IV SA/Gl 876/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia [...]r. o odmowie przyznania skarżącemu S. K. zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na K. L. i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko – K. L., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. L. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 na dziecko K. L., wskazując w uzasadnieniu decyzji, iż wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego ponieważ nie jest ojcem K. L. ani jej opiekunem prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania S. K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku wniesienia skargi na wymienioną decyzję, wyrokiem z dnia 21.03.2018 r. sygn. akt IV SA/GI 1159/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskiem inicjującym postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją był wniosek skarżącego złożony do organu w dniu 10 kwietnia 2017r. Z wniosku tego wynikało, że skarżący domaga się przyznania zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018. Tak też określonego przedmiotu dotyczyła decyzja organu I instancji i tak też określiło przedmiot swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. W części IV wniosku znajduje się natomiast oświadczenie wnioskodawcy dotyczące ustalenia prawa do zasiłku, w którym wnioskodawca oświadczył, że w "kolejnym roku szkolnym 2016/2017 (na dacie poprawki na 2017/2018, względnie odwrotnie) małoletnia uczyć się będzie w szkole. Tożsame oświadczenie złożył wnioskodawca w części V wniosku dotyczącego ustalania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Sąd stwierdził, że z urzędu znane mu jest, iż decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówiono S. K. przyznania zasiłku rodzinnego za okres zasiłkowy 2016/2017 i dodatku szkolnego do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku 2017/2018. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 listopada 2017r. sygn. akt IV SA/GI 432/17 oddalił skargę S. K. na decyzję organu odwoławczego. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2015/2016 i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017 (wyrok tut. Sądu z dnia 16 listopada 2017r. sygn. akt IV SA/GI 431/17). Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że niewątpliwe jest zatem, że kwestia uprawnienia skarżącego zarówno do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku za okresy zasiłkowe 2015/2016 i 2016/2017 została prawomocnie przesądzona. Następnie wskazał w wyroku, że z treści osnowy obu decyzji ani też z ich uzasadnienia nie wynika, jaki okres zasiłkowy brany był pod uwagę przez organy. Jedynie z pism znajdujących się w aktach administracyjnych na kartach 79, 81, 85 odczytać można, że decyzja organu I instancji dotyczy okresu zasiłkowego 2016/2017. Wobec faktu prawomocnego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie uprawnienia skarżącego do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku w okresie zasiłkowym 2016/2017 ponowne orzekanie w tej sprawie stanowiłoby naruszenie zasady res iudicata (art 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). W ocenie Sądu niezbędne było zatem usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w celu wyjaśnienia przez ten organ, jakiego okresu zasiłkowego dotyczył wniosek skarżącego złożony w dniu 10 kwietnia 2017r., a w konsekwencji tego, jakiego okresu zasiłkowego dotyczyły kontrolowane decyzje. Sąd wskazał, że w zależności od wyników dokonanych ustaleń co do okresu zasiłkowego objętego orzekaniem, organ odwoławczy ponownie oceni zgromadzony materiał dowodowy i rozstrzygnie w przedmiocie uprawnień skarżącego do zasiłku rodzinnego biorąc pod uwagę stan sprawy o ustalenie ojcostwa względnie skorzysta z przysługujących mu środków nadzorczych. Organ odwoławczy wskazał, że wykonując wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pismem z dnia 2.07.2018 r. wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych wyjaśnień, czy wniosek z dnia 10 kwietnia 2017 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko – K. L. dotyczył okresu zasiłkowego 2016/2017 czy 2017/2018 oraz do złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych wyjaśnień, czy sprawa o ustalenie ojcostwa wymienionego dziecka prowadzona przed Sądem Rejonowym w K. została zakończona [i z jakim rezultatem], ewentualnie na jakim etapie znajduje się obecnie ww. postępowanie. Następnie organ podniósł, że w odpowiedzi - pismem z dnia 11.07.2018 r. skarżący oświadczył, iż od lipca 2016 w trybie ustawowym składał na dziecko – K. L. wnioski o zasiłek rodzinny i dodatki, w tym 500+. Nie udzielił również informacji, na jakim etapie jest sprawa o ustalenie ojcostwa dziecka – K. L. prowadzona przed Sądem Rejonowym w K. W związku z tym organ wskazał, że z treści pisma strony nie wynika jednoznacznie, jakiego okresu zasiłkowego dotyczył wniosek z dnia 10.04.2017 r. Wobec tego stwierdził mając na uwadze lekturę akt sprawy, że dokumentacja dołączona do wniosku strony z dnia 10.04.2017 r. dotyczy jednoznacznie dochodu za rok bazowy 2015 co wskazuje, że wniosek dotyczył okresu zasiłkowego 2016/2017. Dodał, że na powyższe wskazuje oświadczenie strony z dnia 9.11.2016 r. [str. 46 akt sprawy], iż w roku kalendarzowym 2015 uzyskał dochód w wysokości 2700 zł tytułem alimentów na dzieci O. K. i W. K. oraz oświadczenie Pani A. W. z dnia 16.11.2016 r. [str. 41 akt sprawy] , iż w roku kalendarzowym 2015 nie uzyskała żadnych dochodów innych niż dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W oświadczeniu z dnia 13.10.2016 r. Pani A. W. oświadczyła, ze w roku bzowym 2014 i 2015 nie podejmowała zatrudnienia. Powyższe w ocenie organu odwoławczego pozwala przyjąć, że wniosek skarżącego dotyczył okresu zasiłkowego 2016/2017, w którym to ocenie podlega dochód z roku bazowego 2015. Organ podniósł również, że decyzją z dnia [...]r. organ I instancji orzekł już w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko – K. L. za okres zasiłkowy 2016/2017 bazując na dokumentacji załączonej do wniosku z dnia 10.04.2017 r. Od ww. decyzji skarżący wniósł odwołanie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, a WSA w Gliwicach oddalił skargę na tę decyzję. Organ wskazał, że ustalił również, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ I instancji orzekł w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko – K. L. za okres zasiłkowy 2017/2018, która została utrzymana w mocy przez tut. Kolegium decyzją z dnia [...]r. [...]. Następnie organ podkreślił, że decyzja organu administracji, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą res iudicata. Dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Wystąpienie w sprawie takich elementów, jak: te same podmioty, ten sam przedmiot i taki sam interes prawny strony, wskazuje na tożsamość sprawy. Organ wskazał, że z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową decyzji stwierdzić należy, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae. Powyższa wada powoduje konieczność wyeliminowania decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. nr [...] odmawiającej skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko – K. L., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 na wymienione dziecko, a ponowne prowadzenie postępowania w sprawie uprawnień do świadczeń rodzinnych na wymienione dziecko w okresie zasiłkowym 2016/2017 w tym samym stanie faktycznym i prawnym należy uznać za bezprzedmiotowe. Organ podniósł, że zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł, że Prokuratura podjęła czynności zmierzające do ustalenia, że jest ojcem K. L., co zostało potwierdzone rozstrzygnięciem Sądu z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i przedłożył kopię wyroku Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia [...]r. ustalającego, że skarżący jest ojcem małoletniej K. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślenia wymagało, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego z dnia z dnia 10.04.2017 r. o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na dziecko – K. L., podlegała ponownemu rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 21.03.2018 r. sygn. akt IV SA/GI 1159/17, poprzednio wydanej decyzji organu odwoławczego. Zgodnie zaś z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Podkreślenia zatem wymagało, że w wyżej wymienionym wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przede wszystkim stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła konieczność wyjaśnienia przez organ odwoławczy, jakiego okresu zasiłkowego dotyczył wniosek skarżącego złożony w dniu 10 kwietnia 2017r., a w konsekwencji tego, jakiego okresu zasiłkowego dotyczyły decyzje organów obydwu instancji. Sąd wskazał bowiem, że decyzja tych organów dotyczyła zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018. Natomiast w części IV wniosku znajduje się oświadczenie wnioskodawcy dotyczące ustalenia prawa do zasiłku, w którym wnioskodawca oświadczył, że w kolejnym roku szkolnym 2016/2017 (na dacie poprawki na 2017/2018, względnie odwrotnie) małoletnia uczyć się będzie w szkole. Tożsame oświadczenie złożył wnioskodawca w części V wniosku dotyczącego ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W ramach ponownego rozpoznania sprawy, organ pismem z dnia 2.07.2018 r. (k. 14 akt) wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia "pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych wyjaśnień", czy wniosek z dnia 10 kwietnia 2017 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko – K. L. dotyczył okresu zasiłkowego 2016/2017 czy 2017/2018. W piśmie z dnia 11.07.2018 r., będącym odpowiedzią na to wezwanie, skarżący nie złożył oświadczenia w tym zakresie. W związku z tym organ przyjął na podstawie analizy akt sprawy, że wniosek dotyczył okresu zasiłkowego 2016/2017. Organ zaniechał wezwania skarżącego do siedziby organu celem złożenia przez niego stosownego oświadczenia po pouczeniu o znaczeniu powyższej czynności, a także o skutkach prawnych braku sprecyzowania, jakiego okresu zasiłkowego dotyczy wniosek z dnia 10 kwietnia 2017 r. Dokonanie powyższej czynności umożliwiłoby uzyskanie oświadczenia, którego złożenie w wyniku korespondencyjnego wezwania przez organ, nie nastąpiło wskutek niewyjaśnienia stronie istotnych zagadnień prawnych występujących w sprawie – co wynika z treści wezwania z dnia 2 lipca 2018 r. Ponadto w pisemnym wezwaniu organ mógł zawrzeć wskazanie, że niezłożenie oświadczenia w powyższym zakresie spowoduje, że organ przyjmie, iż wniosek dotyczy określonego przez organ okresu zasiłkowego. Natomiast organ zastrzegł "rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych wyjaśnień". W związku z tym, w wyniku niewyczerpania wszystkich możliwości, jakie występowały na tym etapie postępowania, organ odwoławczy nie wykonał wytycznych zawartych w cytowanym wyżej wyroku, zgodnie z którym, kluczowe znaczenie w sprawie ma wyjaśnienie wątpliwości co do tego, jakiego okresu zasiłkowego dotyczy wniosek inicjujący postępowanie w sprawie. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem stwierdzić więc należało, że przy rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy doszło do naruszenia art. 153 P.p.s.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło kluczowych kwestii, które zostały wyżej wymienione. Zaistniały zatem podstawy do uwzględnienia skargi i wobec tego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ – zgodnie z art. 153 P.p.s.a. - zastosuje się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA z dnia 21.03.2018 r. sygn. akt IV SA/GI 1159/17. Organ uwzględni, że w cytowanym wyroku Sąd wskazał, że w zależności od wyników dokonanych ustaleń co do okresu zasiłkowego objętego orzekaniem, organ ponownie oceni zgromadzony materiał dowodowy i rozstrzygnie w przedmiocie uprawnień skarżącego do zasiłku rodzinnego biorąc pod uwagę stan sprawy o ustalenie ojcostwa, względnie skorzysta z przysługujących mu środków nadzorczych. Powyższe wymagało podkreślenia w kontekście wydania przez Sąd Rejonowy [...] w K. wyroku z dnia [...]r. w sprawie o sygn. akt [...] ustalającego, że skarżący jest ojcem K. L.