IV SA/Gl 876/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90 z 1998 r., poz. 575 z późn. zm.) i § 1, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., orzekł, że brak jest podstaw do rozpoznania u J. K. choroby zawodowej [...] – wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. W uzasadnieniu wskazał, że J. K. w latach [...]–[...], na stanowisku [...] "A", pracował w narażeniu na działanie [...]. Jednakże stwierdzony w wyniku badania w [...] Centrum Medycznym Przychodni Chorób Zawodowych w K. i w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. [...], z uwagi na jego [...] i [...] nie uzasadniał rozpoznania u niego choroby zawodowej [...]. Po rozpatrzeniu odwołania J. K. z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że J. K. w latach [...]-[...], przez ok. 6 godzin w ciągu zmiany roboczej był [...], a więc pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże stwierdzony w orzeczeniach lekarskich obydwu placówek służby zdrowia [...], który nie jest charakterystyczny dla [...] pochodzenia zawodowego, uzasadniał brak podstaw rozpoznania choroby zawodowej [...]. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, J. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. przez błędną ich interpretację tj. przyjęcie, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest, aby [...]. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2002 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 932/00, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] argumentując, że obydwa orzeczenia lekarskie nie odpowiadają kryteriom dowodu w sprawie. Nie zawierają bowiem szczegółowego i kompletnego uzasadnienia przyjętych wniosków. Wobec tego nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Podniósł ponadto, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej [...] jedynie ze względu na [...] stwierdzonego uszkodzenia, jeśli wykazano, że zostało spowodowane [...] w miejscu pracy. Wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający uzupełni materiał dowodowy poprzez dołączenie orzeczenia lekarskiego, spełniającego kryteria art. 84 K.p.a. Po ponownym rozpoznaniu odwołania J. K. z [...] r., decyzją z dnia [...] r. nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w orzeczeniu podsumowującym, wydanym w związku z wytycznymi wyroku z dnia 29 stycznia 2002 r., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał wnioski poprzedniego orzeczenia lekarskiego. Rozpoznany u J. K. stan po operacji [...] z powodu [...] (stanu chorobowego nie związanego z działaniem zawodowym [...]),[...], nie stanowią – z lekarskiego punktu widzenia – skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Organ odwoławczy podniósł, że brak rozpoznania schorzenia [...], zakwalifikowanego jako choroba zawodowa określona w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., uzasadnia utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, J. K. wnosił o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. przez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych przesłanek. Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, dla stwierdzenia braku podstaw rozpoznania choroby zawodowej konieczne jest ustalenie, że schorzenie nie ma związku z rodzajem wykonywanej pracy. Wobec tego, że organ orzekający nie wykluczył związku przyczynowego między rozpoznanym u J. K. schorzeniem a długoletnia pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, organ był zobowiązany do stwierdzenia choroby zawodowej narządu [...]. Wyrokiem z dnia 22 września 2004 r. w sprawie o sygn. akt 3/II SA/KA 2629/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił powyższą skargę uzasadniając, że z powodu braku rozpoznania u J. K. choroby określonej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, nie było podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, J. K., reprezentowany przez adw. J. P., wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na nieuwzględnieniu okoliczności, że stwierdzony [...], czyli posiadający etiologię zawodową, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. przez uznanie, że [...] wywołany jest innymi czynnikami niż [...], podczas gdy czynniki te nie miały wpływu na powstanie [...] w części [...]. Wskazał, że poza przyczynami samoistnymi, choroba została spowodowana warunkami pracy i w tym zakresie schorzenie ma etiologię zawodową. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt II OSK 91/05, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2004 r. oraz decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu podniósł, że w orzeczeniu z dnia 29 stycznia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że bezpodstawne jest wyłączenie z pojęcia choroby zawodowej [...] jedynie ze względu na [...], gdy wykazano, że zostało spowodowane [...]. Wobec tego ocena w orzeczeniu lekarskim w zakresie [...] nie dawała podstaw do wyłączenia choroby zawodowej. Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wymienionym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2002 r., orzeczenie lekarskie powinno zawierać uzasadnienie czy i jaki wpływ na stwierdzoną [...] miała przebyta operacja [...], a także czy w sytuacji nałożenia się przyczyn (tak zawodowych jak i czynników pozazawodowych), można wykluczyć [...] spowodowane szkodliwymi warunkami pracy. Wobec tego organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji bez uzyskania uzasadnienia orzeczenia lekarskiego uwzględniającego sytuację, w której [...] mogło powstać z przyczyn związanych z wykonywaniem pracy w warunkach [...] jak i z powodów pozazawodowych gdy chodzi o [...]. W następstwie uchylenia wyżej wymienionym wyrokiem decyzji z dnia [...] r., po ponownym rozpoznaniu odwołania J. K. z [...] r., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1 pkt 2, art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90 z 1998 r., poz. 575 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu podniósł, że według orzeczeń lekarskich nie został spełniony warunek rozpoznania schorzenia [...], zakwalifikowanego jako choroba zawodowa określona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Wskazał, że w opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., ponownie stwierdzono, że [...] J. K. nie ma typowych cech klinicznych [...] spowodowanego [...]. W opinii podtrzymane zostało stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu [...]. Organ odwoławczy do akt dołączył pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r., zawierające podsumowanie wyników badań przeprowadzonych w ramach sporządzania dotychczasowych orzeczeń lekarskich w sprawie. Według treści wymienionego pisma nie ma podstaw do stwierdzenia, że [...] J. K. zostało spowodowane [...], ponieważ rozpoznany [...] nie ma cech klinicznych takiego [...]– nie jest [...]– czyli niecharakterystyczny dla skutków działania [...]. Stan po operacji [...]– stanu chorobowego samoistnego, nie związanego z działaniem zawodowym [...] stanowi kolejną negatywną przesłankę (obok charakteru [...]), stanowiącą o braku podstaw do uznania, iż stan narządu [...] J. K. ma związek z działaniem zawodowym [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J. K. wnosił o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. poprzez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych przesłanek. Ponadto wskazał, że wydając decyzję nie uwzględniono wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyrokach z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 932/00 oraz z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt II OSK 91/05. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Rozpoznając skargę J. K. - w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić bowiem należało, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Co do treści wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt II OSK 91/05 zważyć należało, że wynikał z nich obowiązek ustalenia przez organ – i to na podstawie orzeczenia lekarskiego – czy i jaki wpływ na stwierdzoną [...] J. K. miała przebyta operacja [...]. W powyższym zakresie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji poprzestał na wskazaniu, że w opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., ponownie stwierdzono, iż [...] J. K. nie ma typowych cech klinicznych [...] spowodowanego działaniem [...] oraz, że w opinii podtrzymane zostało stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu [...]. Jednocześnie organ odwoławczy do akt dołączył pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., zawierające podsumowanie wyników badań przeprowadzonych w ramach sporządzenia dotychczasowych orzeczeń lekarskich w sprawie. Nie wykonał zatem wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2005 r. w zakresie dotyczącym tego, że ustalenie wskazanych w uzasadnieniu wyroku okoliczności, miało nastąpić poprzez uzupełnienie materiału dowodowego o orzeczenie lekarskie. W wymienionych wytycznych wyraźnie wskazano formę uzupełnienia materiału dowodowego tj. formę orzeczenia lekarskiego. Ponadto powołano § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., który m. in. wymienia warunki jakim ma odpowiadać orzeczenie lekarskie. Wśród nich na uwagę zasługiwały przede wszystkim warunki wymienione w ust. 4 cytowanego § 7, według którego orzeczenie lekarskie wydane przez jednostki medyczne poprzedza przeprowadzenie badań klinicznych, gdyż zgodnie z przepisem podstawę orzeczenia stanowią m. in. wyniki tych badań. Niezależnie więc od nazwy, pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., nie spełniało warunków orzeczenia lekarskiego, zawierało tylko podsumowanie wyników badań przeprowadzonych w ramach sporządzania dwóch poprzednich orzeczeń lekarskich IMP. Przede wszystkim - pomimo treści wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie zostało ustalone przez organ, czy i jaki wpływ na stwierdzoną [...] J. K. miała przebyta operacja [...], a także czy w przypadku nałożenia się czynników zawodowych i pozazawodowych można wykluczyć [...] spowodowane szkodliwymi warunkami pracy. Wystąpienie w warunkach pracy J. K. czynnika szkodliwego (w świetle wyników oceny narażenia zawodowego), nie było przecież kwestionowane. W powyższym zakresie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji poprzestał na wskazaniu, że w opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., ponownie stwierdzono, iż [...] J. K. nie ma typowych cech klinicznych [...] spowodowanego działaniem [...]. Rozpatrując po raz kolejny sprawę, organ pominął zatem zupełnie wytyczne co do ustalenia wymienionych wyżej okoliczności. Jak już była o tym mowa, w wyroku z dnia 12 października 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawarł wskazania co do dalszego postępowania, w zakresie ustalenia przez organ orzekający istotnych okoliczności w sprawie. Jak wynika z powyższej analizy, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, znów zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Następnie – zgodnie ze wskazaniami art. 107 § 3 K.p.a. wskazać w uzasadnieniu decyzji dowody, na podstawie których uznał konkretne okoliczności za ustalone oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiary i mocy dowodowej. Wytyczne wyrażone w uzasadnieniu wymienionego wyżej wyroku były wiążące dla organu odwoławczego w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Niezastosowanie się do nich, w zakresie wskazań co do dalszego postępowania, stanowiło naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. i wobec tego podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega bowiem uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wyżej wskazane naruszenia przepisów postępowania – zarówno w zakresie cytowanego art. 153 P.p.s.a., jak i przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i 107 §3 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wyżej wskazane wytyczne co do dalszego postępowania. Przede wszystkim, podejmie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie oceny, czy i jaki wpływ na stwierdzoną [...] J. K. miała przebyta operacja [...], a także czy w przypadku nałożenia się czynników zawodowych (wystąpienie w jego środowisku pracy czynnika szkodliwego potwierdzają wyniki oceny narażenia zawodowego) oraz pozazawodowych, można wykluczyć, że [...] zostało spowodowane szkodliwymi warunkami pracy. Ustalenie wymienionych okoliczności nastąpi poprzez uzupełnienie materiału dowodowego o orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej, spełniające warunki określone w § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., Następnie organ rozpatrzy cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wymieniono przytaczając wyżej fragmenty wytycznych z 12 października 2005 r., zostały udowodnione. W uzasadnieniu wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności. Z uwagi na uwzględnienie skargi – zgodnie z art. 200 P.p.s.a. – zasądzono od organu orzekającego na rzecz skarżącego, kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.