IV SA/Gl 906/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...]; 2) przyznaje adwokat L. G. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych, dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. J. Ł. wnioskiem z dnia [...] zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o przyznanie mu pomocy społecznej w formie uregulowania dopłat do leków zakupionych przez Dom Pomocy Społecznej (DPS), zwrotu kosztów zakupu leków zleconych przez lekarzy specjalistów oraz zasiłku na wykup recept niezrealizowanych – według wyceny. Potrzebę umotywowano trudną sytuacją losową. Wójt Gminy B. decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 39, art. 58, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 maca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1055), odmówił J. Ł. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup lekarstw, zwrotu poniesionych wydatków oraz uregulowania zobowiązania wobec DPS w C. Organ w toku postępowania ustalił, że wnioskodawca jest mieszkańcem DPS w C., a jego dochodem jest emerytura pomniejszona o alimenty. Pobiera on również zasiłek stały w wysokości 76 zł. Wniosek rozpoznano w kierunku przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Przywołano jednocześnie art. 58 ustawy, wskazując następnie, iż J. Ł. otrzymuje bezpłatnie wszystkie lekarstwa dla ratowania zdrowia i życia zgodnie z zaleceniami lekarzy prowadzących, według karty zleceń. Nie przychylono się także do próby o uregulowanie zaległości wobec DPS w C., gdyż nie mieści się ona w kryteriach przyznawania zasiłku celowego przeznaczonego na niezbędne potrzeby życiowe. W ocenie organu strona ma zapewnioną całodobową opiekę w domu pomocy społecznej, gdzie uzyskuje opiekę medyczną oraz stałe leki. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. Ł. domagając się uznania jego prawa do ubiegania się o wnioskowaną pomoc. W obszernym uzasadnieniu zarzucił orzeczeniu nie spełnienie kryteriów formalnych, błędy merytoryczne oraz naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Jego zdaniem organ dokonał również błędnych ustaleń faktycznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją nr [...] z dnia[...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono, że J. Ł. jest mieszkańcem DPS w C., otrzymuje emeryturę w wysokości 823,78 zł (obciążoną alimentami w kwocie 422,81 zł) oraz ma przyznany zasiłek stały w wysokości 76,66 zł. Dodatkowo za pobyt w DPS z emerytury strony ulega potrąceniu kwota 198,40 zł, tym samym aktualna łączna kwota dochodu skarżącego wynosi 477,03 zł. Z pisma DPS w C. z dnia [...] wynika, że odwołujący ma zapewnione wszystkie lekarstwa zgodnie z zaleceniami lekarzy, według karty zleceń. Zgodnie z art. 58 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej DPS pokrywa opłaty ryczałtowe i częściową odpłatność za leki do wysokości limitu ceny danego leku przewidzianego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ. Pozostałe kwoty do zapłaty za leki pokrywa mieszkaniec DPC. J. Ł. zalega z uregulowaniem należności za leki na kwotę 482,08 zł. Organ odwoławczy wskazał następnie, że przyczyną odmowy przyznania świadczeń był fakt przebywania skarżącego w DPS, w którym otrzymuje nieodpłatne niezbędne leki zgodnie z zaświadczeniami lekarzy. Z pisma DPS z dnia [...] wynika, że skarżący zmienił lekarza rodzinnego. Skarżący nie dostarczył jednakże na leki wymienione w zaświadczeniu specjalisty medycyny rodzinnej żadnej recepty. Natomiast przedstawione są w aktach sprawy imienne faktury np. z miesiąca lutego i marca na zakup witamin takich jak: Vita Buerlecithin, Wit. E, EnvitQ10. Organ podkreślił, że z tego tytułu wystąpiły zaległości za okres od 1 czerwca 2009 r. do 23 kwietnia 2010 r. Konkludując potwierdzono prawidłowość wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji. Dodatkowo podniesiono, że coraz większa liczba osób ubiegających się o pomoc i znajdujących się w gorszej sytuacji życiowej i finansowej aniżeli skarżący uniemożliwia udzielenie pomocy, o którą się on ubiegał. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. Ł. wyraził niezadowolenie z podjętego przez SKO rozstrzygnięcia, podnosząc zarzuty, które wcześniej zawarł w odwołaniu. Pismem z dnia [...] pełnomocnik ustanowiony dla skarżącego z urzędu podtrzymał wniesioną skargę dokonując jednocześnie jej sprecyzowania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak i zaniechanie kierowania się słusznym interesem skarżącego oraz niewyczerpujące rozpoznanie materiału dowodowego. Podkreślono, że nie jest prawdą otrzymywanie przez skarżącego wszystkich niezbędnych lekarstw dla ratowania zdrowia. Przeczą temu pisma z DPS z dnia [...] i [...] Z ich treści wynika, iż DPS wykupuje (zapewnia) jedynie leki zgodnie z zaleceniami lekarzy, według karty zleceń lecz do wysokości limitu przewidzianego prawem, stąd nie można wyciągnąć wniosku, że skarżący ma zapewnione wszystkie niezbędne potrzeby. Jednocześnie ogólnikowe stwierdzenie organu, że występuje "coraz większa liczba ubiegających się o pomoc i znajdujących się nieraz w gorszej sytuacji życiowej i finansowej niż skarżący", nie zostało należycie uzasadnione, przez co ta przyczyna nie mogła stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ postulował jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wydane w sprawie decyzje administracyjne nie mogą się ostać, bowiem zapadły z istotnym naruszeniem prawa. Są to zresztą już kolejne decyzje wydane w stosunku do tego samego skarżącego, nie spełniające wymogów legalności, według których odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.), przy czym problematyka tych spraw jest zbliżona. W pierwszej kolejności należy podnieść, że omawiane decyzje budzą wątpliwości, co do zakresu przedmiotowego żądań skarżącego, o jakim one rozstrzygnęły. Mianowicie organ I instancji odmówił przyznania zasiłku m. in. na zwrot poniesionych przez skarżącego wydatków, w ogóle nie precyzując o jakie wydatki chodzi, a w uzasadnieniu decyzji kwestię tą zupełnie pominął. Jedynie z racji odniesienia się do wniosku skarżącego z dnia [...] można wywnioskować, że chodzi o zwrot kosztów zakupu leków zleconych przez lekarzy specjalistów. Brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie oznacza, że wskazane żądanie nie zostało w I instancji właściwie rozpatrzone. Również zaskarżona decyzja nie wyjaśnia tej kwestii. Nie jest bowiem zrozumiałe wskazanie wpierw, że przyczyną odmowy przyznania zasiłku m. in. na zwrot wydatków jest fakt, iż skarżący przebywa w domu pomocy społecznej, w którym otrzymuje nieodpłatnie niezbędne lekarstwa, a następnie ustalenie, że skarżący nie dostarczył żadnej recepty na leki wymienione w zaświadczeniu specjalisty medycyny rodzinnej. Co do tej pierwszej okoliczności organ odwoławczy popada w kolejną sprzeczność, skoro wcześniej podaje, że dom pomocy pokrywa opłaty ryczałtowe i częściową odpłatność za leki, a opłaty powyżej limitów pokrywa mieszkaniec domu. O ile stanowisko organów wynika z treści powoływanej przez nie art. 58 ustawy o pomocy społecznej, to już w poprzednich wyrokach (np. z 1.02.2011 r., sygn. akt IV SA/GL 341/10) Sąd wyjaśniał, że nie może on stanowić samodzielnej podstawy odmowy przyznania określonego świadczenia i nie zwalnia organów od oceny, czy w danym przypadku zgłaszane przez stronę potrzeby są zaspokojone i czy ich charakter wymaga wsparcia ze strony pomocy społecznej. Również w tej sprawie taka ocena nie została dokonana, a nawet nie wiadomo o zwrot jakich wydatków poniesionych przez skarżącego chodzi w jego wniosku. Natomiast uzasadnienie odmowy brakiem recept nie może być zaaprobowane, skoro brak jest dowodów na to, że skarżący był wzywany o udokumentowanie owych wydatków. Z kolei odnośnie odmowy przyznania zasiłku na uregulowanie zobowiązania wobec DPS w C. (tak to określono w sentencji decyzji I instancji) istnieje po pierwsze wątpliwość wyrażana już w powołanym wyżej wyroku z dnia 1.02.2011 r., co do możliwości rozstrzygania kolejnymi decyzjami tych samych żądań. Należy dopowiedzieć, że może to prowadzić do nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Wątpliwość tą pogłębia okoliczność, że Kolegium wskazuje na zaległość skarżącego za okres od 1.06.2009 r. do 23.04.2010 r., który częściowo pokrywa się z okresem (czerwiec – grudzień 2009 r.), objętym choćby decyzjami uchylonymi wyrokiem z 30.08.2011 r., sygn. IV SA/GL 700/10, a więc w stosunku do którego toczy się (lub toczyło) odrębne postępowanie administracyjne. Po drugie – nie jest wystarczające ogólnikowe podanie przez organy przyczyny odmowy przyznania świadczenia na pokrycie omawianego zobowiązania, jako nie mieszczącego się w kryteriach przyznawania zasiłku celowego i nie odpowiadającego ogólnym zasadom ustawy o pomocy społecznej. Brak uzasadnienia tego stanowiska nie pozwala na jego weryfikację. Generalnie można zauważyć, że ustawa ta reguluje zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w związku z czym nie jest zrozumiałe, na jakiej podstawie prawnej powstało to dodatkowe zobowiązanie skarżącego wobec domu wymienionego w decyzjach. O ile powstało ono w ramach jakiegoś stosunku cywilnoprawnego, to istotnie regulowanie zaległości z tego tytułu trudno byłoby kwalifikować w ramach zadań i celów pomocy społecznej. W dodatku byłoby to uruchomienie środków pomocy społecznej na rzecz instytucji działającej w ramach tej pomocy. Tym niemniej obowiązkiem organu administracyjnego jest wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego, a uchybienie temu obowiązkowi narusza art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, co nastąpiło również we wcześniej omówionym zakresie. W końcu kolejny raz zastrzeżenia budzą ustalenia dotyczące spełniania przez skarżącego kryterium dochodowego. Organ I instancji na ten temat się nie wypowiada. Natomiast Kolegium wylicza dochód skarżącego na 477,03 zł, a więc wyższe od ustawowego kryterium, które według art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi równo 477 zł. Z drugiej strony organy stwierdzają, że skarżący pobiera zasiłek stały, przyznawany przy dochodzie niższym od kryterium ustawowego, a nie powodujący zwiększenia dochodu ponad to kryterium. Ta wewnętrzna sprzeczność także wymaga wyjaśnienia. W tym stanie rzeczy, skoro sprawa administracyjna została rozstrzygnięta z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, a konieczny do jej wyjaśnienia zakres jest znaczny, właściwe okazało się uchylenie decyzji obu instancji. Dlatego też na mocy art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata orzeczono stosownie do zasad wymienionych w art. 250 tego Prawa. Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z powyższych wywodów, które wyraźnie wskazują kwestie wymagające należytego wyjaśnienia. SW