IV SA/Gl 878/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. R.S w skardze z dnia [...] r. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika urzędu. Podniósł, że przebywa aktualnie w zakładzie karnym oraz powołał się na okoliczność obciążającego go zadłużenia alimentacyjnego. W dniu 7 października 2013 r. wnioskodawca nadesłał urzędowy formularz wniosku przyznanie prawa pomocy deklarując, że zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W treści tego formularza powołał się na trudną sytuację materialną i życiową. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani nie uzyskuje żadnego dochodu, gdyż przebywając w placówce penitencjarnej nie pracuje odpłatnie. Nadto powtórnie wskazał, że obciąża go zadłużenie alimentacyjne, w kwocie ponad 100 tysięcy zł. Następnie nadesłał zaświadczenie wydane przez Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 24 października 2013 r., potwierdzające fakt, że aktualnie nie jest tam zatrudniony odpłatnie, natomiast był zatrudniony w okresie od 10 czerwca do 2 września 2013 r. uzyskując z tego tytułu odpowiednio kwoty: 560 zł (czerwiec), 1.235,40 zł (lipiec), 1.210,31 zł (sierpień) i 24,72 zł (wrzesień). W zaświadczeniu tym wskazano również, że wynagrodzenie podlega zajęciu komorniczemu oraz, że stan konta wyżej wymienionego wynosi: "akumulacja - 398,60 zł, ROR (akum.) - 3.000,00 zł", przy czym do jego dyspozycji pozostaje kwota 51,14 zł" Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. ustanowił dla wnioskodawcy radcę prawnego oraz zwolnił go od kosztów sądowych, za wyjątkiem części wpisu od skargi w kwocie 50 zł. Uznano, że wnioskodawca wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego, w tym wydatków jakie mogą wiązać się z opłaceniem radcy prawnego z wyboru, ani też całej kwoty wpisu od skargi, wynoszącej 200 zł. Jednakże zauważono, że może opłacić przynajmniej część wpisu od skargi, w kwocie 50 zł, gdyż pozwala na to kwota środków, które pozostają do jego dyspozycji. R.S złożył od orzeczenia referendarza sprzeciw w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, w którym zaznaczył, że obecnie nie posiada kwoty 50 zł na uiszczenie części wpisu od skargi. Kwota ujęta na zaświadczeniu Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 24 października 2013 r. została już bowiem pomniejszona o 10 zł w związku z nabyciem karty telefonicznej, niezbędnej mu do kontaktu z rodziną. W najbliższym czasie będzie musiał znów ponieść wydatek na kartę telefoniczną, co uszczupli jego budżet o kolejne 10 zł. Stwierdził, że postanowienie referendarza ogranicza mu prawo do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 tej samej ustawy, czyli sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). Jednocześnie należało mieć na uwadze, że skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza w całości – także w części niezaskarżonej – która w niniejszej sprawie jest przyznanie pełnomocnika (vide postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 375/04, dostępnie w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – CBO). Przyjdzie następnie zauważyć, że zgodnie z art. 243 §1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Również na mocy art. 245 §1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku R.S. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonana we wskazanym wyżej zakresie analiza stanu majątkowego R.S. doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania w całości. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika bowiem jednoznacznie, że skarżący jest osobą pozbawioną wolności, gdyż został osadzony w Zakładzie Karnym w K. W tej placówce nie ma obecnie zatrudnienia, co jest niemożliwe z uwagi na brak wolnych etatów. Z tytułu wykonywanej wcześniej pracy skarżący uzyskał wynagrodzenie, jednakże z zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego wynika, że wnioskodawcy na dzień 24 października 2013 r. pozostała do dyspozycji kwota 51,14 zł. Jednakże w zgłoszonym sprzeciwie wnioskodawca zaznaczył, iż kwota ta uległa już pomniejszeniu o 10 zł w związku z zakupem karty telefonicznej, niezbędnej do kontaktu z rodziną. Jednocześnie R.S zwrócił uwagę na konieczność zakupu takiej karty w przyszłości. Oświadczenie to Sąd uznał za wiarygodne, co przesądza o konieczności zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Strona w uwagi na pozbawienie wolności nie ma obecnie możliwości uzyskania innego dochodu, stąd skromne oszczędności ma prawo przeznaczyć na konieczne wydatki, a za taki należało uznać zakup karty telefonicznej. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że skarżący wykazał, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów związanych z niniejszym postępowaniem sądowym przekracza jego możliwości finansowe. Dodatkowym argumentem przemawiającym za ustanowieniem skarżącemu radcy prawnego jest zagwarantowanie mu pełnego prawa do sądu i czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a.