IV SA/Gl 901/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, M.W. nadesłał do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w którym zwrócił się o jego "anulowanie" wywodząc, iż nie jest w stanie ponieść tej opłaty, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Zarządzeniem z dnia 25 listopada 2010 r. Przewodniczący Wydziału IV uznał przywołane wyżej pismo za wniosek o przyznanie prawa pomocy i przedłożył go referendarzowi sądowemu, celem rozpoznania. Referendarz sądowy, mając na uwadze fakt, iż wspomniane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] wezwał skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. M. W. nadesłał rzeczony formularz w dniu [...] precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i posiada mieszkanie o powierzchni [...]m2. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na którą składają się emerytury: jego samego, w wysokości [...] zł oraz małżonki, w rozmiarze [...] zł. Pismem z dnia [...] skarżącego wezwano o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych zawartych we wniosku poprzez: - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, wodę, wywóz nieczystości, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za gaz, telefon, wodę, wywóz nieczystości oraz wydatki na zakup leków należy nadto udokumentować (np. stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.); - udokumentowanie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego i jego małżonkę. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać przekazy pocztowe (tzw. odcinki) potwierdzające pobranie emerytur za ostatni miesiąc bądź decyzje organu rentowego ustalające aktualną wysokość tych świadczeń. W wyznaczonym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] skarżący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M.W. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że M.W. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2010 r., które zostało mu doręczone [...] (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z kolei uchylenie się wnioskodawcy od wykonania nałożonego na niego w toku postępowania obowiązku polegającego na uzupełnieniu danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na uprawdopodobnieniu składających się na nią okoliczności wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim przypadku nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.