IV SA/Gl 89/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Wnioskiem wniesionym w dniu [...]r. K. N. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do wniosku dołączyła wymagane dokumenty, w tym oświadczenie o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu uzyskanym w 2008 r. (roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy). Z oświadczenia tego wynika, iż w roku 2008 wnioskodawczyni uzyskała dochód z tytułu alimentów w kwocie 3.600 zł. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Inspektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., odmówił przyznania stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2009/2010 na dziecko A. N. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia ponieważ dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza 725 zł. Organ wyjaśnił następnie, iż przeliczając dochody rodziny za 2008 r. uwzględniono dochody wykazane na zaświadczeniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Roczny dochód wyniósł 23.069,53 zł. Po odjęciu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.934,07 zł wyliczonej na podstawie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. § 9 ust.1 oraz składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 2.914,76 zł pozostaje kwota 18.220,70 zł, zaś w wyniku dodania rocznego dochodu nieopodatkowanego rodziny za rok 2008 w wysokości 3600 zł (alimenty) otrzymuje się kwotę w wysokości 21.820.70 zł. Dzieląc kwotę tę przez 12 otrzymuje się miesięczny dochód rodziny w wysokości 1.818,39 zł, zaś dzieląc przez ilość osób w rodzinie (dwie) otrzymuje się miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie w kwocie 909,20 zł. A zatem zostało przekroczone kryterium dochodowe czyli kwota 725 zł o kwotę 184,20 zł. Ww. decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 9 i 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. 2009, Nr 1, poz. 7 z późn. zm.). W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej K. N. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o ponowne przeanalizowanie sprawy w oparciu o faktyczny dochód, który obecnie otrzymuje w niższej wysokości niż w 2008 r. z uwagi na to, że nie otrzymuje aktualnie alimentów. W konsekwencji, zdaniem strony, dochód na osobę w rodzinie wprawdzie w 2008 r. wynosił 909,20 zł jednak aktualnie z pewnością nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium ustalony stan faktyczny sprawy uznało za bezsporny. Wskazało, iż zarówno z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i z wniosku z dnia [...] r. K. N. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2009/2010 na syna A. N. wynika, iż wnioskodawczyni zapoznała się z prawami jak i obowiązkami strony zainicjowanego postępowania administracyjnego i zna zasady przyznawania zawnioskowanego świadczenia. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż na mocy punktu [...] wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] zasądzono od dłużnika, na rzecz małoletniego wierzyciela alimenty w kwocie po 300 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, iż strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z synem A. N. Organ pierwszej instancji ustalił, że rodzina uzyskała dochód w wysokości 21.820,70 złotych, a tym samym miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 909,20 złotych. Zdaniem Kolegium kwota ta została wyliczona poprawnie. Ustawodawca w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewidział bowiem żadnych odstępstw, toteż każde przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje niemożnością przyznania zawnioskowanego świadczenia. Decyzja w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie jest nadto wydawana w ramach uznania organu administracji, który mógłby ocenić, czy z uwagi na trudną sytuację strony może ono być przyznane, gdyż przepisy ustawy uzależniają go od spełnienia określonych nimi warunków, a nie spełnienie któregokolwiek z nich powoduje, że świadczenie nie może być przyznane. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło stronie, iż obecny niższy dochód rodziny będzie uwzględniony przy ubieganiu się o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w innym okresie zasiłkowym. Pismem z dnia [...] r. K. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, wnosząc o jej uchylenie w całości i przyznanie jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres zasiłkowy 2009/2010 na A. N. W uzasadnieniu podniosła, że jest samotną matką, a ojciec dziecka jest obcokrajowcem przebywającym zagranicą i od [...] r. nie płaci swoich zobowiązań wobec syna. Wydane w jej sprawie decyzje uważa za krzywdzące. Aby w 2010 otrzymać wnioskowane świadczenie MOPS bierze bowiem pod uwagę dochody z roku 2008, a więc z tego okresu, w którym strona otrzymywała alimenty. Obecnie jednak ich nie otrzymuje, a tym samym stanowią one, zdaniem strony, dochód utracony. Tym samym kwota ta nie powinna być brana pod uwagę przy obecnych obliczeniach. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, iż stosownie do art. 9 ust. 2 przywołanej wyżej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Pojęcie "dochodu" w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zdefiniowane zostało, poprzez odesłanie do definicji legalnej tego pojęcia sformułowanej w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006, Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). W rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c) tej ustawy "dochodem" są m.in. alimenty na rzecz dzieci. Natomiast "dochód rodziny" to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 3 pkt 2 i 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W przypadku jednak utraty dochodu, prawo do świadczenia z funduszu ustala się na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego na podstawie dochodu rodziny - pomniejszonego - o "utracony dochód" (art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Jednakowoż pojęcie "dochodu utraconego" zostało przez ustawodawcę w szczególny sposób zdefiniowane, nie jest zatem tożsame z potocznym rozumieniem "utraty". Posłużenie się przez ustawodawcę definicją legalną pojęcia "utraconego dochodu" wyklucza w konsekwencji jakąkolwiek w tym zakresie uznaniowość po stronie organu. Przepis art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów enumeratywnie wymienia te sytuacje, które z woli ustawodawcy traktowane są jako "utrata dochodu" powodując tym samym stosowne pomniejszenie dochodu rodziny. Wśród przypadków tych nie zawarł sytuacji zaprzestania płacenia alimentów przez dłużnika alimentacyjnego czy niemożności ich ściągnięcia. Dlatego też zaprzestanie płacenia alimentów przez dłużnika alimentacyjnego nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu prawa, a tym samym nie stanowi takiej okoliczności, która miałaby jakikolwiek wpływ na zmianę sytuacji dochodowej rodziny uprawniającej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwoty alimentów uzyskiwanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy nie mogą bowiem podlegać odliczeniu jako dochód utracony – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 987/10. Skład orzekający pragnie zaakcentować w tym miejscu, że z dużą rezerwą podchodzi do przyjętego w przepisach rozwiązania powodującego, że do dochodu rodziny w roku poprzedzającym, od którego zależy prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wlicza się alimenty, których obecnie osoba uprawniona nie otrzymuje, co tym samym może spowodować przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego i pozbawienie prawa do świadczenia. Tym samym pomimo, iż dłużnik alimentacyjny obecnie alimentów już nie uiszcza, i właśnie ten fakt stał się przyczyną wystąpienia z wnioskiem o świadczenie z funduszu alimentacyjnego, alimenty już nie otrzymywane nadal uwzględniane są przy ocenie prawa do świadczenia i nie mogą być traktowane jako dochód utracony. Stosownie jednak do art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom co oznacza, iż mają obowiązek stosowania obowiązujących w porządku prawnych przepisów rangi ustawowej. Reasumując skład orzekający wskazuje, że zaskarżona w sprawie decyzja w przedmiocie odmowy świadczenia z funduszu alimentacyjnego, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne została wydana w zgodzie z obowiązującym prawem, po zgromadzeniu przewidzianych prawem dowodów, a jej uzasadnienie spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.