IV SA/Gl 881/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W skardze z dnia [...] W.D., działający jako przedstawiciel ustawowy skarżącej wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie, to jest w dniu [...] wyżej wymieniony przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż żąda ustanowienia radcy prawnego, a nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. W treści rzeczonego formularza oświadczył, że jest ojcem samotnie wychowującym małoletnią skarżącą oraz, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Nadto zadeklarował, iż pozostaje bez pracy, zaś źródłem dochodu jego rodziny jest zasiłek dla bezrobotnych, w wysokości [...] zł i alimenty, w kwocie [...] zł. Wywiódł przy tym, że ponosi koszty utrzymania z tytułu opłaty za energię elektryczną ([...] zł) oraz w ramach wydatków na leczenie ([...] zł). Następnie, to jest wezwaniem z dnia 9 listopada 2015 r. zwrócono się do wnioskodawcy o uprawdopodobnienie danych, na które się powołał, a mianowicie o: - udokumentowanie aktualnej wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się (energia elektryczna, woda, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne itp.); - nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych z tytułu alimentów oraz świadczenia dla bezrobotnych; - wskazanie, do kogo należy lokal lub budynek, w którym zamieszkuje wraz z córką. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie W.D. nie udzielił na powyższe wezwanie żadnej odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna wydana w sprawie dotyczącej stypendium szkolnego będącego świadczeniem stanowiącym formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Przyjdzie więc stwierdzić, że skarżąca jest w tej sprawie zwolniona od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a co za tym idzie, wniosek o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 21 września oraz 26 października 2015 r. - karty nr 1 i 14 akt sprawy). Odnosząc się do natomiast do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem przedstawiciel ustawowy strony nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń, które podniósł we wniosku, nie nadsyłając żadnych dokumentów obrazujących wysokość dochodów swego gospodarstwa domowego ani też potwierdzających rozmiar obciążających ją kosztów utrzymania. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że W.D. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 9 listopada 2015 r. W tym miejscu należy wskazać, że wezwanie to zostało doręczone wnioskodawcy w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Zawierające wspomniane wezwanie przesyłka, którą wysłano do strony na wskazany przez nią we wniosku adres, została zwrócona do Sądu, zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była ona awizowana w dniu [...], a następnie powtórnie, w dniu [...]. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., jej skuteczne doręczenie nastąpiło z dniem [...] - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem [...]. W terminie tym W.D. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełnił wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 9 listopada 2015 r. strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.