IV SA/Gl 89/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Pismem procesowym datowanym na 1 kwietnia 2017 r. A.P. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia. Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2017 r. (skarżący w międzyczasie przebywał w szpitalach w związku z czym oświadczył, iż nie będzie w stanie odbierać korespondencji) wezwano wyżej wymienionego o przedłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Równocześnie wzięto pod uwagę ustalenia poczynione w zakresie innej sprawy o sygn. akt IV SO/Gl 12/16, w zakresie której A.P. również ubiegał się o przyznanie prawa pomocy, a jego wniosek w tym przedmiocie został oddalony najpierw przez starszego referendarza a potem przez Sąd. W sprawie tej złożone zostało mianowicie pismo procesowe datowane na 16 maja 2016 r., sporządzone przez adwokata M.S. w zakresie odrębnej sprawy o sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. (wspomniana adwokat działała w rzeczonej sprawie jako pełnomocnik A.P.). W piśmie tym podano, że skarżący uzyskał kwotę ponad 94 tysięcy zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, a następnie umieścił te środki na lokatach. Mając na względzie powyższe, w treści przywołanego wyżej zarządzenia z dnia 21 czerwca 2017 r. zwrócono się do skarżącego także o uzupełnienie danych dotyczących jego sytuacji materialnej, poprzez nadesłanie dokumentów bankowych pozwalających na dokonanie ustaleń dotyczących kwoty ponad 94 tysięcy zł, którą uzyskał tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, a następnie przechowywał na lokatach bankowych. Wskazano, iż należy w tym zakresie nadesłać wyciągi bankowe lub zaświadczenia potwierdzające stan środków na wszystkich należących do skarżącego rachunkach bankowych, lokatach i kontach na dzień 31 maja 2017 r., z kolei w przypadku, gdyby wspomniane wyżej rachunki bankowe oraz lokaty zostały zlikwidowane - fakt ten należy potwierdzić np. stosownymi wyciągami bankowymi lub zaświadczeniami banków. Odpowiadając na powyższe A.P. przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie sprecyzował, iż żąda ustanowienia radcy prawnego, a nadto zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji i potrzebuje pomocy innych osób w codziennym życiu. Oświadczył przy tym, iż gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Posiada natomiast dom "obciążony zobowiązaniami", o powierzchni 90 m2. Roczny dochód wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 17.649 zł, uzyskiwanej przezeń z tytułu emerytury. Równocześnie skarżący nadesłał dwa pisma procesowe (vide: karty nr 53 i 54 akt sprawy), gdzie stwierdził, że nigdy nie otrzymał odszkodowań czy też zadośćuczynień w kwocie 94 tysięcy zł, a informacje, jakoby miał je pozyskać określił jako insynuację oraz "wierutne kłamstwo". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, iż przedmiot skargi w niniejszej sprawie dotyczy skierowania do domu pomocy społecznej. Stwierdzić zatem przyjdzie, że skarżący jest w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a co za tym idzie, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku A.P. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika trzeba wskazać, że po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. A.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, schorowaną i wymagającą opieki innych osób, a zatem znajduje się w niewątpliwie trudnym położeniu życiowym. Pomimo to jednak, okoliczności sprawy nie pozwalają na przyznanie mu prawa pomocy albowiem nie wyjaśnił on kwestii związanych z posiadaniem bardzo znacznej przecież kwoty ponad 94 tysięcy zł, którą miał pozyskać tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania, a następnie przechowywać na lokatach bankowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, podjęte w niniejszej sprawie czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności posiadania przezeń wspomnianych środków nie są - jak to określił - "pomówieniem" ze strony rozpoznającego wniosek, albowiem informacja o tym fakcie wynika jednoznacznie z pisma adwokat M.S. z dnia 16 maja 2016 r., sporządzonego przez nią w odrębnej sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w B., gdzie występowała ona jako pełnomocnik procesowy A.P. (pismo to zostało dołączone do akt sprawy o sygn. IV SO/Gl 12/16, gdzie A.P. ubiegał się w przeszłości o przyznanie prawa pomocy, z kolei jego kopię - z uwagi na istotne znaczenie dla rozpoznania wniosku - dołączono również do akt sprawy niniejszej). Trzeba raz jeszcze zaznaczyć, że w celu wyjaśnienia powyższej kwestii, zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2017 r. A.P. wezwano do nadesłania wyciągów bankowych lub zaświadczeń potwierdzających stan środków na wszystkich należących do niego rachunkach bankowych, lokatach i kontach. Wskazano przy tym, że w przypadku, gdyby wspomniane wyżej rachunki bankowe oraz lokaty zostały wcześniej zlikwidowane - fakt ten należy potwierdzić np. stosownymi wyciągami bankowymi lub zaświadczeniami banków. Wnioskodawca żadnych takich dokumentów nie nadesłał. Zamiast tego stwierdził: "nigdy w całym swoim życiu (...) nie otrzymałem takowych odszkodowań czy też zadośćuczynień" i wywiódł, że jest to insynuacja. Odnosząc się do powyższego trzeba raz jeszcze podkreślić, że wiadomość o pozyskaniu przezeń takich środków oraz zdeponowaniu ich na lokatach powzięto na podstawie stosownego materiału dowodowego, jakim jest przywołane wyżej pismo adwokat M.S., w treści którego fakt ten został wyraźnie zasygnalizowany. Wypada zaznaczyć, że okoliczność ta wymagała zbadania i w żadnym razie nie mogła zostać pominięta przy rozpoznaniu niniejszego wniosku, z uwagi na znaczną wysokość kwoty, którą w rzeczonym piśmie wymieniono, tym bardziej, że pismo to sporządziła osoba będąca profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym. Marginalnie warto zauważyć, że wcześniej - w zakresie wspomnianej sprawy o sygn. akt IV SO/Gl 12/16 skarżący nie kwestionował samego faktu otrzymania zadośćuczynienia, a jedynie wywodził, iż środki uzyskane z tego tytułu "dawno zostały zużyte" (złożone do tej sprawy pismo skarżącego z dnia 16 sierpnia 2016 r., którego kopię - z uwagi na istotne znaczenie dla rozpoznania wniosku skarżącego - dołączono również do akt sprawy niniejszej). Należy zaznaczyć, że chociaż wnioskodawca pozyskał przedmiotowe środki dawno temu, a mianowicie w roku 2001, to jednak miał być w ich posiadaniu jeszcze w zeszłym roku (2016). W przywołanym piśmie adwokat M.S. - datowanym przecież na 16 maja 2016 r. - użyto bowiem czasu teraźniejszego stwierdzając, że "środki zgromadzone na rachunku bankowym i lokatach uczestnika stanowią jego majątek osobisty" oraz podano wyraźnie, iż wnioskujący umieścił rzeczone środki na lokatach, a następnie wydatkował z nich wprawdzie określone kwoty, aczkolwiek jedynie te, które uzyskał w ramach odsetek od tych lokat. Opisane wyżej okoliczności powodują, że brak jakichkolwiek dokumentów bankowych (wyciągi, zaświadczenia) potwierdzających aktualny stan wszystkich rachunków bankowych i lokat należących do wnioskodawcy uniemożliwia pełną i miarodajną ocenę jego stanu posiadania. Skarżący twierdzi, że aktualnie nie posiada żądnych środków pieniężnych. Jeżeli jednak tak jest, nic przecież nie stało na przeszkodzie, aby potwierdził ten fakt wyciągami bankowymi z rachunków (lokat), gdzie powyższe środki były w przeszłości przechowywane, które potwierdzałyby ich zerowy stan, ewentualnie - o czym także wspomniano w wezwaniu - zaświadczeniami banków, potwierdzającymi fakt likwidacji tych rachunków bankowych (lokat). Pomimo wezwania A.P. dokumentów takich nie nadesłał, a w tej sytuacji nie sposób uznać, aby spełnił wymóg, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Istniejące w powyższym zakresie wątpliwości dotyczą bardzo znacznej kwoty i dlatego nie pozwalają na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku, nawet przy uwzględnieniu bardzo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej strony. Trzeba bowiem zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niedostateczne wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego (por.: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Marginalnie wypada dodać, że stanowisko o braku podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy podzielone zostało przez tutejszy Sąd w dwóch postanowieniach wydanych w podobnym stanie faktycznym co w sprawie niniejszej, a mianowicie: z dnia 24 października 2016 r. oraz z dnia 10 lipca 2017 r., w zakresie spraw o sygn. odpowiednio IV SO/Gl 12/16 oraz IV SA/Gl 149/16. W uzasadnieniach tych postanowień Sąd uznał, iż brak wyjaśnienia przez skarżącego wątpliwości dotyczących kwot pozyskanych przezeń w ramach odszkodowań uniemożliwia uwzględnienie jego wniosków o ustanowienie pełnomocnika. Mając na względzie wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.