IV SA/Gl 909/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przyznano H. J. dodatek mieszkaniowy na okres od [...]r. do [...]r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona spełnia ustawowe kryteria przyznania tego świadczenia. Stwierdzono także, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez H. J. mieszkania wynosi [...] m 2, faktycznie ponoszone przez stronę wydatki na lokal - [...] zł, a średni miesięczny dochód na osobę to kwota [...] zł. Wyjaśniono także, iż dodatek mieszkaniowy jest różnicą pomiędzy kosztem utrzymania mieszkania w przeliczeniu na powierzchnię normatywną a udziałem własnym gospodarstwa oraz różnicą pomiędzy dochodem na 1 osobę i kwotą kwalifikacyjną: [...] zł – [...] zł, a zatem wynosi [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji H. J. wskazał, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest wadliwe, błędne i stanowi przejaw działania na niekorzyść niepełnosprawnej, niezdolnej do samodzielnej egzystencji (na skutek wypadku przy pracy) osoby. Strona podniosła również, że jest "okradana finansowo", otrzymuje zaniżone świadczenia rentowe – rentę socjalną oraz dodatek pielęgnacyjny, podczas, gdy powinna otrzymywać minimum [...] – [...] zł. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisano stan faktyczny sprawy i wskazano, że wydatki mieszkaniowe strony wynoszą [...] zł, z czego do podstawy wyliczenia należnego dodatku mieszkaniowego przyjmuje się 90 %, co stanowi [...] zł. Należne świadczenie jest zatem różnicą: [...] zł – [...] zł x 15 % i wynosi [...] zł. Podkreślono także, iż decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego nie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego, w ramach którego organ administracji mógłby ocenić czy trudna sytuacja strony uzasadnia przyznanie dodatku mieszkaniowego w wysokości innej niż to wynika z dokonanych obliczeń. Pismem z dnia [...] r. złożonym bezpośrednio w siedzibie organu odwoławczego H. J. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W skardze strona podniosła, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, błędna i wydana na niekorzyść osoby niepełnosprawnej i stanowi przejaw "dalszego okradania osób niepełnosprawnych i inwalidów – rencistów i emerytów". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że rozpatrując sprawę w trybie autokontroli uznało zasadność zarzutów skargi i decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. organ odwoławczy wskazał, że na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05, Dz.U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) utraciły moc obowiązującą z dniem 18 maja 2006 r. Obliczanie wysokości należnego dodatku mieszkaniowego w oparciu o 90% wartości wydatków ponoszonych na zajmowany przez stronę lokal mieszkalny utraciło podstawę prawną, a zatem zaistniała konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o umorzenie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. skorzystało z uprawnienia, określonego w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Decyzją wydaną w ramach przesądowej kontroli uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania stronie dodatku mieszkaniowego na okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, któremu nakazano uwzględnić skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05). Powyższa decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r., wydana w trybie autokontroli, została zaskarżona przez H. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 14 czerwca 2007 r. (sygn. akt IV SA 1018/06) uchylił to rozstrzygnięcie. Sąd stwierdził bowiem, że wspomniana decyzja nie stanowiła w istocie uwzględnienia skargi, w której H. J., wskazując na swą trudną sytuację materialną, domagał się przyznania wyższego dodatku mieszkaniowego, a nie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skład orzekający uznał bowiem, że sytuacja, w której organ odwoławczy wskazując na wynikające z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. zasady wyliczania dodatku mieszkaniowego nie orzekł co do istoty sprawy - nie obliczył samodzielnie należnego H. J. świadczenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji nie znajduje umocowania w dyspozycji art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przechodząc do sądowej kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego na okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł stwierdzić należy, iż zasadnie organy obu instancji ustaliły, że H. J. spełnia ustawowe wymogi, które wyznaczają krąg osób uprawnionych do pobierania dodatku mieszkaniowego. Bezsporne jest bowiem, iż strona spełnia określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych kryteria przyznania tego świadczenia. Skarżącemu przysługuje bowiem spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (art.2 ust.1 pkt 2 ustawy) o powierzchni [...] m2, która odpowiada wymogom określonym w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa skarżącego nie przekracza kwoty 175 % najniższej emerytury (art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych) i równocześnie jest niższy niż 150 % tej wartości (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Zgodnie z art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, liczby jego członków, powierzchni użytkowej zajmowanego mieszkania oraz wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie tego lokalu. Organy obu instancji, w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ustaliły, że wysokość należnego stronie świadczenia stanowi różnicę pomiędzy wydatkami (ustalonymi na kwotę [...] zł, z której 90% wynosi [...] zł), o których mowa w art. 6 ust. 3-6 powołanej ustawy, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15 % dochodów jednoosobowego gospodarstwa domowego. Do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto - zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), który obowiązywał w dacie wydania decyzji - 90 % wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem z mieszkania tj. kwotę [...] zł. Wspomniany § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05, Dz.U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) uznany za niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że "ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10 % nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności w art. 6 ust. 1(...), a upoważnienie do określenia w tym rozporządzeniu odstępstw od regulacji ustawowej nie wynika z jednoznacznej i szczegółowej treści przepisu ustawy." Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi natomiast, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z ustawą aktu normatywnego, w oparciu o który wydana została ostateczna decyzja administracyjna może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie określonym w art. 145 a k.p.a. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Ustalenie wysokości należnego skarżącej dodatku mieszkaniowego w oparciu o przepis rozporządzenia uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą mieści się zatem w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpatrując sprawę właściwy organ uwzględni powyższe uwagi i dokona weryfikacji wyliczenia dodatku mieszkaniowego. Wobec powyższego Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na fakt, że strona powinna otrzymywać dodatek mieszkaniowy co najmniej w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. i Sąd zaniechał orzekania o wykonalności decyzji, o czym mowa w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.