IV SA/Gl 898/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w G. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W skardze z dnia 21 sierpnia 2015 r., a następnie na formularzu złożonym w dniu 22 grudnia 2015 r. A S.A. w G. wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego formularza podniesiono, iż skarżąca Spółka nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych w kasie jak i na rachunkach bankowych, które zostały "zajęte przez komorników i Urząd Skarbowy", zaś w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę, w kwocie 3.442.957,26 zł. W ślad za wnioskiem nadesłano bilans oraz rachunek zysków i strat Spółki na dzień 31 grudnia 2014 r., dokumenty potwierdzające prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne (zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych), raport kasowy potwierdzający, iż stan środków w jej kasie na dzień 15 grudnia 2015 r. wynosił 13,81 zł, wyciąg z rachunku bankowego wykazującego saldo ujemne (219,68 zł) na dzień 31 grudnia 2015 r. oraz deklaracje VAT-7 za miesiące od lipca do grudnia 2015 r. Powyższy wniosek został oddalony postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 4 lutego 2016 r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że Spółka A ma wprawdzie problemy finansowe, na co wskazuje fakt prowadzenia wobec niej szeregu postępowań egzekucyjnych, jednak nie sposób zgodzić się, że jej sytuacja jest na tyle trudna, aby uniemożliwiać partycypację w kosztach niniejszego postępowania sądowego. Po pierwsze bowiem podkreślono - że z przedłożonego bilansu oraz rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy (2014) wynika, iż - wbrew danym wykazanym we wniosku - rok ten zakończył się dla wnioskującej Spółki nie stratą, lecz zyskiem netto, w wysokości 464.612,94 zł (wykazana we wniosku kwota "- 3.442.957,26 zł" stanowi natomiast stratę z lat ubiegłych), Po drugie zaakcentowano, że choć z bilansu oraz rachunku zysków i strat skarżącej Spółki za późniejszy okres (od 1 stycznia do 30 września 2015 r. - dokument dołączony do akt innej sprawy zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SA/Gl 753/15) wynika, iż sytuacja tego podmiotu uległa pogorszeniu (poniósł w rzeczonym okresie stratę, w kwocie 127.939,52 zł), to jednak posiada on aktualnie należności krótkoterminowe, w wysokości 1.794.352,68 zł, których istnienie pozwala założyć, że będzie w stanie uzyskać środki finansowe na pokrycie należności publicznoprawnych tym bardziej, że wysokość tych należności, w stosunku do początku wspomnianego okresu wzrosła (z kwoty 1.344.152,23 zł), co może przełożyć się na zwiększenie możliwości płatniczych strony skarżącej. Po trzecie wreszcie, zwrócono uwagę, iż samo zestawienie wysokości kosztów sądowych w niniejszej sprawie z danymi wynikającymi z deklaracji VAT-7 złożonymi przez skarżącą Spółkę za ostatnie miesiące (w których wykazano zarówno sprzedaż jak i nabycie towarów i usług na kwoty od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych) wskazuje, że jest ona w stanie koszty te uiścić. Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2016 r. tutejszy Sąd oddalił skargę w niniejszej sprawie. W skardze kasacyjnej od tego orzeczenia pełnomocnik strony ponownie zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie z dnia 24 listopada 2016 r. skarżąca Spółka przedłożyła kolejny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym powtórnie powołała się na "ujemne kapitały" oraz "zajęte przez komorników i Urzędy Skarbowe rachunki bankowe". Równocześnie zadeklarowano, że wartość zobowiązań wnioskującego Przedsiębiorstwa to 7.651.608,64 zł, wartość aktywów obrotowych wynosi 1.902.174,13 zł, zaś jej kapitał zakładowy to - 1.764.234,51 zł. Dodatkowo wskazano, że ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła stratą, w wysokości 127.939,52 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie częściowym (mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym kontekście uznano, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Treść przywołanego art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Trzeba w tym miejscu raz jeszcze podkreślić, że w niniejszej sprawie odmówiono już stronie skarżącej prawa pomocy prawomocnym postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. Zgodnie zaś z treścią art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny sformułowanej we wcześniejszym postanowieniu wymaga więc wykazania przez stronę, iż doszło w międzyczasie do zmiany okoliczności stanowiących przesłankę podjętego w tym akcie rozstrzygnięcia, co w przypadku postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy oznaczać musi pogorszenie położenia wnioskodawcy w tych aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem rozpoznającego wniosek, taki stan rzeczy nie ma w sprawie miejsca, co można stwierdzić bez potrzeby uzupełniania tego wniosku, poprzez wzywanie do nadesłania dodatkowych materiałów źródłowych. Składając bowiem kolejny wniosek skarżąca Spółka ponownie uzasadniła go twierdzeniem o "ujemnych kapitałach" oraz "zajętych przez komorników i Urzędy Skarbowe rachunkach bankowych", popartym zasadniczo tymi samymi danymi, które podlegały już ocenie w toku rozpoznania poprzedniego wniosku i które poddano analizie w przywołanym postanowieniu wydanym w dniu 4 lutego 2016 r., a mianowicie danymi ujętymi w bilansie oraz rachunku zysków i strat tego Przedsiębiorstwa za okres od 1 stycznia do 30 września 2015 r. Skarżąca nie powołała natomiast żadnych nowych okoliczności, które mogłyby świadczyć o istotnym pogorszeniu jej kondycji finansowej w stosunku do stanu opisanego w tym postanowieniu. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że także i tym razem nie wykazała ona, aby jej sytuacja uniemożliwiała opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a w szczególności, aby sytuacja ta miała być aż tak trudna, by uniemożliwiać opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej, w kwocie zaledwie 100 zł. Brak jest zatem podstaw do zmiany stanowiska, które zostało sformułowane w rzeczonym postanowieniu z dnia 4 lutego 2016 r. Dodatkowo warto odnotować, że wnioskodawca korzysta w niniejszej sprawie z pomocy fachowego pełnomocnika, a zatem ponosi fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym, co niewątpliwie świadczy o istniejących po jego stronie możliwościach płatniczych. Skoro zaś jest w stanie wydatki takie ponosić, to trudno zgodzić się, aby równocześnie nie mógł uiścić obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa zwłaszcza, że są one w niniejszej sprawie tak niskie. Mając na względzie wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 i art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.