IV SA/Gl 912/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. odmówił A.B. prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Do dochodów rodziny strony uwzględniono: dochody opodatkowane za rok 2014 uzyskane z tytułu zatrudnienia w firmie A sp. j. pomniejszone o należny podatek, składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne - łącznie 1 666,16 zł miesięcznie oraz dochody nieopodatkowane za 2014 rok z tytułu alimentów w kwocie 3000 zł (dochód przeciętny miesięczny 250 zł). W związku z tym organ stwierdził, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 1 916,16 zł, a w przeliczeniu na członka rodziny 958,08 zł, a tym samym kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 158 zł. We wniesionym odwołaniu A.B. poniosła, że jej dochód na rok 2014 został źle wyliczony, gdyż zgodnie z informacją z deklaracji PIT jej dochód wyniósł 1268,08 zł miesięcznie, a nie jak wskazał organ 1666,16 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej w skrócie "k.p.a.") utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w przypadku ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok 2014. W ocenie organu dochód rodziny strony został ustalony prawidłowo, bowiem po stronie dochodów A. B. uwzględniono dochód osiągnięty przez nią w 2014 roku z tytułu zatrudnienia pomniejszony o należny podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz społeczne w wysokości 14995, 40 zł. Organ zaakcentował, że strona podjęła zatrudnienie od 1 kwietnia 2014 r., zatem przeciętny miesięczny dochód wyniósł 1666,16 zł (14995,40 zł : 9 miesięcy pracy w 2014 r.). Do tak ustalonego dochodu należało doliczyć kwotę 250 zł z tytułu otrzymywanych alimentów, co dało łącznie kwotę 1916,16 zł, tj. 958,08 zł w przeliczeniu na członka rodziny i przekraczało kryterium dochodowe. Kolegium podkreśliło, że decyzja w sprawie świadczenia wychowawczego nie ma charakteru uznaniowego w związku z czym organy muszą kierować się wytycznymi wskazanymi wprost w ustawie, w tym także wytycznymi dotyczącymi kryteriów dochodowych. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze A. B. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podniosła, że organy błędnie obliczyły jej dochód za rok 2014, kierując się mylnie przyjętym, nie z jej winy, okresem zatrudnienia. Skarżąca oświadczyła, że w A" sp. j. jest zatrudniona od dnia 2 stycznia 2010 r., wobec czego jej dochód powinien być podzielony przez 12 miesięcy, a nie 9, jak to uczyniły organy. Skarżąca wskazała, że wobec powyższego poprawnie obliczony dochód za rok 2014 wynosi 1499,62 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na członka rodziny daje kwotę 749,81 zł i nie przekracza kryterium dochodowego. Skarżąca dołączyła do skargi kopie umów o pracę, informację roczną dla osoby ubezpieczonej ZUS IM IR od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r., a także kartę przychodów pracownika za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Kolegium zwróciło uwagę, że przy rozpoznaniu odwołania uwzględniło cały materiał dowodowy jaki został przekazany wraz z odwołaniem przez organ I instancji. Wskazano, że z akt sprawy nie wynikało, że skarżąca związana była umową o pracę od 2 stycznia 2010 r. Natomiast z zaświadczeń pracodawcy datowanych na dzień 13 i 22 kwietnia 2016 r. wynikało, że skarżąca zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 31 marca 2017 r. Kolegium podniosło, że również w odwołaniu skarżąca nie powołała okoliczności, że pozostaje zatrudniona od stycznia 2010 r., a wskazywała jedynie na błędne wyliczenie dochodu. W opinii Kolegium nowe okoliczności powołane przez stronę dopiero w skardze mogą stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, bowiem zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S., mocą której odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, tj. kwotę 800 zł. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195), zwanej dalej "ustawą" . Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Natomiast przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 (art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dochód stanowi: po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód stanowią również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym alimenty na dzieci oraz dochody z gospodarstwa rolnego (odpowiednio art. 3 ust. 1 lit. c tiret 14 i tiret 23 ww. ustawy). Jednocześnie w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (01 kwietnia 2016 r.) do dnia 30 września 2017 r., jak to miało miejsce w sprawie, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 ustawy). W sprawie istotna była kwestia prawidłowego ustalenia dochodu rodziny skarżącej za 2014 r. Organy obu intencji dla ustalenia dochodu uwzględniły m.in. dochód wynikający z informacji o dochodach podatnika za rok podatkowy 2014 (po dokonaniu stosownych odliczeń) oraz zaświadczenie pracodawcy [...]sp. jawna M.D.M. [...] z siedzibą w S., z którego wynikało, że skarżąca jest u tego pracodawcy zatrudniona od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2017 r. W związku z tym dla obliczenia dochodu z tytułu zatrudnienia przyjęto okres 9 miesięcy pracy w 2014 r. Natomiast w aktach administracyjnych sprawy przedstawionych Sądowi znajduje się dokument – odpowiedź z systemu ZUS z dnia 14 lipca 2016 r. – dane o opłaconych/należnych składkach na ubezpieczenie zdrowotne (k – 17 akt adm.). Z dokumentu tego wynika, iż skarżąca uzyskała uprawnienia z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 2 stycznia 2010 r. z tytułu – pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jednocześnie w dokumencie tym nie wskazano daty utraty tego uprawnienia. Oznacza to, że skarżąca z ww. tytułu, tj. jako pracownik, posiadała uprawnienia ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 2 stycznia 2010 r., co najmniej do dnia uzyskania wymienionego dokumentu z ZUS, bez okresu przerwy. Pomimo, że organy orzekające w sprawie dysponowały wskazanym dokumentem, wszak zalega on w aktach administracyjnych sprawy, nie dokonały jego oceny, co w ostateczności skutkowało zaniechaniem wyjaśnienia okoliczności pozostawania skarżącej w zatrudnieniu w całym 2014 r. Niewyjaśnienie tej okoliczności, która miała istotny wpływ na ustalenie dochodu, a w konsekwencji prawa do świadczenia wychowawczego stanowiło naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. Należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Natomiast jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie nie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w związku z czym sprawa nie została należycie rozpatrzona i oceniona, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 §, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo należy wskazać, że z uzasadnienia decyzji strona winna dowiedzieć się między innymi o tym, w jaki sposób dokonano obliczenia dochodu na osobę w rodzinie. Zatem gdyby w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił tą kwestę, tak jak uczyniło to Kolegium w swojej decyzji, to już w odwołaniu, a nie dopiero na etapie skargi, strona miałaby możliwość odnieść się do prawidłowości ustaleń oraz przedstawić dowody, z których wynikało, że pozostawała w zatrudnieniu w całym 2014 r., a nie jak przyjęły organy przez okres 9-ciu miesięcy. Rozpatrując ponownie sprawę właściwy organ obowiązany będzie ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą związanych z jej zatrudnieniem w 2014 r., oraz rozpatrzenia ich w kontekście przesłanki dochodowej warunkującej przyznanie świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.