IV SA/Gl 903/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: WSA Beata Kalaga-Gajewska Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją Nr [...] z dnia [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta M. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 9, art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 45, poz. 433) odmówił K.S. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Przyczyną odmowy był fakt urodzenia się dziecka wnioskodawczyni przed 30 kwietnia 2004 r. a to w dniu [...]. K.S. wniosła od wskazanej wyżej decyzji odwołanie, w którym poza wnioskami zmierzającymi do uzyskania żądanego zasiłku rodzinnego podniosła, iż [...] wymagała [...] przez okres [...], co nie pozwoliło ani odwołującej się ani jej mężowi na udanie się do Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Natomiast po [...] mąż odwołującej zgłosił się do Kierownika tego Ośrodka. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. wraz z odwołaniem K.S. przesłał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w C. pismo, z którego wynikało, iż decyzję I instancji z dnia [...] odebrał mąż wnioskodawczyni M.S. w dniu [...] i on też w imieniu żony doręczył osobiście w dniu [...] odwołanie od tej decyzji. Odwołanie to wpisane zostało do książki podawczej pod numerem [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło, że odwołanie K.S. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż termin do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta M. wydanej w dniu [...], wobec odbioru jej przez stronę w dniu [...] upłynął w dniu [...]. Wniesienie odwołania zatem dopiero w dniu [...] nastąpiło z uchybieniem 14 dniowego terminu do jego wniesienia. Organ wskazał jednocześnie, iż odwołująca nie wniosła prośby o przywrócenie terminu. Przeciwko takiemu rozstrzygnięciu organu II instancji K.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze tej oświadczyła, iż opóźnienie terminu nie było wynikiem zaniedbania z jej strony lecz [...], a jej sytuacja życiowa usprawiedliwia w pełni niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca wskazała nadto, iż w jej sytuacji rodzinnej Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. był w pełni zorientowany. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. ponownie stwierdziło, iż skarżąca nie wniosła prośby o przywrócenie terminu i nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Odnosząc się natomiast do argumentów podanych przez skarżącą w jej skardze organ stwierdził, iż w ocenie składu orzekającego strona nie udowodniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Argumentacja skarżącej nie została bowiem poparta żadnymi dowodami, a z akt sprawy wynika, że K.S. urodziła córkę O. w dniu [...], a córka J. przebywała [...] od [...] do [...]. Termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji upływał w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonego postanowienia co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach jego działania nakreślonego treścią wskazanego art. 134 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim należy zauważyć, iż odpowiedź na skargę jest pismem procesowym, wymagającym wypowiedzenia się przez organ co do twierdzeń strony przeciwnej i dowodów przez nią powołanych. Nie jest przeto formą uzupełnienia motywów zaskarżonego aktu i argumentacja z odpowiedzi na skargę nie może być brana pod rozwagę przez sąd administracyjny przy ocenie zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Z tych też względów ocena przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia przez K.S. odwołania, których to wywodów brak było w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a które zostały przytoczone w odpowiedzi na skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł brać pod uwagę. Sąd natomiast powziął wątpliwość, czy organ administracji II instancji w sposób prawidłowi odczytał wolę strony przedstawioną w treści jej odwołania. Analizując jego treść a w szczególności te fragmenty, w których opisuje ona przyczyny uniemożliwiające jej przybycie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie można wykluczyć, iż zawierają one wskazanie przyczyn uchybienia terminu a zarazem wniosek o jego przywrócenie. Zasadą postępowania administracyjnego jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy ocenić na podstawie treści pisma przez nią wniesionego a nie na podstawie jego tytułu, a w razie wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Takie obowiązki wynikają dla organów administracji jednoznacznie na mocy art. 7, 8 i 9 k.p.a. Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie wniesienia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Gdyby przeto organ ustalił, iż istotnie wolą skarżącej było zwrócenie się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania to wniosek ten, wbrew treści art. 59 k.p.a. nie zostałby rozpoznany przez organ we właściwym trybie. Jak stanowi bowiem art. 59 k.p.a. organ administracji w przypadku odmowy przywrócenia terminu rozstrzyga postanowieniem, na które służy stronie zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu należy zatem przypisać wadę przedwczesności, bowiem orzeczenie o uchybieniu terminu nie może zapaść przed rozpoznaniem wniosku o jego przywrócenie. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien z większą starannością zbadać wolę strony wyrażoną w jej odwołaniu. Gdyby okazało się, iż istotnie wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji było jej zamiarem zwrócić się o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ miał obowiązek ocenić wskazane przez skarżącą okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie przyczyn uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w aspekcie przepisu art. 58 § 1 k.p.a. W tym celu organ powinien wezwać skarżącą wyznaczając jej termin do przedstawienia stosownych dowodów i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydać postanowienie rozstrzygające w kwestii uchybionego terminu. Trzeba zauważyć, iż uprawdopodobnienie wynikające z art. 58 § 1 kpa polega na wskazaniu okoliczności wystarczających do powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy po stronie zainteresowanego w uchybieniu terminu, a w nauce przyjmuje się – por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz – J.Borkowski i inni, Warszawa 1985 r., s. 141, że nie ma natomiast w przepisie tym wymogu udowodnienia braku winy, jak błędnie zauważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę. Wobec stwierdzonych naruszeń prawa procesowego, które mogły w sposób istotny wpłynąć na treść zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lic. c orzekł jak w sentencji. SW