IV SA/Gl 890/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2008r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę | | UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 1, 5, 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) orzekł, że u M. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powyższego rozporządzenia. Rozstrzygnięcie to oparto na orzeczeniu z dnia [...]. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S., która to placówka nie rozpoznała u pracownika choroby zawodowej narządu słuchu. Dalej ustalono, że M. P. będąc zatrudniony od [...] do nadal w Spółki A jako [...], w latach [...] podczas wykonywania [...] był narażony na [...] w granicach [...]. W konkluzji stwierdzono, iż [...] i długoletnia przerwa w narażeniu na [...] nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Po rozpoznaniu odwołania M. P., od powyższego rozstrzygnięcia, któremu zarzucił on brak dostatecznych ustaleń dotyczących narażenia na hałas w okresie jego zatrudnienia, Ś. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy M. P. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Nie kwestionował faktu, że ten w latach [...] był eksponowany na [...] stwarzający ryzyko powstania [...]. Zauważył również, że orzeczenia kompetentnych placówek diagnostycznych, tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], wykluczyły istnienie u M. P. choroby zawodowej [...]. Lekarze specjaliści tych placówek stwierdzili, że rozpoznany [...], przy braku narażenia zawodowego na [...] od [...] nie jest związany z pracą zawodową. Zdaniem organu odwoławczego. nierozpoznanie przez lekarzy orzeczników choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie. Na skutek skargi wniesionej przez M. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił powyższą decyzję wyrokiem z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 877/02. Zdaniem Sądu ocena wyrażona w orzeczeniach lekarskich, na których organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie nie miała charakteru wiążącego, bowiem kwalifikacja prawna rozpoznanego u M. P. schorzenia ([...]) winna być dokonana przez organ sanitarny na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego, ten zaś nie był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Materiał dowodowy zebrany dotychczas w sprawie wymagał uzupełnienia w zakresie ustalenia narażenia zawodowego M. P. na [...] po [...], do czego został zobowiązany organ odwoławczy, poprzez przeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego z udziałem wszystkich stron postępowania. W powołanym wyroku Sąd zalecił również, w zależności od wyników dochodzenia epidemiologicznego, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka wskazanego w odwołaniu, a nadto przeprowadzenie innych dowodów niezbędnych do wyjaśnienia istotnych okoliczności. Ponadto Sąd wskazał, że stopień [...] nie jest elementem prawnej definicji choroby zawodowej [...]. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję organu pierwszej instancji z [...] oraz stwierdził u M. P. chorobę zawodową słuchu wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz stwierdził, że M. P. pracował w [...] i doznał [...], a więc mającego związek z warunkami wykonywanej pracy. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, w szczególności wieloletnią pracę M. P. w narażeniu na [...]oraz fakt, że lekarze orzecznicy rozpoznali u niego [...] związane z warunkami pracy, którego jedynie ze względu na jego wielkość nie uznali za chorobę zawodową, organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia u M. P. choroby zawodowej [...]. Na skutek skargi, wniesionej przez Spółkę A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił powyższą decyzję wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Gl 1403/04, dochodząc do przekonania, że nie odpowiada ona prawu. Zdaniem Sądu decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów prawa, bowiem nie uwzględniono w niej wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 877/02, czym organ odwoławczy naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., pomimo ciążącego na nim obowiązku wykonania wytycznych Sądu, a więc uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym przez Sąd kierunku, a następnie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego i wydania decyzji oraz sporządzenia jej uzasadnienia zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., przy uwzględnieniu oceny prawnej zawartej w powołanym wyroku. Jednocześnie ocena zawarta w orzeczeniach lekarskich, na których organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie, nie miała charakteru wiążącego, bowiem kwalifikacji prawnej rozpoznanego u M. P. schorzenia dokonuje organ sanitarny na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego, ten zaś nie był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu w celu ustalenia istnienia w środowisku pracy czynnika szkodliwego, mogącego wywołać chorobę zawodową organ inspekcji sanitarnej obowiązany był przeprowadzić dochodzenie epidemiologiczne, stanowiące podstawę wydania decyzji, celem ustalenia warunków, w jakich pracował M. P. oraz jego narażenia na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia (§ 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Jednak w sprawie nie wyjaśniono w sposób dostateczny narażenia M. P. na szkodliwe działanie [...] w okresie zatrudnienia po [...] oraz kwestii narażenia go na działanie [...] w dalszym okresie zatrudnienia, w związku z zakresem czynności służbowych, jakie wówczas wykonywał. Ponadto Sąd zaznaczył, że stopień [...]nie jest elementem prawnej definicji choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy wydana została decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...], która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] nr [...] i stwierdziła u M. P. chorobę zawodową [...] wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Rozstrzygnięcie to oparto o uzupełnione dochodzenie epidemiologiczne, protokoły przesłuchania świadków i konfrontacji stron postępowania oraz orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S., która to placówka rozpoznała u M. P. [...] związane z warunkami pracy, które tylko ze względu na jego wielkość i ocenę narażenia na [...] nie uznane zostało za chorobę zawodową. Opierając się na zaleceniach zawartych w obu wyrokach tut. Sądu organ odwoławczy stwierdził, że M. P. będąc zatrudniony od [...] do nadal w Spółce A. jako [...], zarówno w latach [...] podczas wykonywania [...] był narażony na [...] w granicach [...], jak również był narażony na [...] pracując w latach [...] w [...] oraz pracując w latach [...] w [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Spółki A wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez brak odniesienia się do okoliczności, że M. P. nie był narażony na [...] w okresie od dnia [...] do dnia [...].; - naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności wszechstronnego zbadania czy M. P. był narażony na [...] pracując w [...] Spółki A w latach [...] i w [...] Spółki A w latach [...], zwłaszcza, gdy przeciwne stanowisko wynika z twierdzenia skarżącego Zakładu i orzeczeń jednostek diagnostycznych; - naruszenie art. 11 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie należytego uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia i w konsekwencji do jego wydania w oparciu o niekompletny materiał dowodowy i nierzetelnie przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne, w szczególności w zakresie ustalenia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem M. P. a jego zatrudnieniem po [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. postępowanie w sprawach chorób zawodowych rozpoczęte przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, a więc rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Wskazać także należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania wyrażone w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zatem rozpoznając niniejszą sprawę skład orzekający był zobowiązany do zbadania czy organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę zastosował się do oceny i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Gl 1403/04, jak również sam jest związany nie tylko oceną prawną, ale też i wskazaniami zawartymi w tym wyroku. Zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu powołanego wyroku w celu ustalenia istnienia w środowisku pracy M. P. czynnika szkodliwego, mogącego wywołać chorobę zawodową organ inspekcji sanitarnej obowiązany był przeprowadzić dochodzenie epidemiologiczne. Zostało ono prawidłowo uzupełnione i w sposób dostateczny wyjaśniono kwestię narażenia M. P. na [...] w okresie zatrudnienia u skarżącego po [...], a to w związku z zakresem czynności służbowych, jakie wówczas wykonywał. Organ odwoławczy uczynił to we wskazanym przez Sąd kierunku oraz poprzez dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego. W tym miejscu należy zauważyć, iż mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), to zgodnie z § 10 tego rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Bezspornie w orzeczeniach lekarskich z dnia [...], jak i z dnia [...] rozpoznano u M. P. [...]. W związku z tym zaznaczyć przyjdzie, że stopień [...] nie jest elementem prawnej definicji choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Ocena w tym zakresie została sformułowana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 877/02, jak również w wyroku tegoż Sądu z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Gl 1403/04. Sąd ten przyjął, iż stwierdzenie istnienia choroby zawodowej o jakiej mowa w poz. [...] wykazu do tego rozporządzenia nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza tylko kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić już w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swoją przyczynę w warunkach wykonywanej pracy. Biorąc pod uwagę definicję prawną choroby zawodowej, jako zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą organ odwoławczy prawidłowo ocenił stan [...] M. P. i uznał, że odpowiada on pojęciu choroby zawodowej. Odnosząc się wprost do zarzutów skargi wskazać należy, że organ odwoławczy zbadał wszechstronnie okoliczność narażenia M. P. na [...] w okresie od dnia [...] do dnia [...], kiedy pracował w skarżącym Zakładzie w [...] i w [...], co wynika wprost z przeprowadzonego uzupełniającego dochodzenia epidemiologicznego, dlatego brak jest podstaw do kwestionowania jego wyników mimo przeciwnego w tym zakresie stanowiska skarżącego Zakładu. Powyższe okoliczności, przy uwzględnieniu jednoznacznej w ocenie Sądu oceny prawnej przedstawionej przez powołany już wcześniej wyrok tut. Sądu mogły pozwolić organowi odwoławczemu na dokonanie samodzielnej oceny zebranego i uzupełnionego w sprawie materiału dowodowego i wyciągnięcie końcowych wniosków, które znalazły wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Tym samym organ odwoławczy rozpatrując sprawę zrealizował wskazania zawarte w uzasadnieniu powołanego wyroku tut. Sądu biorąc pod uwagę ocenę prawną przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także ustalony w sprawie stan faktyczny. Podnieść trzeba, że orzeczenia lekarskie placówek medycznych wydane w ramach postępowania zmierzającego do wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie organu, ale podlegają jego ocenie jak każdy inny dowód. Kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. Natomiast o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, obejmującego przede wszystkim dochodzenie epidemiologiczne i orzeczenia lekarskie. Organ sanitarny w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (por. art. 80 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy dokonał takiej oceny, co znajduje oparcie w treści § 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Domniemanie prawne wyprowadzone z powołanych przepisów ma charakter wzruszalny i może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli skarżący Zakład wykazałby, że mimo wykonywania pracy w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej choroba M. P. została spowodowana innymi przyczynami pozazawodowymi lub że warunki szkodliwe nie mogły wywołać stwierdzonego u niego schorzenia. Okoliczności takich w sprawie nie wykazano, co skutkuje nieuwzględnieniem zarzutów skargi. W konkluzji należy uznać, iż organ odwoławczy wykonał w całości zalecenia Sądu, prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy, a w konsekwencji przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak również prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Reasumując, skoro zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa, to skarga nie jest uzasadniona. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.