IV SA/Gl 899/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej uprawnienia kombatanckie oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zachował S.K. uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] do [...] oraz uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w ZWZ w okresie od [...] do [...] – łącznie 1 rok i 1 miesiąc. Pismem z dnia [...], uzupełnionym pismem z dnia [...] S.K. wniósł o zmianę decyzji w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez "rozszerzenie" jego uprawnień kombatanckich. W piśmie tym ponownie opisał swoje losy w okresie od [...] do lat powojennych. Podnosił, że z uwagi na stan zdrowia nie był w stanie odwołać się terminowo od decyzji z dnia [...]. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 155 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071). w zw. z art. 22 ust 1 i 2 i art. 21 ust 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...]. Powyższe rozstrzygniecie uzasadniono brakiem podstaw do przyznania S.K. rozszerzonych uprawnień kombatanckich. Pismem z dnia [...] skarżący S.K. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując na zły stan zdrowia oraz na "sprawy" których wcześniej nie mógł ujawnić, a to z uwagi na panujący ustrój. Podniósł, że świadkowie z którymi przeżywał wspomniane "sprawy", dawno już nie żyją. Do pisma dołączył własnoręcznie spisany życiorys. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) oraz art.1 – 4 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 42, poz. 371 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Organ II instancji podniósł, że skarżący S.K. nie przedłożył żadnych nowych dowodów wskazujących, że w sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające zmianę decyzji ostatecznej. Wskazano, iż materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, nie daje podstaw do uchylenia decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] w trybie art. 155 k.p.a., a ponadto strona nie wykazała , jak też Kierownik Urzędu nie uznał, że za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub jej ważny interes. Podkreślono, że okoliczności podnoszone przez stronę były znane organowi orzekającemu już w trakcie trwania postępowania weryfikacyjnego przed wydaniem decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]. Stąd też nie można dokonać odmiennej oceny stanu faktycznego, co prowadzi do wniosku, iż wniosku strony nie sposób uznać za zasadny. W ocenie organu tak pojmowany interes strony nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 155 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do wydania decyzji sprzecznej z przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył skarżący S.K. Podnosił, że "prosi o rozpatrzenie (...) podania w którym ujawnia sprawę", w której był "związany przysięgą do końca życia". W swoim "podaniu" skarżący wskazuje na nowe okoliczności, a mianowicie, że pod koniec [...] r. w B. powstała tajna organizacja złożona z członków AK, która miała radiostację i nadawała komunikaty "na zachód". Podnosił, że "co tydzień" nadawał "różne wieści do Wolnej Europy". Wskazywał, że wszyscy jego "koledzy, towarzysze broni" z tego okresu już nie żyją. Prosił o znalezienie "paragrafu", który spełnił by jego nadzieję, która go jeszcze trzyma przy życiu. W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] skarżący po raz kolejny przedstawił swój życiorys z lat [...]. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a.. Trwałość decyzji ostatecznej oznacza, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie nieważności takiej decyzji lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte, na wniosek skarżącego, w trybie art. 155 k.p.a., który w swoim podaniu wniósł o zmianę decyzji ostatecznej decyzji z dnia [...]. Powyższe oświadczenie skarżącego determinowało zarówno treść rozstrzygnięcia przez organy administracyjne, jak i zakres kontroli zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny. Podkreślić należy, że skarżący w swoim wniosku wyraźnie powołał art.155 k.p.a.. Zgodnie z art. 155 w zw. z art. 154 § 2 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W takich przypadkach właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej. W wypadku, gdy organ uzna za bezzasadne żądanie strony uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, wówczas jest obowiązany wydać decyzję odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy wskazać należy, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki umożliwiające organowi uchylenie lub zmianę własnej decyzji ostatecznej z dnia [...]. Bezspornym w sprawie jest, że skarżącemu w decyzji z dnia [...] został zaliczony okres działalności kombatanckiej od [...] do [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej oraz okres od [...] do [...] z tytułu służby w ZWZ – łącznie 1 rok i 1 miesiąc. Skarżący domagał się zmiany - w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego - decyzji przyznającej mu w/wym. uprawnienia kombatanckie, poprzez ich rozszerzenie również na inne - wyraźnie nie wskazane w toku postępowania administracyjnego - okresy. Zarówno we wniosku o zmianę decyzji, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie wskazał nowych okoliczności, a także nie dołączył żadnych nowych dokumentów. Dopiero na etapie skargi do Sądu skarżący wskazał ("ujawnił") nowe okoliczności, a mianowicie udział w konspiracyjnej organizacji byłych żołnierzy AK utworzonej w B. pod koniec [...] r., która nadawała przy pomocy radiostacji informacje "na zachód". W tym miejscu trzeba wszakże wskazać skarżącemu, iż etap złożenia skargi do Sądu, nie jest kolejnym etapem postępowania administracyjnego, lecz skarga otwiera nowe postępowanie – postępowanie sądowo-administracyjne, a zatem zawarte w skardze twierdzenia i oświadczenia nie stanowią materii nad którą może procedować (rozstrzygać) organ administracji. Należy zgodzić się z organem administracyjnym, iż okoliczności podnoszone przez skarżącego w toku toczącego się na wniosek z dnia [...] postępowania weryfikującego, były znane organowi orzekającemu już w trakcie trwania postępowania przed wydaniem decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] i tam podlegały ocenie. O ile w przedmiotowej sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka zastosowania art.155 k.p.a. (przepis szczególny nie sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie decyzji), to należy się zastanowić czy spełniona, jest któraś z pozytywnych przesłanek zastosowania tego przepisu tj. za zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Można wskazać, iż za zmianą ostatecznej decyzji w przedmiotowej sprawie przemawiałby ewentualnie słuszny interes strony. Jednak zgodnie z art. 7 k.p.a. słuszny interes obywatela oraz interes społeczny muszą być wzajemnie wyważane. W konsekwencji granicą uwzględniania słusznego interesu obywatela jest interes społeczny. W przedmiotowej zaś sprawie interes społeczny sprzeciwia się uwzględnieniu interesu skarżącego i zmianie lub uchyleniu ostatecznej decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 6 k.p.a. wyrażającego m.in. zasadę praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przeto też decyzji ostatecznej przysługuje walor jej trwałości w czasie. Przede wszystkim jednak stosowanie trybu nadzwyczajnego z art.155 k.p.a. nie może przekształcić się w ponowną ocenę stanu faktycznego i prawnego istniejącego w momencie wydania decyzji ostatecznej, a w konsekwencji prowadzić do odmiennych ustaleń i wniosków, niż te które legły u podstaw wydania tej decyzji. Postępowanie w trybie art.155 k.p.a. nie jest więc czymś na kształt trzeciej instancji, pozwalającej na weryfikację dotychczasowych ustaleń faktycznych lub prawnych w ramach kolejnego postępowania administracyjnego. Odwrotnie, możliwość zastosowania art.155 k.p.a. wiąże się z uznaniem, iż ustalenia w zakresie stanu faktycznego i prawnego były prawidłowe (lub ewentualnie dotknięte wadami niekwalifikowanymi), lecz ostateczna decyzja powinna być wzruszona ze względów celowościowych (B.Adamiak, J.Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2000, s.635). Zasadnie zatem organ przyjął, iż nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art.155 k.p.a. jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Jeżeli skarżący nie zgadzał się z ustaleniami faktycznymi i prawnymi dokonanymi przez organ w decyzji z dnia [...], to mógł złożyć wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy lub w przypadku wad istotnych decyzji ostatecznej wnieść o wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżący natomiast nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego żadnych okoliczności uzasadniających uchylenie lub zmianę decyzji ze względów celowościowych. Nadto jak już wyżej wspomniano, sam skarżący w skardze do sądu administracyjnego przyznaje, że dopiero na tym etapie "ujawnił" nowe okoliczności. Godzi się zauważyć, że zgodnie z art.22 ust.1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z 24 stycznia 1991 r. (Dz.U. z 2002r., nr 42, poz.371 ze zm) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla okręconego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Dowody podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, jak już wskazano, były znane organowi przed wydaniem ostatecznej decyzji z [...] i okazały się niewystarczające do podjęcia przez niego pozytywnego rozstrzygnięcia w tej kwestii. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .