IV SA/Gl 887/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia [...] r. H.P. złożył do tutejszego Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny, a osiągany przezeń dochód z trudem wystarcza na jej utrzymanie. Nadto oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i dwojgiem małoletnich dzieci oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani nieruchomości. Jest natomiast właścicielem ciągnika siodłowego. Miesięczny dochód przypadający na rodzinę strony zadeklarowany został w kwocie [...] zł, stanowiącej dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, pismem z dnia [...] r., wyżej wymienionego wezwano (do rąk reprezentującego go radcy prawnego A. N.- pełnomocnictwo stanowi kartę nr 6 akt sprawy) o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie zwrócono się do strony o: - udokumentowanie dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. kopię księgi przychodów i rozchodów za ostatnie 3 miesiące; - nadesłanie kopii ewidencji środków trwałych posiadanych w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, według stanu na koniec ostatniego miesiąca; - nadesłanie kopii zeznania podatkowego dot. podatku dochodowego od osób fizycznych złożonego za rok 2010; - udokumentowanie faktu, że małżonka skarżącego nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy, potwierdzające, że jest ona osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku, ewentualnie zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, że nie osiągnęła ona żadnego dochodu w roku 2010 lub że nie składała za ten rok zeznania podatkowego; - określenie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media powinny być nadto udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp, W wyznaczonym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] r. wnioskodawca nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku H.P. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła swoich oświadczeń ani nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że H.P. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia [...] r., które zostało doręczone jego pełnomocnikowi 28 lipca 2011 r. (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 4 sierpnia 2010 r. wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z kolei uchylenie się wnioskodawcy od wykonania nałożonego na niego w toku postępowania obowiązku polegającego na uzupełnieniu danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na uprawdopodobnieniu składających się na nią okoliczności wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim przypadku bowiem nie sposób przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.