IV SA/Gl 91/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] roku nr [...]; 2) przyznaje na rzecz adwokat E. D. wynagrodzenie w kwocie 295,20 złotych (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Działu Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. odmówił A.G. zwiększenia wysokości zasiłku stałego. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji stwierdził, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, odrębne od wspólnie z nią zamieszkującej Z.C., o czym świadczy wyjątkowy i tymczasowy charakter zamieszkiwania, samodzielne zaspokajanie potrzeb życiowych oraz fakt korzystania przez A.G. z usług sąsiedzkich świadczonych przez osobę trzecią. Ponadto wskazał, że strona jest całkowicie niezdolna do pracy, a jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dalej organ podniósł, że zbadana została również zasadność przyznania świadczenia w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz ewentualne naruszenia przez A.G. zasad, o których mowa w art. 2 tej ustawy. Postępowanie wyjaśniające wykazało, iż strona nie wykorzystuje własnych możliwości i uprawnień w rozumieniu art. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem nie złożył wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego (pomimo spełniania przesłanek ustawowych do jego otrzymania), a co za tym idzie świadomie zaniechał polepszenia swojej sytuacji finansowej. Z tego względu organ I instancji odmówił stronie podwyższenia zasiłku do pełnej wysokości. Od opisanej wyżej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc zarzuty co do sposobu prowadzenia postępowania. Kwestionuje ustalenia organu I instancji. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz poczynione w jego wyniku ustalenia. Dalej Kolegium wskazało, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, o czym stanowi art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ zwrócił również uwagę na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponują ośrodki, co powoduje, że nie wszystkie potrzeby mogą zostać zabezpieczone. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego, co podkreśliło Kolegium, strona oświadczyła pracownikowi socjalnemu, że nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego, ponieważ nie złożyła stosownego wniosku. Wystąpiła o przekwalifikowanie lokalu na socjalny i czeka na rozstrzygnięcie w tej sprawie. W przekonaniu organu II instancji taki sposób postępowania odwołującego świadczy o niewykorzystaniu własnych możliwości w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nic nie stało na przeszkodzie, aby strona równocześnie złożyła wniosek o dodatek mieszkaniowy i o przekwalifikowanie lokalu. Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania Kolegium uznało, że nie miała ona miejsca. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.G. zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. W uzasadnieniu skarżący najpierw przytoczył regulacje prawne dotyczące przedmiotu skargi. Następnie powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej oświadczył, że nie powinno być kwestionowane, iż powinien otrzymywać zasiłek w wysokości [...] zł. Zasiłek w obniżonej wysokości otrzymuje od miesiąca [...], a z kwoty [...] zł wypłacone zostaje mu jedynie [...] zł, bowiem doliczony został w sposób niewyjaśniony zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. W kwestii dodatku mieszkaniowego wyjaśnił, że nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie tegoż, ponieważ w [...] r. została orzeczona w stosunku do niego eksmisja z prawem do lokalu socjalnego. Skoro gmina nie jest w stanie zapewnić skarżącemu lokalu zastępczego wystąpił o przekwalifikowanie obecnego lokalu na lokal z czynszem socjalnym. Wskazał na swoją trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia, co uzasadnia przyznanie mu zasiłku w pełnej wysokości. W ocenie skarżącego, organy powinny respektować przepisy art. 7, 66 oraz 77 k.p.a. Organy wydały wadliwe decyzje, nie odzwierciedlające rzeczywistego stanu rzeczy, a Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wykonuje swoją pracę rutynowo i nieprzychylnie względem ludzi, z założenia nie przyznając świadczeń i stwierdzając zdolność do egzystencji, nie uwzględniając sytuacji materialnej i zdrowotnej uprawnionych. Na koniec skarżący podkreślił, że od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego wymaga się sumienności, bowiem w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych ich decyzje rzutują na stan zdrowia oraz sytuację majątkową osób ubiegających się o nie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując dotychczasową argumentację, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontrola sądowa zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) polega na badaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, ocenia zgodność jego treści oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Oznacza to, że sąd administracyjny nie musi, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd dostrzegł z urzędu naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w świetle art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący jako osoba samotnie gospodarująca dysponował prawem do zasiłku stałego w kwocie [...] zł w związku z pobieraniem dodatku mieszkaniowego w okresie od [...] do [...] w wysokości [...] zł. Po zakończeniu okresu pobierania dodatku mieszkaniowego nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie tegoż świadczenia na kolejne 6 miesięcy, natomiast zwrócił się pismem z dnia [...] z żądaniem zwiększenia kwoty zasiłku stałego w pełnej wysokości. W tej sytuacji Prezydent Miasta K., a w ślad za nim organ odwoławczy, podjął i prowadził postępowanie podstawie art. 37 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 182, ze zm., dalej: u.p.s.). Przepis ten, co należy podkreślić, kształtuje materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia podejmowanego w sprawie zasiłku stałego. Uszło uwadze organów orzekających w sprawie, iż w istocie rzeczy wskazany wyżej wniosek dotyczył nie przyznania prawa do zasiłku stałego, ale zwiększenia wysokości tego zasiłku do maksymalnych granic wyznaczonych w art. 37 ust. 2 pkt. 1 u.p.s. Skarżący, co nie budzi żadnej wątpliwości dysponował prawem do zasiłku stałego w wysokości [...] zł, ustalonym ostateczną decyzją wydaną w tej sprawie. W tym stanie rzeczy, wobec istnienia ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek stały, żądanie zwiększenia wysokości oznacza w istocie rzeczy żądanie zmiany decyzji ostatecznej. Zmiana taka, w świetle zasady trwałości wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a., może mieć miejsce jedynie w przypadkach określonych w k.p.a. bądź przepisach zawartych w ustawach szczególnych (art. 163 k.p.a.). W ustawie pomocy społecznej przepisem takim jest art. 106 ust. 5 u.p.s., który dopuszcza możliwość zmiany (uchylenia) ostatecznej decyzji. Zgodnie z jego treścią, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s. Zatem kwestia zwiększenia kwoty zasiłku stałego w rozpatrywanej sprawie wymagała zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania określonego w art. 106 ust. 5 u.p.s. oraz rozważenia sytuacji wnioskodawcy w kontekście przesłanek w określonych w hipotezie normy tam zawartej. Innymi słowy rzecz ujmując, było niedopuszczalne załatwienie tej sprawy na gruncie art. 37 u.p.s. W świetle przedstawionych wyżej wywodów, należało uwzględnić skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i orzec, jak w sentencji. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należnych pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.