IV SA/Gl 906/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2010 r. sprawy ze skargi [...] Wojewódzkiego Komendanta Ochotniczych Hufców Pracy w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] nr [...] i zasądza od wymienionego Kolegium na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Burmistrz Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił A w D. udzielenia dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika W.O. W uzasadnieniu swej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż pracodawca nie może uzyskać dofinansowania kosztów przyuczenia wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika, ponieważ nie został spełniony jeden z obligatoryjnych warunków określony w art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, tj. jedna z osób, która prowadziła przyuczenie (Z.K.), nie posiadała wymaganych do tego kwalifikacji. Zważono również, że wymogi w zakresie kwalifikacji zawodowych powinny być spełnione przez cały okres prowadzonego szkolenia, a zatem już w chwili rozpoczęcia przyuczenia do wykonywania określonej pracy, a nie dopiero w trakcie jego trwania. Tym samym nie ma podstaw do przyznania dofinansowania w części, proporcjonalnie do okresu, kiedy to szkolenie odbywało się pod nadzorem J.Z., który wymagane kwalifikacje posiadał. W odwołaniu wnioskodawca domagał się zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez przyznanie dofinansowania. W ocenie odwołującego Z.K. będący instruktorem nauki zawodu posiada kwalifikacje wystarczające do jego szkolenia. Nadto wskazano, iż w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono dlaczego nie przyznano dofinansowania za okres przyuczania młodocianego przez drugiego instruktora J.Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświadczy dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika przysługuje pracodawcy, jeżeli ten pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego. Potwierdzenie faktu, że przygotowanie zawodowe może prowadzić tylko i wyłącznie osoba posiadająca kwalifikacje wymagane od instruktora praktycznej nauki zawodu, znajduje potwierdzenie w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Natomiast rodzaj kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego określono w § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Zgodnie z tym przepisem instruktorem praktycznej nauki zawodu może być osoba, która legitymuje się: tytułem mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będzie nauczać i przygotowaniem pedagogicznym wymaganym od nauczycieli lub ukończonym kursem pedagogicznym (obejmujący co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej), albo ukończonym przed 6 stycznia 1993 r. kursem pedagogicznym uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. W przypadku nieposiadania tytułu mistrzowskiego osoba mająca pełnić funkcję instruktora praktycznej nauki zawodu winna się legitymować odpowiednim świadectwem dojrzałości i tytułem zawodowym lub dyplomem szkoły wyższej oraz stosownym stażem pracy o których mowa w § 10 ust. 5 pkt 1- 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie praktycznej nauki zawodu. Brak któregokolwiek elementu składającego się na kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu, powoduje zdaniem Kolegium Odwoławczego konieczność odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Z akt niniejszej sprawy wynika, że J.Z. i Z.K. nie posiadają tytułu mistrza w zawodzie, dlatego też oceny ich uprawnień do wykonywania obowiązków instruktora praktycznej nauki zawodu należało dokonać przez pryzmat § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Bezsprzecznie obaj instruktorzy posiadają ukończony kurs pedagogiczny. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że J.Z. spełnia wymagania stawiane instruktorom praktycznej nauki zawodu, co zostało potwierdzone stosownymi dokumentami. Natomiast Z.K. oprócz ukończonego kursu pedagogicznego legitymuje się świadectwem jedynie ukończenia Technikum Zawodowego o specjalności elektryk maszyn i aparatów elektrycznych oraz świadectwem ukończenia przysposobienia rolniczego. Organ I instancji dodatkowo nie wyjaśnił, czy Z.K. posiada trzyletni staż pracy w zawodzie, którego nauczał, jednakże zdaniem organu II instancji nie ma to wpływu na poprawne stanowisko, o nieposiadaniu przez niego świadectwa dojrzałości technikum. Należy bowiem odróżnić świadectwo ukończenia technikum od świadectwa dojrzałości technikum. Kolegium nie podzieliło również poglądu skarżącego, że powinien on otrzymać wypłatę dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w części w jakiej szkolenie było prowadzone przez Z.Z.. W ocenie organu ustawodawca wymaga aby młodociany w całym okresie nauki pozostawał pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia, aby zapewnić prawidłowy tok kształcenia pracownika. Niedotrzymanie tego warunku skutkuje odmową przyznania dofinansowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A w K. domagał się uchylenia decyzji Kolegium zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania. Wskazano na naruszenie art. 6-9, 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie argumentów skarżącego dotyczących wyroków powołanych w piśmie uzupełniającym odwołanie oraz niewyjaśnienie w decyzji jakie argumenty przemawiają za pominięciem stanowiska strony. Dodatkowo organ dopuścił się naruszenia art. 70 b ustawy o systemie oświaty i § 10 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. dokonując błędnej wykładni przepisów, polegającej na przyjęciu, że § 10 ust. 5 rozporządzenia może wprowadzać wymóg, by instruktor praktycznej nauki zawodu musiał się legitymować nie tylko świadectwem ukończenia technikum, ale także świadectwem dojrzałości. Zdaniem skarżącego dokonana wykładnia narusza art. 2 i 32 Konstytucji RP, bowiem prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania praw i obowiązków, a nawet dyskryminacji osób z wykształceniem średnim technicznym, nie posiadających matury. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości twierdzenia zawarte w uzasadnieniu swej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzona w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem powyższych zasad, kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że pomimo legalności działań organów rozpoznających sprawę, zaskarżony akt nie odpowiada wymogom prawa. Konstytucyjna zasada legalizmu znajduje odzwierciedlenie w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Źródła prawa powszechnie obowiązującego określa sama Konstytucja. Według art. 87 Konstytucji, do źródeł tych zalicza się: Konstytucję, ustawy, rozporządzenia, ratyfikowane umowy międzynarodowe, a także akty prawa miejscowego ustanowione na obszarze ich działania przez właściwe organy publiczne. Dostrzec jednak trzeba, że organy administracji publicznej związane są całością porządku prawnego i nie mogą odstępować od stosowania przepisów ustawowych, bądź aktów wykonawczych, powołując się bezpośrednio na przepisy Konstytucji. Nie są też uprawnione do rozstrzygania w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów ustaw oraz innych aktów normatywnych i nie mogą odmówić zastosowania w sprawie przepisu ze względu na jego niekonstytucyjność. Tym samym organy, rozpoznając sprawę na podstawie art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) - zwanej ustawą, z uwzględnieniem regulacji § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, odmówiły przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, z uwagi na nielegitymowanie się przez instruktora skarżącego – Z.K. świadectwem dojrzałości technikum w okresie od zawarcia umowy z młodocianym. Odnosząc się do materialnej podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy jednym z warunków uzyskania przez pracodawcę dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, obok określonej w pkt 2 konieczności ukończenia przez tego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdania egzaminu określonego w odrębnych przepisach, jest posiadanie przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy, bądź też osobę u pracodawcy zatrudnioną, kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określonych w odrębnych przepisach. Kwalifikacje te określone zostały, na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 70 ust. 4 ustawy, w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.). Zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, zajęcia praktyczne nauki zawodu realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą zatem prowadzić pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy. Zwani są oni "instruktorami praktycznej nauki zawodu", którzy po myśli § 10 ust. 5 rozporządzenia, jeśli zgodnie z ust. 4 nie posiadają tytułu mistrza w zawodzie, winni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o którym mowa w ust. 4, oraz spełniać określone w ust. 5 pkt 1- 4 wymogi posiadania odpowiedniego wykształcenia oraz stażu pracy w zawodzie. Analiza dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wskazuje, że instruktor skarżącego Z.K., w okresie podpisania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianej, pomimo legitymowania się zaświadczeniem o ukończeniu odpowiedniego kursu pedagogicznego, określonego w § 10 ust. 4 rozporządzenia, nie posiadał tytułu mistrza w zawodzie. W konsekwencji dla uznania jego kwalifikacji do nauki zawodu na podstawie powołanego rozporządzenia, koniecznym było zatem spełnienie przez niego wymogu posiadania odpowiedniego wykształcenia oraz stażu pracy, określonych w § 10 ust. 5 pkt 1- 4 rozporządzenia. Natomiast posiadanie przez Z.K. jedynie świadectwem ukończenia Technikum Zawodowego o specjalności elektryk maszyn i aparatów elektrycznych oraz świadectwa ukończenia przysposobienia rolniczego, nie stanowiło o spełnieniu przesłanki z § 10 ust. 5 pkt 1-4 rozporządzenia. Wskazany przepis w dacie orzekania przez organy administracji wyraźnie wymagał w odniesieniu do osób które realizowały edukację w technikum, posiadania świadectwa dojrzałości tego rodzaju szkoły, co jest związane ze zdaniem egzaminu maturalnego Dysponowanie wyłącznie świadectwem ukończenia technikum nie wyczerpywało tej przesłanki. W świetle przedstawionych regulacji, w szczególności § 10 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia, wskazać zatem trzeba, że bez wątpienia organy słusznie uznały, że instruktor Z.K. nie spełnił wymogu posiadania kwalifikacji przewidzianych dla instruktorów prowadzących praktyczną naukę zawodu, a przez to również wynikającej z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy przesłanki przyznania dofinansowania. Jak już wcześniej wskazano, organy administracji były obowiązane do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o regulacje ustawowe oraz wydanego na podstawie ustawy rozporządzenia wykonawczego. Niemniej jednak zaskarżone rozstrzygnięcie nie zasługuje na akceptację z uwagi na to, że godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawa, z której wynika miedzy innymi poszanowanie wolności i praw jednostki. Jedną z podstawowych zasad realizacji praw jednostki w myśl art. 32 Konstytucji jest zasada równości wobec prawa. Wprowadzenie w powoływanym rozporządzeniu, w stosunku do instruktorów praktycznej nauki zawodu, którzy tak jak instruktor skarżącej ukończyli technikum uzyskując kwalifikacje zawodowe, wymogu posiadania świadectwa dojrzałości, nie znajduje uzasadnienia w przewidzianym ustawą o systemie oświaty celu instytucji jaką jest praktyczna nauka zawodu i narusza również art. 32 Konstytucji. Celem praktycznej nauki zawodu w ramach przygotowania zawodowego na gruncie ustawy o systemie oświaty, jest zdobycie umiejętności i kwalifikacji zawodowych w określonej dziedzinie. Natomiast szkolenie powinny prowadzić osoby posiadające kwalifikacje w danym zawodzie. Przepis § 10 ust. 5 pkt 1-4 rozporządzenia, w zakresie w jakim wprowadza wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum w stosunku do "instruktorów praktycznej nauki zawodu", którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe na skutek ukończenia technikum stawia ich zatem w nierównej sytuacji w stosunku do innych osób, o których mowa w tym przepisie, jak i określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia pracodawców posiadających tytuł mistrza w zawodzie. Nie istnieje również jakikolwiek związek pomiędzy uzyskaniem świadectwa dojrzałości, a celem i założeniami kształcenia w zakresie praktycznej nauki zawodu. Posiadanie świadectwa dojrzałości technikum przez osoby prowadzące przygotowanie zawodowe nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia. Należy wskazać, że powyżej zaprezentowane poglądy wyraził już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 26/10 (dostępny w internecie za pośrednictwem Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 29/09 (Lex nr 494330). Poglądy te Sąd w składzie tu orzekającym w całości podziela. Potwierdzeniem prawidłowości stanowiska sądów jest fakt, że z dniem 29 kwietnia 2010 r. § 10 ust. 5 omawianego rozporządzenia został zmieniony przez § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 24 marca 2010 r. (Dz.U.10.61.378). Obecnie instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, niemający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz spełniać warunki określone w § 10 ust. 5 rozporządzenia, gdzie odstąpiono jednakże od wymogu świadectwo dojrzałości technikum. Z regulacji art. 178 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którą sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, wynika dla sądu obowiązek odstąpienia od stosowania przepisów rozporządzenia, które uznaje za sprzeczne z ustawą lub z Konstytucją. W związku z uznaniem, że zastosowany w rozpoznawanej sprawie przepis narusza Konstytucję Sąd odmówił zatem zastosowania przepisu wykonawczego. Jednocześnie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem, nie mógł stwierdzić legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania do dalszego postępowania wynikają zaś wprost z wyżej naprowadzonych wywodów Sądu. Dodatkowo organ winien wyjaśnić, czy Z.K. posiada wymagany staż pracy w zawodzie, którego nauczał. Ta kwestia nie została dostatecznie wyjaśniona w trakcie postępowania administracyjnego z uwagi na oparcie decyzji odmownych wyłącznie o fakt nieposiadania przez instruktora uprawnień z powodu braku świadectwa dojrzałości. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien natomiast dokonać ustalenia posiadanego przez Z.K. wykształcenia i praktyki w aspekcie przesłanek § 10 ust. 5 pkt 1-4 rozporządzenia przewidującym kryteria, których spełnienie uprawnia do wykonywania funkcji instruktora zawodu. W szczególności, wobec poruszonego przez Kolegium problemu posiadania przez Z.K. odpowiedniego stażu pracy, zauważyć przyjdzie, że długość tego stażu w odniesieniu do absolwentów techników, § 10 ust. 5 rozporządzenia uzależnia od rodzaju ukończonego technikum. W przypadku technikum kształcącego w innym zawodzie niż ten objęty praktyczną nauką zawodu, obowiązuje sześcioletni staż w tym nauczanym zawodzie (§10 ust. 5 pkt 3), przy czym liczyć go należy w okresie od uzyskania tytułu zawodowego, a nie od ukończenia technikum (por. wyrok tut. Sądu z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 251/09). W świetle tych okoliczności i zebranego w aktach administracyjnych materiału wątpliwości budzi stwierdzenie Kolegium o wymaganiu posiadania przez Z.K. 3 – letniego stażu, pracy przewidzianego w § 10 ust. 5 pkt 1 cytowanego rozporządzenia. Kwestia ta wymaga zatem gruntownego wyjaśnienia i rozważenia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.