IV SA/Gl 903/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora A w C. z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Akademii A w C. orzekł o skreśleniu P.T. z listy doktorantów 1 semestru 1 roku w roku akademickim 2013/2014. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie art. 197 ust. 1,2,4,5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji wskazano na niezrealizowanie przez doktoranta programu studiów doktoranckich, a w szczególności nie uzyskanie zaliczenia i nie złożenie egzaminów w obowiązujących terminach w semestrze zimowym z przedmiotów "Dydaktyka szkoły wyższej" – zaliczenie na ocenę ndst. (wyczerpano możliwość zaliczenia), "Synteza optoelektronicznych materiałów funkcjonalnych" – I termin ocena ndst., termin poprawkowy – ocena ndst. (wyczerpano możliwość zaliczenia), "Modelowanie molekularne" – I termin ocena ndst., a także z uwagi na brak dostatecznych postępów w pracy naukowej (potwierdzone opinią opiekuna naukowego). Na tej podstawie stwierdzono, że doktorant nie wykonał podstawowych obowiązków doktoranta, o których mowa w art. 197 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 16 i § 19 Regulaminu studiów doktoranckich. Ponadto zaakcentowano, że nie uzyskanie zaliczenia z "Dydaktyki szkoły wyższej", oraz nie złożenie egzaminu z "Syntezy optoelektronicznych materiałów funkcjonalnych", nawet po dopełnieniu wszystkich pozostałych obowiązków w semestrze letnim uniemożliwia zaliczenie I roku studiów. W odwołaniu P.T. podniósł, że okresem rozliczeniowym na studiach doktoranckich jest rok akademicki. W czasie I semestru i później chorował przewlekle, a w dniu 20 lutego uległ wypadkowi samochodowemu, w następstwie czego był hospitalizowany oraz przebywał i przebywa na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym zwrócił się do kierownika studiów doktoranckich z podaniem z dnia 4 marca 2014 r. o przedłużenie okresu na zaliczenie przedmiotów oraz przedłużenie sesji egzaminacyjnej oraz przywrócenie wspomnianych terminów. Decyzja w tym zakresie nie została wydana, a nadto nie został wezwany do uzupełnienia podania o brakujące zwolnienia lekarskie w trybie art. 64 § 2 k.p.a., pomimo, że jedną z przesłanek wskazanych w podaniu były choroby. Za wątpliwe uznał przyjęcie terminu 28 stycznia jako daty granicznej uzyskania zaliczeń, skoro termin zakończenia pierwszego semestru został określony w organizacji roku akademickiego 2013/2014 na dzień 17 lutego. Podkreślił, że zachodzi ciągłość między zwolnieniami lekarskimi związanymi z przewlekłymi chorobami i zwolnieniami związanymi z wypadkiem komunikacyjnym. Skoro wnioski o przywrócenie terminu składa się po ustaniu przyczyn uchybienia terminu, to nie spóźnił się ze złożeniem takiego wniosku. Do odwołania dołączył poświadczone osobiście dokumenty tj. kartę leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy. Zaskarżoną decyzją Rektor Akademii A w C., działając na podstawie art. 197 ust. 1,2,4,5 oraz art. 207 ust. 1 , art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w zw. z art. 104, 107 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 19 ust. 1 pkt a, b, c Regulaminu studiów doktoranckich w Akademii im. A w C. przyjętego uchwałą Senatu nr 114/2011 z dnia 14 grudnia 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości przedstawione w niej ustalenia i wnioski. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że - na studiach III stopnia nie ma zaliczenia poprawkowego, a ostatecznym terminem uzyskania wpisu z zaliczenia zgodnie z organizacją roku akademickiego 2013/2014 jest 28 stycznia 2014r., - nie uzyskanie zaliczenia z przedmiotu "Dydaktyka szkoły wyższej", nawet po dopełnieniu wszystkich pozostałych obowiązków w semestrze letnim, uniemożliwia zaliczenie I roku studiów, - w semestrze zimowym skarżący nie uczęszczał na większość zajęć dydaktycznych, o czym świadczą niezdane w I terminie egzaminy z przedmiotów "Synteza optoelektronicznych materiałów funkcjonalnych" i "Modelowanie molekularne", do których przystąpił będąc na zwolnieniu lekarskim, które złożył dopiero wnosząc odwołanie do Rektora, - skarżący nie prowadził żadnych badań naukowych, co potwierdza w swojej opinii opiekun naukowy dr hab. C. K., - w semestrze letnim nie przystąpił do żadnych zajęć dydaktycznych, nie odbywał przewidzianych planem studiów praktyk zawodowych, - o swoim przewlekłym stanie chorobowym powiadomił drogą e-mailową kierownika studiów doktoranckich dopiero 23 marca 2014 r. , po otrzymaniu decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, - w podaniu z 4 marca 2014 r. nie poinformował o chorobie przewlekłej , a o chorobie i wypadku komunikacyjnym, nie przedstawił wówczas zwolnień lekarskich, a tylko kartę informacyjną leczenia szpitalnego, - ciągłość zwolnień występuje od 16 grudnia 2013 r., a przed tym terminem skarżący również nie uczęszczał na zajęcia ani nie prowadził badań naukowych. Następnie organ powołując się na § 19 Regulaminu wskazał, że skreślenie z listy doktorantów następuje w przypadku braku dostatecznych postępów w pracy naukowej potwierdzonych opinią opiekuna naukowego, nie uzyskania zaliczeń lub nie złożenia egzaminów w obowiązujących terminach, nie wypełnienia obowiązków przewidzianych regulaminem studiów. Natomiast zgodnie z § 22 ww. aktu do podstawowych obowiązków doktoranta należy m.in. realizowanie planu i programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, terminowe zaliczanie zajęć i egzaminów przewidzianych planem i programem studiów, usprawiedliwianie nieobecności. Z kolei stosownie do art. 197 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym – doktoranci którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P.T. podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo zwrócił uwagę, że w przypadku studiów doktoranckich tej uczeni na Wydziale [...], na którym jest także doktorantem, przywrócono mu i przedłużono terminy zaliczeń i egzaminów na wrzesień 2014 r. odpowiadając na jego wnioski. Następnie odniósł się do treści uzasadnienia decyzji i w tym zakresie wskazał, że niezdane egzaminy nie mogą świadczyć o obecnościach i nieobecnościach na zajęciach; badania naukowe miały być realizowane stopniowo w II semestrze studiów, co było uzgodnione z opiekunem naukowym; niezasadnie został rozliczany z II semestru, listy obecności przeczą twierdzeniu, że nie uczęszczał na zajęcia; obecności na zajęciach nie są obowiązkowe, a na zajęciach z przedmiotu "Modelowanie molekularne" obecność nie była wymagana do zaliczenia przedmiotu; na początku października 2013 r. został poinformowany przez dr P., że ocena z przedmiotu pedagogicznego zostanie przepisana z uprzednich studiów, natomiast nie zasygnalizowano mu o zmianie decyzji w tym zakresie. Nadto podał, że prowadzący przedmiot pedagogiczny informowali go o możliwości zaliczenia przedmiotu po 12 lutym 2014 r. , czym wprowadzili go w błąd, nie jest prawdą że nie uczęszczał na zajęcia o czym świadczy karta zaliczeniowa przedmiotów prowadzonych przez wykładowców zagranicznych i zaliczenie języka angielskiego. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzje nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 i 107 k.p.a. W odpowiedzi na skargę postulowano jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wniesiono o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego od skarżącego na rzecz organu. Jednocześnie organ wskazał, że w prerogatywach Kierownika studiów doktoranckich leży przedłużenie lub nie terminów zaliczeń i egzaminów. Pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku skarżącego na innym kierunku studiów doktoranckich nie uzasadnia konstatacji, iż na Wydziela [...] terminy należało przedłużyć. W indywidulanym planie studiów na rok 2013/2014 skarżący zaplanował realizację w I semestrze przedmioty rozliczane semestralnie lub rocznie, co obejmuje wyłącznie seminarium doktoranckie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy badają czy zaskarżone akty uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Dodatkowo badają, czy organ orzekający nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością zaskarżonego aktu. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria wskazać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy indywidualnej sprawy doktoranta, o jakiej mowa w art. art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) – zwanej dalej "p.s.w.". Jego przedmiotem jest bowiem skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich. Kwestię tę reguluje art. 197 ust. 4 ww. ustawy, według którego skreślenie z listy może nastąpić, jeżeli doktorant nie wywiązuje się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu. Do obowiązków tych należy postępowanie zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przy tym, jak przepis ten stanowi, odpowiednio ma tu także zastosowanie art. 189 ust 2 p.s.w., wedle którego student jest obowiązany w szczególności do: uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Poza tym na podstawie art. 197 ust 2 p.s.w. do podstawowych obowiązków doktorantów, należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Wymaga również podkreślenia, że doktorant, jako strona postępowania administracyjnego w sprawach wymienionych w art. 207 ust. 1 p.s.w. jest jednocześnie uczestnikiem zakładu administracyjnego, jakim jest uczelnia wyższa, z tego względu podstawę prawną decyzji kierowanych do doktorantów stanowią nie tylko przepisy powszechnie obowiązujące, ale również wydane na podstawie delegacji ustawowych akty normatywne wewnątrzzakładowe właściwych organów szkoły wyższej. Dlatego też ocena legalności decyzji w sprawach doktorantów przez sąd administracyjny musi uwzględniać nie tylko regulacje prawne rangi ustawowej, ale także postanowienia zawarte w regulaminie studiów (art. 169 ust 2 p.s.w.). Przy czym muszą być one zgodne z przepisami powszechnie obowiązującymi. W okresie czasu, którego dotyczy sprawa obowiązywał Regulamin studiów doktoranckich w Akademii A w C. stanowiący załącznik nr 1 do uchwały Senatu tej Uczelni Nr 114/2011 z dnia 14 grudnia 2011 r. (zwany dalej "Regulaminem"). Zgodnie z § 15 Regulaminu studia doktoranckie odbywają się w oparciu o program studiów uchwalony przez Radę Wydziału i zatwierdzony przez Rektora, który powinien określać wykaz i liczbę zajęć obowiązkowych, liczbę obowiązkowych zaliczeń i egzaminów, obowiązkowy wymiar zajęć dydaktycznych. Obowiązki doktoranta określa natomiast § 22 Regulaminu. Należą do nich między innymi realizowanie planu i programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu (pkt 1), terminowe zaliczanie zajęć i egzaminów przewidzianych planem i programem studiów (pkt 2), usprawiedliwianie nieobecności (pkt 9). Natomiast po myśli § 19 Regulaminu skreślenie z listy studentów następuje m.in. w przypadku braku dostatecznych postępów w pracy naukowej potwierdzonych opinią opiekuna naukowego (pkt a), nie uzyskania zaliczeń lub nie złożenia egzaminów w obowiązujących terminach (pkt b), niewypełniania obowiązków przewidzianych regulaminem studiów (pkt c). Można wskazać, że ani przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ani zagwarantowana w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP autonomia szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie, nie daje podstawy do rozszerzenia w regulaminie studiów doktoranckich, przewidzianych art. 197 ust 1 i 2 p.s.w., przypadków skreślenie uczestnika studiów doktoranckich z listy doktorantów. Nie ma także podstaw, aby w regulaminie zamiast przewidzianych w ustawie fakultatywnych przesłanek wykreślenia wprowadzić obligatoryjne. Z drugiej jednak strony art. 197 ust 1 i 2 p.s.w. przewiduje, że doktoranci mają obowiązek postępować nie tylko zgodnie z regulaminem studiów, ale także powinni realizować program studiów doktoranckich oraz prowadzić badania naukowe i składać sprawozdania z ich przebiegu. W tym kontekście cytowane zapisy regulaminu uznać należy za zgodne z powyższą ustawą, w stosunku do której mają charakter norm doprecyzowujących nie wykraczających poza zakres umocowania określonego w art. 196 ust 6 p.s.w. Oczywiście w związku z uwagami dotyczącymi treści art. 197 ust 4 nie mogą być one uznane za przesłanki obligatoryjne, a jedynie fakultatywne. W związku z tym decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Przepis ten pozostawia bowiem do uznania organu uczelni istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie istotnych okoliczności, uzasadniających skreślenie z listy studentów. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie to posiada zwięzłe uzasadnienie, które w sposób wystarczający odnosi się do istotnych okoliczności sprawy. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż przyczyną skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich jest niewywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków wynikających z regulaminu studiów oraz nierealizowanie programu studiów. W szczególności skarżący nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu "Dydaktyka szkoły wyższej" , czym wyczerpał możliwość zaliczenia tego przedmiotu w pierwszym semestrze pierwszego roku studiów oraz nie zdał egzaminów z przedmiotów "Synteza optoelektronicznych materiałów funkcjonalnych" oraz "Modelowanie molekularne". Wskazano także na brak dostatecznych postępów w pracy naukowej potwierdzony opinią opiekuna naukowego. Powyższe znajduje potwierdzenie w przedstawionych Sądowi aktach sprawy oraz dokumentach. Z materiałów dokumentacyjnych wynika, że skarżący miał określony indywidualny plan studiów doktoranckich w roku 2013/2014 oparty na ramowym programie studiów doktoranckich zatwierdzonym przez Radę Wydziału [...]. Jego realizacja następować miała w oparciu o obowiązujący na Wydziale plan i program studiów doktoranckich. Dokumenty te określają ilość godzin zajęć z danego przedmiotu, obowiązek ich realizacji w danym roku studiów bądź w określonych semestrach danego roku studiów oraz obowiązkowe egzaminy i zaliczenia. Z planu oraz harmonogramu zajęć obowiązkowych wynika natomiast, że przedmiot "Dydaktyka szkoły wyższej" 30 godzin (wykład, ćwiczenia, zaliczenie) przewidziany został do realizacji w pierwszym semestrze pierwszego roku studiów. Ponadto przedmioty "Synteza optoelektronicznych materiałów funkcjonalnych" oraz "Modelowanie molekularne" zaliczone do podstawowych PP-1 i PP-2 , po 30 godzin, kończące się egzaminem, zaplanowane były także w pierwszym semestrze pierwszego roku. Natomiast zgodnie z § 9 Regulaminu w każdym semestrze opiekun naukowy dokonuje pisemnej oceny postępów w pracy naukowej o czym obowiązkowo informuje kierownika studiów doktoranckich. Z planu i programu studiów jednoznacznie wnika, że przedmiot "Dydaktyka szkoły wyższej" objęty modułem M3 był przedmiotem obowiązkowym wyłącznie realizowanym w pierwszym semestrze pierwszego roku studiów i kończył się uzyskaniem zaliczenia. Tymczasem, jak wynika z akt, skarżący w zajęciach z tego przedmiotu, poza jedną obecnością w dniu 14.10.2013 r., nie uczestniczył i nie otrzymał wymaganego zaliczenia. Nie wystąpił do kierownika studiów doktoranckich o uznaniu efektów kształcenia na innych studiach dotyczących tego przedmiotu w związku z tym decyzja w tym przedmiocie nie została podjęta. Ponadto zarówno w trakcie semestru zimowego jak i przed zakończeniem sesji zaliczeniowej (28 stycznia) skarżący nie usprawiedliwił nieobecności na zajęciach zwolnieniami lekarskimi pomimo, że był do tego zobowiązany regulaminem studiów. Uczynił to dopiero na etapie odwołania od decyzji o skreśleniu go z listy doktorantów, pomimo, że potwierdzona zwolnieniami lekarskimi niezdolność do pracy nie przeszkodziła mu w uczestnictwie w wybranych wykładach w semestrze zimowym, a nawet w przystąpieniu do egzaminów (w tym 23 stycznia). Nie zaistniała więc żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca skarżącemu usprawiedliwienie przyczyn niezaliczenia ww. przedmiotu przed upływem regulaminowego terminu. Jednocześnie Kierownik studiów doktoranckich nie znalazł podstaw do uwzględnienia podania skarżącego z dnia 4 marca 2014 r. o przesunięcie terminów sesji zaliczeniowej i egzaminacyjne. Decyzja ta jest aktem wewnątrzzakładowym, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Natomiast, jak wynika z akt, skarżący dowiedział się o negatywnym załatwieniu jego podania w dniu 26 marca 2014 r., na co wskazuje korespondencja mailowa prowadzona pomiędzy skarżącym, a Kierownikiem studiów doktoranckich. Skarżący miał zatem możliwość wystąpienia do Dziekana Wydziału w przedmiocie weryfikacji stanowiska zajętego przez Kierownika studiów przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie skarżący pomimo chorób na jakie się powoływał i pozostawaniem w związku z tym na zwolnieniach lekarskich, nie wystąpił do Kierownika studiów o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich (§ 14 ust. 2 Regulaminu), co skutkowałoby zwolnieniem go z obowiązku uczestniczenia w zajęciach. Bezspornie skarżący nie uzyskał w semestrze zimowym wymaganego planem i programem studiów zaliczenia oraz nie zdał egzaminów, co spowodowało niezaliczenie tego semestru, a ponadto nie wykazywał postępów w pracy naukowej. Świadczą o tym, dokumenty w postaci karty okresowych osiągnięć doktoranta, opinia opiekuna naukowego skarżącego oraz pisma Kierownika Studiów Doktoranckich. Wobec powyższego nie można uznać za dowolne stanowisko organu, że skarżący nie realizował programu studiów oraz nie wypełniał obowiązków przewidzianych regulaminem studiów. Ponadto wskazać należy, że z planu i programu studiów wynika, że rozliczane doktoranta z realizacji jego obowiązków (zajęcia, zaliczenia, egzaminy) następuje semestralnie oraz rocznie. Wskazuje na to także karta okresowych osiągnięć doktoranta określająca semestr zimowy jako okres rozliczeniowy. Ponadto w świetle Regulaminu obowiązkiem doktoranta jest terminowe zaliczanie zajęć i egzaminów przewidzianych planem i programem studiów, a konsekwencją niezrealizowania tego obowiązku skreślenie z listy studentów. Zatem nie można uznać, że okresem rozliczeniowym jest wyłącznie rok akademicki. Wobec powyższego należało stwierdzić, że zachodziły przesłanki zastosowania art. 197 ust 4 p.s.w., co prawda jak wskazano wyżej nie miały one charakteru obligatoryjnego, a jedynie fakultatywny, ale uzasadnienie organów obu instancji, przy uwzględnieniu odpowiedniego stosowania zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, pozwalają na ocenę iż granice swobodnego uznania nie zostały przekroczone. W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, iż wniesiona skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa mających wpływ na wynik sprawy, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. W związku z zawartym w odpowiedzi na skargę wnioskiem pełnomocnika organu co do zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania należy wskazać, iż zgodnie z art. 200 P.p.s.a Sąd orzeka o zwrocie kosztów tylko w orzeczeniu uwzględniającym skargę – na rzecz skarżącego; przepisy powołanej ustawy nie przewidują zasądzenia kosztów na rzecz organu, którego decyzji dotyczy postępowanie sądowe.