IV SA/Gl 873/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki dla wychowanka rodziny zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku nr [...]. Pismem z dnia 15 września 2014 r. J. Z. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie pomocy na kontynuację nauki. Następstwem tego wniosku stała się decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] mocą której odmówił on przyznania wnioskowanego świadczenia. W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że z dniem 31 sierpnia 2013 r. strona usamodzielniła się i obecnie nie jest osobą usamodzielnianą. Nadto zaznaczono, że Indywidualny Program Usamodzielnienia został przekazany do organu w dniu 26 lutego 2014 r. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, która pismem z dnia 28 października 2014 r. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazała, że w stosunku do niej zastosowanie mają inne przepisy, niż przywołane w podstawie prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z dnia [...] uwzględniło wniesioną skargę i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tej decyzji nakazano ponowne rozpatrzenie wniosku strony celem ustalenia, czy w jej przypadku występują przesłanki pozytywne uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]. odmówił stronie przyznania pomocy na kontynuowanie nauki. W uzasadnieniu decyzji przywołano unormowania wynikające z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej dotyczące przyznawania pomocy osobom usamodzielnianym i ponownie podkreślono, że strona jest osobą usamodzielnioną od 31 sierpnia 2013 r. Z przywołanym rozstrzygnięciem ponownie nie zgodziła się J. Z., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium OdwoławczegowB. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazała, że w stosunku do niej zastosowanie mają inne przepisy, niż przywołane w podstawie prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] uwzględniło wniesioną skargę i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tej decyzji nakazano ponowne rozpatrzenie wniosku strony. Zaakcentowano, że ustalenia indywidualnego planu usamodzielnienia są aktualne, a strona znajduje się w procesie usamodzielnienia. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 140, art. 141 , art. 143 i art. 151 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ponownie odmówił stronie przyznania pomocy na kontynuowanie nauki. W uzasadnieniu decyzji przywołał unormowania dotyczące przyznawania pomocy na usamodzielnienie zamieszczone w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Następnie przybliżono wcześniej podejmowane działania w sprawie i zamieszczono stwierdzenie, że strona nie jest osobą usamodzielnianą lecz jest osobą usamodzielnioną. Zdaniem organu proces usamodzielnienia kończy się w momencie, w którym osoba usamodzielniana jest już usamodzielniona co oznacza, że samodzielnie funkcjonuje w środowisku. Nadto zaakcentowano, że podnoszona przez organ odwoławczy kwestia indywidualnego programu usamodzielnienia w tym zakresie odgrywa rolę drugoplanową. Z przywołanym rozstrzygnięciem ponownie nie zgodziła się J. Z., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym ponownie wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jak również przybliżyła swoją sytuację życiową oraz podniosła, że proces jej usamodzielnienia nie zakończył się, gdyż nie ma stałej pracy, nie dysponuje samodzielnym mieszkaniem oraz nie zakończyła kształcenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odwołując się do postanowień art.141 ust. 1ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej uznał, że strona jest osobą usamodzielnioną, a kontynuowanie nauki po upływie roku od jej zakończenia nie jest przejawem usamodzielniania, albowiem przez wskazany okres samodzielnie funkcjonowała i zaspokajała własne potrzeby. W konkluzji swoich rozważań organ odwoławczy uznał stronę za osobę usamodzielnioną. Z wyżej wymienionym rozstrzygnięciem nie zgodziła się J. Z., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zdaniem skarżącej organy administracji uznały ją za osobę usamodzielnioną w sytuacji, gdy proces usamodzielnienia nie został zakończony, albowiem nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku. W skardze tej, która jest zbieżna z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, przedstawiła własną sytuacją i podejmowane przez nią działania zmierzające do życiowego usamodzielnienia się. Podkreśliła, że nie ma stałego zatrudnienia, nie zakończyła procesu kształcenia jak również nie dysponuje własnym mieszkaniem. Wskazane przez nią okoliczności pozwalają uznać, że proces usamodzielnienia nie został zakończony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny z jednej strony ustalony został w sposób pełny w kontekście podejmowanych rozstrzygnięć, natomiast mając na uwadze dostrzeżone uchybienia wzbudza istotne zastrzeżenia. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że postępowanie w niniejszej sprawie uruchomione zostało wnioskiem skarżącej z dnia 15 września 2014 r., skierowanym do organu pierwszej instancji, w którym wystąpiła o przyznanie pomocy z tytułu kontynuacji nauki. Wniosek ten skarżąca złożyła z tego powodu, że w 2010 r. rozpoczęła proces usamodzielnienia z uwagi na opuszczenie pieczy zastępczej. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że dołączone do wniesionej skargi akta administracyjne nie zawierają żadnych dokumentów odnoszących się do realizowanego począwszy od wskazanego roku procesu usamodzielnienia. Fakt realizacji usamodzielnienia skarżącej wynika jedynie z analizy poszczególnych dokumentów wydanych w ramach postępowania prowadzonego przez organy administracji, jak również z pism procesowych skarżącej. Okoliczność ta w istotny sposób wpływa na ocenę prowadzonych działań, jak również przyjętych rozstrzygnięć. Podstawą prawną kwestionowanych rozstrzygnięć organy administracji obu instancji uczyniły przepisy Działu IV "Pomoc dla osób usamodzielnianych" ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332 ze zm.), jednocześnie organy te całkowicie pominęły treść art. 240 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym do pomocy dla osób usamodzielnianych, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opuściły rodzinę zastępczą albo placówkę opiekuńczo- wychowawczą, albo pobierają pomoc przyznaną im na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak zostało zaznaczone powyżej proces usamodzielnienia skarżącej rozpoczął się w sierpniu 2010 r., zatem przed 1 stycznia 2012 r., to jest przed dniem wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zatem stosownie do przywołanego powyżej art. 240 ust. 1 tej ustawy w stosunku do skarżącej zastosowanie posiadają przepisy dotychczasowe. Z uwagi na fakt, że organy administracji obu instancji prowadziły postępowanie w oparciu o postanowienia obowiązujące po 1 stycznia 2012 r. i w żadnym miejscu nie odniosły się do unormowań mających zastosowanie do sytuacji prawnej skarżącej wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia wniesionej skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na dostrzeżone uchybienie Sąd wypowiadający się w niniejszej sprawie zwolniony jest z analizy przepisów prawa zastosowanych przez oba wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej, ponieważ w ramach ponownie prowadzonego postępowania organy te będą zobligowane do prowadzenia postępowania w oparciu o unormowania prawne obowiązujące do 31 grudnia 2011 r. a zamieszczone w ustawie o pomocy społecznej. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę organom administracji, że prezentowane przez nie stanowisko, iż o skarżącej nie można mówić jako o osobie usamodzielnianej lecz jak o osobie usamodzielnionej nie znajduje umocowania w przedłożonym materiale dowodowym. Z dostarczonych akt administracyjnych nie wynika bowiem, czy proces usamodzielnienia skarżącej prowadzony począwszy od sierpnia 2010 r. został w jakikolwiek formalny sposób zakończony. Analiza treści pismo skarżącej jak również przedłożonych akt administracyjnych pozwala postawić tezę, że żaden taki dokument nie został sporządzony, a skarżąca o zakończeniu procesu usamodzielnienia nie była informowana. Obu organom wypowiadającym się w rozpoznawanej sprawie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca w swoich pierwszych odwołaniach sygnalizowała, że w stosunku do niej zastosowanie mają inne przepisy niż te, które przywołał organ pierwszej instancji (zob. pismo skarżącej z dnia 28 października 2014 r.), jednakże sugestie te zostały zignorowane i organy te prowadziły postępowanie w oparciu o unormowania normujące przyznawanie pomocy na usamodzielnienie zamieszczone w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Dodatkowo wytknąć należy obu wypowiadającym się w sprawie organom przewlekłość prowadzonego postępowania, ponieważ sprawa ta była trzykrotnie rozpoznawana, a rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w znikomym stopniu różniły się od wcześniej podejmowanych. Działanie takie musi być negatywnie oceniane, ponieważ podważa zaufanie obywatela do organów władzy publicznej, a tym samym wskazane organy dopuszczały się naruszania postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do rozpoznania przez organ pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w wyroku ponownie w sposób sprawny przeprowadzi postępowanie zmierzające do rozpoznania wniosku skarżącej. Postępowanie to będzie prowadzone w oparciu o unormowania obowiązujące do 31 grudnia 2011 r. jak również organ ten dokona oceny dotychczas prowadzonego procesu usamodzielnienia skarżącej, a w szczególności ustali, czy proces ten został w formalny sposób zakończony, czy też nie dysponuje takim dokumentem. Po przeprowadzeniu stosownych ustaleń organ ten podejmie przewidziane przepisami prawa rozstrzygnięcie. Skład orzekający w tej sprawie nie może wskazać jakie ma to być rozstrzygnięcie, ponieważ nie dysponował takimi aktami administracyjnymi, które pozwoliłyby mu na wiążące wypowiedzenie się. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.