IV SA/Gl 874/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Adam Mikusiński po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.M. i Stowarzyszenia A na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku Stowarzyszenia A o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...], wydane w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej Stowarzyszenie A złożyło do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w treści którego wniosło o zwolnienie z opłat sądowych wywodząc, iż utrzymuje się wyłącznie [...]. Wskazane żądanie potwierdzone zostało urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący podmiot określił, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz zadeklarował, iż osiągnął w ostatnim roku obrotowym zysk w kwocie [...] zł, wysokość jego kapitału zakładowego to [...] zł zaś stan środków pieniężnych na należącym do niego rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2007 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. W motywach swego rozstrzygnięcia podał, że strona nie spełniła wymogu warunkującego przyznanie prawa pomocy gdyż dysponuje środkami pieniężnymi wystarczającymi na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego. Następnie, to jest w dniu [...] Stowarzyszenie A wniosło sprzeciw od cytowanego wyżej postanowienia. W uzasadnieniu raz jeszcze zażądało całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych podkreślając, że występuje w niniejszej sprawie jako uczestnik postępowania wspierający swojego członka i realizuje w ten sposób swe cele statutowe. Nadto ponownie zaakcentowało, że jedynym źródłem utrzymania są dla niego [...] oraz dodało, iż wobec stale rosnących kosztów utrzymania jego wydatki w roku ubiegłym przekroczyły [...] zł, co spowodowało, że rok ten zakończył się stratą, której wysokość znana będzie po zamknięciu bilansu. Mając na względzie powyższe strona podniosła, że uiszczenie opłat sądowych we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem a nawet zapłata jednostkowego wpisu od skargi w niniejszej sprawie przekracza jej możliwości finansowe i stanowi obciążenie powodujące naruszenie zasady równości stron albowiem organ, który wydał zaskarżone postanowienie dysponuje wielomilionowym budżetem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 grudnia 2007 r. a zatem w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające rozpoznanie kwestii zwolnienia Stowarzyszenia A od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności trzeba podkreślić, iż zgodnie z zasadą sformułowaną w art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a., warunek przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) polega na wykazaniu przez wnioskodawcę, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ocena sytuacji majątkowej strony doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (wynika ona z treści art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się jedynie do sytuacji, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem z oświadczeń skarżącego Stowarzyszenia wynika, że sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. W złożonym wniosku wykazano bowiem wyraźnie, że w poprzednim roku obrotowym ([...]) osiągnęło ono zysk w kwocie [...] zł a przede wszystkim, że posiada na swym rachunku bankowym kwotę [...] zł, która bez trudu wystarcza nie tylko na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł lecz także na pokrycie wymaganych opłat we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, w których jest ono stroną (na dzień wydania niniejszego postanowienia jest to [...] spraw, przy czym w niektórych wskazane Stowarzyszenie jest obowiązane do uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł – gdy przedmiotem skargi jest decyzja, lub [...] zł – gdy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, przedmiotem skargi jest postanowienie, bądź w ogóle – w sprawach, w których jego skarga została odrzucona). W świetle powyższego argumentacja zawarta w sprzeciwie nie mogła odnieść skutku. Podniesione w jego treści okoliczności, takie jak [...] i [...] osób będących członkami wnioskującego podmiotu jak również to, że udział w postępowaniu stanowi realizację jego celów statutowych nie mogły przesądzić o zastosowaniu wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Brzmienie przywołanego art. 246 §2 pkt 2 nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że wyłączną przesłanką zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych jest skuteczne wykazanie przez nią braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie pełnych kosztów postępowania sądowego. Z danych ujętych w rozpoznanym wniosku wynika natomiast, że skarżące Stowarzyszenie środki takie posiada. Także zasygnalizowana w sprzeciwie okoliczność, iż rok [...] zakończył się dla wskazanego Stowarzyszenia ujemnym wynikiem finansowym nie mogła zadecydować o uwzględnieniu jego żądania. Nawet bowiem jeżeli bilans tego podmiotu za omawiany okres (termin jego sporządzenia mija [...]) wykaże stratę, nie zmienia to faktu, że pokrycie wymaganych kosztów sądowych i tak mieści się w jego możliwości płatniczych. Posiada ono bowiem [...], które z łatwością umożliwiają uiszczenie rzeczonych należności. Dlatego, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 §2 pkt 2 i art. 245 §3 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji. Na marginesie, ustosunkowując się do zawartego w sprzeciwie wywodu, w którym Stowarzyszenie A podnosi, że jest uczestnikiem postępowania sądowego trzeba wyjaśnić, iż wbrew jego twierdzeniom nie występuje ono w niniejszej sprawie jako uczestnik lecz jako strona skarżąca. Należy bowiem podkreślić, że w treści skargi podano wyraźnie, iż "występuje ono jako powód solidarnie" z I.M. skarżąc decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] i "wnosi solidarnie" z tą osobą o "uznanie rzeczonej decyzji za nieważną". Treść cytowanych sformułowań wskazuje więc w sposób jednoznaczny, że intencją Stowarzyszenia nie było zgłoszenie udziału w postępowaniu na zasadzie art. 33 §2 p.p.s.a. lecz wniesienie rzeczonej skargi wspólnie z wyżej wymienioną osobą fizyczną. Świadczy o tym nadto fakt, iż pod treścią skargi obok podpisu I.M. widnieją równocześnie podpisy osób będących członkami Prezydium [...] Zarządu Wojewódzkiego Stowarzyszenia. W konsekwencji podmiot ten słusznie uznano za stronę, która wniosła skargę, będąc do tego uprawnioną z mocy art. 25 ust. 4 p.p.s.a.