsporne jest również, iż organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim nie zawierającym przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznym z przepisami prawa. Dysponując bowiem tak wadliwym orzeczeniem, organ, po myśli § 8 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych zobowiązany jest wezwać orzeczników do uzupełnienia wydanych orzeczeń w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W przypadku jednak, gdy orzeczenia lekarskie wydane w sprawie wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające widomości specjalistycznych i są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione, a zatem odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., stanowią podstawę do wydania decyzji uwzględniającej treść tych orzeczeń. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą bowiem rozstrzygać o istnieniu choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w cytowanym rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i jest przekonywująco uzasadnione. W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy inspekcji sanitarnej rozpoznające sprawę, w sposób przekonywający uzasadniły brak możliwości stwierdzenia, iż występująca u skarżącego choroba narządów [...] jest chorobą zawodową w rozumieniu obowiązującego prawa. Hipotetyczne zastrzeżenia o charakterze domniemań, jakie postawił skarżący w skardze, wyrażając swoją, w gruncie rzeczy niczym nie uzasadnioną dezaprobatę dla jednostek orzeczniczych, nie mają one podstaw do obalenia ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ponownie należy zauważyć, iż jako chorobę zawodową uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych. Decyzja wydana w tym przedmiocie nie ma cech uznania administracyjnego, a nadto nie może zostać podyktowana względami słuszności. W konsekwencji przyjąć należy, iż choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą, a z prawnego punktu widzenia, pojęcie "choroby zawodowej" narządów [...] jest obecnie związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu. Fakt zatem wykonywania przez skarżącego, przez wiele lat pracy w warunkach, w których mogło wystąpić narażenie na [...] nie jest jedynym warunkiem zakwalifikowania występującej u niego choroby [...] jako choroby zawodowej. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego o objęciu [...], w tym [...], wykonujących pracę na terenie krajów Unii Europejskiej, szczególną ochroną w postaci przyznania im dodatków do wynagrodzenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż zagadnienia prawne związane z chorobami zawodowymi włączone zostały do koordynacji systemu zabezpieczeń społecznych. Jednakże zasady mające na celu koordynację w zakresie zabezpieczenia społecznego uznają jako niezbędne uwzględnienie szczególnych cech ustawodawstwa krajowego, a jedynie mają na celu w ramach takiej koordynacji, zagwarantowanie we Wspólnocie równego traktowania zainteresowanych osób na podstawie różnych ustawodawstw krajowych. Istnienie zatem odrębnej regulacji prawnej dotyczącej wysokości honorariów uzyskiwanych przez [...] w innych krajach Wspólnoty, jak to sugeruje skarżący nie ma znaczenia dla regulacji prawnej w zakresie stwierdzania chorób zawodowych w Polsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby uprawniony do uchylenia zaskarżonej decyzji wyłącznie w przypadku dostrzeżenia uchybień uzasadniających konieczność eliminacji z obrotu prawnego poddanego kontroli rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej. Jednakże w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego bądź materialnego, a tylko taki wzgląd w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. mógłby stać się przyczyną uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy – działając w granicach właściwości sądu ograniczonej do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych, na podstawie art 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.