IV SA/Gl 899/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent - stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u H. F. choroby zawodowej - [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115). W uzasadnieniu tej decyzji podał, iż warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wskazanie, że na jej powstanie miały wpływ warunki pracy w okresie zatrudnienia. W przypadku H. F., pomimo zatrudnienia w latach [...] w [...] obecnie całkowicie zlikwidowanej, której następcą prawnym jest [...] w K. - Oddział w S. - Zakład "[...]" w S., jako [...] i pomimo stwierdzenia, iż w czasie zatrudnienia [...] narażony był na szkodliwe działanie [...], właściwa jednostka medyczna - Przychodnia Chorób Zawodowych Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznała choroby zawodowej w postaci [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. F. Nie zgadzając się z wydaną decyzją wskazał, że orzekające w sprawie organy nie dysponowały danymi dotyczącymi jego narażenia na czynniki szkodliwe, jak również nie zapoznały się z dokumentacją medyczną leczenia w Przychodni [...] od roku [...]. Podkreślił, że ostatnio jego stan zdrowia bardzo się pogorszył . Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W rozpatrywanej sprawie postępowanie [...] wykazało, iż H. F. pracował w latach [...] w [...] w S. (której następcą prawnym jest [...] w K. - Oddział w S. - Zakład [...] w całkowitej likwidacji w S.) jako [...], gdzie był eksponowany na działanie [...], czyli pracował warunkach powodujących ryzyko powstania choroby zawodowej - [...]. Jednakże kompetentne jednostki diagnostyczne po badaniach zainteresowanego (Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. - orzeczenie z dnia [...] r. i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - orzeczenie z dnia [...] r.) nie rozpoznały u Niego choroby w postaci [...]. Orzeczenia lekarskie wydano na podstawie obrazu [...], który nie wykazał obecności [...] odpowiadających efektom oddziaływania [...] upoważniających do rozpoznania [...]. Organ sanitarny wyjaśnił, że badania [...] jest badaniem z wyboru w diagnostyce [...]. Podstawą rozpoznania klinicznego [...] jest stwierdzenie na pełnowymiarowym [...] w pozycji [...], mogących odpowiadać efektom oddziaływania [...]. [...] są oceniane na podstawie porównania ze standardem [...] Międzynarodowego Biura Pracy. Dodał, iż nie ma podstaw by kwestionować orzeczenia lekarskie wydane przez kompetentne placówki służby zdrowia oraz oparte na przeprowadzonych, specjalistycznych badaniach. W odpowiedzi na zarzuty odwołania wyjaśnił, że proces [...] przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji [...] w krótkim okresie czasu, stąd nie stosuje się w tym przypadku ograniczenia czasowego i choroba ta może być rozpoznana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego. Konkludując stwierdził, iż wobec braku rozpoznania u H. F. w wyniku przeprowadzonych badań choroby zawodowej przez uprawnione do tego jednostki medyczne, nie było podstaw do orzeczenia choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H. F., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania domagając ponadto dopuszczenia dowodu z opinii biegłego- specjalisty ds. chorób [...], na okoliczność ustalenia, czy skarżący spełnia przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej- [...], powstałej w związku z wykonywaniem pracy zawodowej na stanowisku [...] w [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że wydane w sprawie decyzje organów sanitarnych są błędne i wydane zostały z naruszeniem prawa. Podkreślając pracę skarżącego w narażeniu na działanie [...] dodał, że już w [...] r. lekarze stwierdzili zmiany chorobowe [...]. Pomimo przedłożonej dokumentacji medycznej, orzekające w sprawie jednostki medyczne nie miały możliwości zapoznać się z tymi dokumentami i wydając swoje rozstrzygnięcia nie mogły ich ocenić. Według skarżącego naruszono tym samym zasady wyrażone w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodał także, iż stanowisko wyrażone przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest niekonsekwentne, gdyż stwierdzając w podsumowaniu, że proces rozwoju choroby [...] przebiega powoli i choroba ta może być rozpoznana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego, nie zauważa przy tym długiego rozwoju choroby u skarżącego i nie dokonuje wnikliwiej analizy przedłożonego w sprawie materiału dowodowego. Zarzucając zaskarżonej decyzji oparcie się wyłącznie na opinii lekarskiej, wskazał na pobieżne potraktowanie sprawy, bez należytej wnikliwej analizy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz przytoczył argumenty wskazane w jej uzasadnieniu. Ponadto wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym został wyczerpany dwustopniowy tryb badań lekarskich przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r., a orzeczenie oparte było na opiniach lekarskich, które nie zakwalifikowały schorzenia jako choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę, zważył, co następuje: Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).. Stosownie do § 2 cytowanego rozporządzenia, chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem i warunkami wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Ocenę narażenia zawodowego, odnosi się m.in. do sposobu wykonywania pracy, a więc określenia stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz rodzajem i ilością czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie narządów. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem "choroba zawodowa" była i jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj i warunki jej wykonywania. Oceniając zaś działanie czynnika szkodliwego mogącego wywołać chorobę, uwzględnić należało rodzaj i stopień narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt. Zgodnie z przepisem § 8 ust. 1 wymienionego rozporządzenia właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 6 ust. 1 oraz wyników dochodzenia [...]. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że H. F. w okresie zatrudnienia w [...] w latach [...] wykonując pracę [...] był eksponowany na działanie [...], czyli pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej - [...]. Okoliczność ta pozostaje bezsporna. Jednocześnie, jak wynika z materiału sprawy, H. F. został poddany badaniom w dwóch uprawnionych, kompetentnych jednostkach diagnostycznych wskazanych w cytowanym rozporządzeniu, które w swych orzeczeniach -Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S.jako pierwsza instancja w dniu [...] r. a Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w drugiej instancji w dniu [...] r. stwierdziły, iż obraz [...] nie wykazuje obecności [...] odpowiadających efektom oddziaływania [...] upoważniających do rozpoznania [...], a tym samym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - [...]. Uzasadnienia tych orzeczeń są jednak bardzo enigmatyczne, by nie powiedzieć, iż w ogóle ich nie ma, a tym samym same orzeczenia wydają się bardzo autorytarne. Należy przy tym wskazać, iż orzeczenia jednostek medycznych właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co powoduje, że nie mogą ograniczać się do ogólnych stwierdzeń, ale powinny być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu uzasadnienia zawarte w orzeczeniach lekarskich jednostek diagnostycznych obu instancji nie spełniają wymogów opinii biegłego w rozumieniu wskazanego powyżej przepisu. Podczas, gdy w przepisie prawnym - rozporządzeniu nie określa się parametrów choroby- [...], tym bardziej istnieje potrzeba dokładnego uzasadnienia prezentowanego w sprawie stanowiska w stanowiących podstawę rozstrzygnięcia orzeczeniach medycznych. Dodatkowo, co wynika zarówno z odwołania jak i ze skargi, organy medyczne nie ustosunkowały się do wcześniej przeprowadzonych badań przez skarżącego. Jest to tym bardziej niezbędne dlatego, że wraz z odwołaniem od decyzji pierwszej instancji zainteresowany przedłożył dokumentację medyczną potwierdzającą fakt długoletniego leczenia w Poradni [...] . Wśród zaleceń dla skarżącego pojawiały się wskazania do leczenia w miejscowej przychodni i badania kontrolne, co mogło sugerować rozwój choroby. Natomiast z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, czy dokumentacja ta została przedstawiona orzekającym w sprawie jednostkom medycznym, dlatego też brak jest ich stanowiska w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, wobec braku pełnej, wyczerpującej dokumentacji nie można przeprowadzić kontroli legalności działania orzekających w sprawie organów sanitarnych, które w istocie rozstrzygają o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Wobec jednoznacznego stwierdzenia w rozpatrywanej sprawie narażenia zawodowego oraz nie dość jasnego i jednoznacznego wykluczenia choroby - [...], niemożliwa stała się kontrola legalności działania organów administracji. Dlatego też wobec zaistnienia powyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. wobec naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeku postępowania administracyjnego zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku poprzez zwrócenie się do lekarzy Instytutu, którzy wydali w tej sprawie orzeczenie o jego uzupełnienie w zakresie wyżej naprowadzonym w oparciu o dokumentację medyczną skarżącego znajdującą się w aktach sprawy. Lekarze powinni jednoznacznie rozstrzygnąć czy rozpoznane u skarżącego oznaki choroby można uznać za chorobę zawodową - [...]. Następnie organ oceni całość materiału dowodowego w sprawie oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, w konsekwencji czego wyda decyzję, uzasadniając ją zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.