IV SA/Gl 876/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, NSA Szczepan Prax, Protokolant referent Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3. art. 7, art. 18 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przyznania M. Z. zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż zamieszkuje wspólnie z matką E. Z., z którą prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i posiada orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na brak definicji ustawowej jednoosobowego gospodarstwa domowego w ustawie o pomocy społecznej przyjął stosowną definicję zamieszczoną w ustawie o dodatkach mieszkaniowych i z tego powodu nie można uznać go za prowadzącego samodzielne gospodarstwo domowe. W następstwie tego organ ten uznał, że M. Z. stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z E. Z.. Dochód tak rozumianej rodziny wynosi [...] zł. i przekracza kryterium dochodowe dla tak rozumianej rodziny i z tego powodu nie spełnia wymagań do otrzymania zasiłku stałego. Nadto organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie wywiązał się z podpisanego [...] r. kontraktu na program intensywnego motywowania do terapii, w związku z [...], a okoliczność ta stanowi przesłankę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Pismem z dnia [...] r. odwołanie od tej decyzji wniósł M. Z., który wyraził wobec niej swoje niezadowolenie. Wskazał, że w następstwie tej decyzji pozostaje bez środków do życia, a z uwagi na zły stan zdrowia ponosi duże wydatki na zakup leków, podobnie zresztą jak jego matka. Jego zdaniem nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Zaprzeczył także by występował w jego przypadku problem [...], ponieważ nie był nigdy notowany przez policję, a także sąsiedzi nie mogą mu nic zarzucić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 1270 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że M. Z. zamieszkuje razem z matką, która wspiera go kwotą [...] zł i jest osobą [...] i nie podejmuje stosownej terapii. Nadto organ ten uznał, że z uwagi na nie posiadanie własnych środków skarżący nie może prowadzić samodzielnego gospodarstwa domowego i z tego powodu prowadzi je wspólnie z E. Z. i z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego przewidzianego dla dwuosobowej rodziny nie spełnia wymagań do otrzymania zasiłku stałego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł M. Z., W skardze tej zarzucił organom administracji, iż jest nieprawdą by otrzymywał ze strony matki kwotę [...] zł. Zakwestionował także zarzucanie mu [...], jak również zaznaczył, że o występowaniu choroby [...] mogą wypowiadać się jedynie lekarze. Wskazał także na zły stan zdrowia i niezbędność posiadania środków na leki i leczenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosi o oddalenie skargi i przytacza analogiczną argumentację do tej jaką zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracji obowiązane są stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego działać na podstawie przepisów prawa, co oznacza przestrzeganie przepisów prawa materialnego jak również prawa procesowego. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Po myśli art. 8 tegoż Kodeksu organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Przytoczenie powyższych przepisów jest niezbędne ponieważ organy administracji obu instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie dopuściły się ich naruszenia. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku stałego prowadzone było w następstwie złożenia przez niego wniosku w dniu [...] r., ponieważ decyzja z dnia [...] r., mocą której otrzymywał zasiłek stały decyzją z dnia [...] r. została wygaszona, a związane to było z wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że do dnia uruchomienia postępowania będącego przedmiotem kontroli skarżący otrzymywał zasiłek stały, a zatem organy administracji utrzymywały, że spełnia wymogi do otrzymania tej formy pomocy. Można stwierdzić więcej a mianowicie w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym dla potrzeb tego postępowania pracownik socjalny większość informacji potwierdza prowadzenie odrębnych gospodarstw domowych przez skarżącego i jego matkę, co znalazło zwieńczenie w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, który wyraźnie wskazuje, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w przeprowadzonej ocenie sytuacji osobistej i dochodowej skarżącego pracownik socjalny dochodzi do przekonania, że skarżący wspólnie z matką stanowią rodzinę. Natomiast organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odwołał się do rozwiązań obowiązujących w ustawie o dodatkach mieszkaniowych i wykorzystując obowiązujące na gruncie tej ustawy pojęcie gospodarstwa domowego doszedł do przekonania, że skarżący wspólnie z matką stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. W tym samym kierunku poszedł organ odwoławczy, który zaakceptował stanowisko organu pierwszej instancji. Otóż należy stwierdzić, że na gruncie prawa administracyjnego nie jest możliwe wykorzystywanie pojęć obowiązujących w jednej ustawie do analizy rozwiązań w innej ustawie. Nie oznacza to pełnego zakazu wykorzystywania pojęć zbieżnych czy tożsamych występujących w różnych ustawach prawa materialnego, jednakże jest to możliwe tylko w celu doprecyzowania pojęcia obowiązującego na gruncie danej stosowanej ustawy. Z tego też powodu przy analizie sytuacji osobistej skarżącego dokonywanej na gruncie pomocy społecznej nie można wykorzystywać pojęcia występującego w dodatkach mieszkaniowych. Możliwa natomiast jest porównawcza analiza w jaki sposób osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej i z dodatków mieszkaniowych przedstawia swoją sytuację osobistą i majątkową. Tym bardziej, że w obu przypadkach składa oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności prawnej za składanie fałszywych zeznań. Przyjęty przez wspomniane organy sposób oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego wyczerpuje znamiona naruszenia treści postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Okoliczność ta miała istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi. Na marginesie należy zaznaczyć, że zdaniem Sądu posiadanie do [...] r. przez skarżącego zasiłku stałego nie jest równoznaczne z niezbędnością przyznania mu teraz tego świadczenia, bo być może ówczesne ustalenia były wadliwe bądź nieprawidłowe, zatem organ pierwszej instancji winien w sposób wnikliwy i pogłębiony wyjaśnić sytuację osobistą i dochodową strony tak by nie występowały sprzeczne treści w uzasadnieniu rozstrzygnięcia oraz w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolejnym zagadnieniem wymagającym ustosunkowania się jest uzasadnienie decyzji organów obu instancji. Otóż, w rozpatrywanej sprawie organy administracji podejmowały rozstrzygnięcie w oparciu o pojęcie niedookreślone jakim jest pojęcie rodziny na gruncie ustawy o pomocy społecznej, zatem na organach tych spoczywa obowiązek wpierw wyjaśnienia treści wskazanej normy prawnej, a następnie dopiero dokonanie wyboru następstwa prawnego, czyli podjęcie decyzji administracyjnej. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji pozwala uznać, że organy te dopasowywały zakres pojęcia normy prawnej zawierającej definicję pojęcia rodziny do okoliczności sprawy, a tym samym dopuściły się naruszenia postanowień art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczność ta także wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią wskazanego powyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji w swoich rozstrzygnięciach zaakcentowały problem [...] skarżącego i wskazały, na nie wywiązywanie się przez skarżącego z zawartych porozumień. Zdaniem Sądu, to że skarżący jest osobą, która prawdopodobnie posiada inklinacje w kierunku [...], nie jest równoznaczne z tym, że w ramach tego postępowania problem ten winien być tak mocno akcentowany. Przyjdzie bowiem zauważyć, że przywoływany fakt z dnia [...] r., jak również nie wypełnienie przez skarżącego zawartego kontraktu, stały się przesłanką decyzji zmieniającej skarżącemu formę przyznawanego zasiłku stałego wyrównawczego, a znalazło to uzewnętrznienie w decyzji z dnia [...] r. Tym samym skarżący nie może być powtórnie z tego samego powodu karany, skoro już poniósł konsekwencje swojego zachowania. Zatem przywołanie tej okoliczności jako przesłanki odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej narusza postanowienia art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji pozwala uznać, że wyczerpana została wskazana powyżej przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi. Na marginesie tych rozważań należy zauważyć, że akcentowany problem [...] występujący u skarżącego winien być uwypuklony w sytuacji, gdy skarżący otrzymał świadczenie, jednakże z uwagi właśnie na brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, czy odmowy podjęcia leczenia [...] zmieniono by mu formę przyznanego świadczenia z formy pieniężnej na formę niepieniężną tak jak miało to miejsce w przypadku decyzji z dnia [...] r. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji winien ponownie przeprowadzić niezbędne postępowanie dowodowe i w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe czy też stanowi rodzinę z matką E. Z.. W ramach tego postępowania organ ten winien kierować się naprowadzeniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.