IV SA/Gl 915/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska, NSA Szczepan Prax, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. działający z upoważnienia Wójta Gminy O. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 pkt 4, art. 12 ust. 1, 3 i 4, art. 13 ust. 1 i 2, at. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ przyznał B. K. zasiłek rodzinny na dzieci: D. P. w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł; M. P. w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu: samotnego wychowywania dzieci: D. P. – w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; K. K.– w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; M. P. – w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; S. P. – w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego S. P. w okresie od [...] 2004 r. do [...] 205 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na: D. P. – w miesiącu [...] w wysokości [...] zł; K. K. w miesiącu [...] 2004 r. w wysokości [...] zł i M. P. w miesiącu [...] w wysokości [...] zł. Odmówił przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ponieważ dziecko przebywa w instytucji zapewniającej dzienną opiekę tj. w Ośrodku [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że rodzina spełnia wymogi do otrzymania zasiłku rodzinnego, natomiast odmowa przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, spowodowana została tym, że dziecko przebywa w instytucji zapewniającej dzienną opiekę. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się B. K., która wniosła odwołanie od tej decyzji do organu wyższego stopnia, jednakże tylko w odniesieniu do pkt 2 powyższej decyzji, dotyczącego odmowy przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem, w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zaznaczyła, że syn jej przebywa we wskazanym ośrodku jedynie przez 6 godzin dziennie. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1 – 3 i art. 70a ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonał częściowej zmiany powyższej decyzji w ten sposób, że: zasiłek rodzinny przyznany został na dzieci: K. K. w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; M. P. w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i S. P. od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie;, dokonano nadpłaty przyznanego dodatku z tytułu samotnego wychowania K. K. w kwocie [...] zł miesięcznie od [...] 2004 r. do [...] 2004 r.; wskazano, że od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. dodatek z tytułu samotnego wychowywana dziecka wynosił będzie [...] zł miesięcznie oraz uchylono prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka D. P.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką. Dodatek ten nie przysługuje natomiast osobie, jeżeli dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu albo w żłobku, przedszkolu lub w instytucji zapewniającej dzienną opiekę lub w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Z uwagi na fakt przebywania syna S. w Ośrodku [...] Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób [...] w W. B. K. nie spełnia wymogów o otrzymania wspomnianego dodatku. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła B. K.. W skardze tej podniosła, że dziecko przebywa w Ośrodku [...] w W. z uwagi na zalecenia lekarzy i z troski o zdrowie syna, ponieważ w placówce tej ma zapewnioną lepszą opiekę i fachową rehabilitację, a nie z chęci pozbycia się dziecka. Nadto dziecko w placówce tej przebywa przez kilka godzin dziennie a przez pozostały okres sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację jaką zaprezentował w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z tych powodów, które skarżąca podniosła w skardze. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie w administracji obowiązane są przestrzegać przepisów prawa materialnego jak również prawa procesowego. Naruszenie przepisów prawa w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy stanowi przesłankę uwzględnienia wniesionej do Sądu skargi. Zgodnie z brzmieniem art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji obowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a po myśli art. 77 § 1 tego Kodeksu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że organ odwoławczy w trakcie rozpatrywania wniesionego odwołania i podejmowania zaskarżonej decyzji nie wiedział, że Wójt Gminy O. w dniu [...] r. zmienił swoją decyzję z [...] r. Przy czym zmiana ta dokonana została nie w trybie przewidzianym art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli jako następstwo wniesionego odwołania lecz w trybie art. 163 tegoż Kodeksu jako przesłanka wynikająca z przepisów szczególnych. Sąd postanowił jedynie zasygnalizować powyższą okoliczność, ponieważ mocą tej decyzji organ pierwszej instancji zmienił swoją decyzję w tym zakresie, który nie był objęty odwołaniem i skargą do Sądu. Otóż skarżąca odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji jedynie w zakresie odmowy przyznania dodatku przewidzianego w art. 10 ustawy o zasiłkach rodzinnych, natomiast w pozostałym zakresie zgadzała się z otrzymanym rozstrzygnięciem. W tej sytuacji można uznać, że decyzja organu pierwszej instancji w części obejmującej pkt 1 stała się ostateczna, a tym samym [...] r. została zmieniona decyzją z dnia [...] r., zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie skarżąca w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i szeregu prawem przewidzianych dodatków. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącej zasiłek rodzinny oraz dodatki z tytułu samotnego wychowywania dzieci, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, jednocześnie organ ten odmówił przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Jako powód odmowy podał, że syn skarżącej przebywa w placówce zapewniającej dzienną opiekę. Oznacza to, że organ ten rozpatrywał wniosek skarżącej tak jakby po raz pierwszy skarżąca ubiegała się o zasiłek rodzinny i przewidziane nim dodatki. Takie ujęcie było o tyle uzasadnione, że ustawa o świadczeniach rodzinnych weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r. i wprowadziła nowe regulacje prawne w tym zakresie. Jednakże ustawa ta zawiera przepisy przejściowe, w których to w art. 59 ust. 1 stanowi się, że osoba samotnie wychowująca dziecko oraz osoba wychowująca troje lub więcej dzieci otrzymująca do dnia wejścia w życie ustawy podwyższony zasiłek wychowawczy nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 10, na dziecko, na które korzystała z urlopu wychowawczego do dnia wejścia w życie ustawy, w wysokości [...] zł, jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach, nadto po myśli art. 59 ust. 1a tej ustawy osoba samotna wychowująca dziecko otrzymująca do dnia wejścia w życie ustawy zasiłek wychowawczy, uprawniona do 36-miesięcznego okresu pobierania tego zasiłku, nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 10, na dziecko, na które korzystała z urlopu wychowawczego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres 36 miesięcy, jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest świadczeniem, które zastąpiło zasiłek wychowawczy przewidziany ustawą z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych /Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm./ i osoby, które do dnia 30 kwietnia 2004 r. pobierały ten zasiłek miały prawo otrzymać wskazany dodatek o ile spełniały wymogi określone w dotychczasowych przepisach. Zatem organy administracji prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie zasiłku rodzinnego i zgłoszonego dodatku z tytułu samodzielnego wychowywania dziecka zobligowane były do sprawdzenia, czy osoba składająca wniosek o wskazany dodatek do 30 kwietnia 2004 r. otrzymywała zasiłek wychowawczy, a jeżeli tak to czy spełnia w dalszym ciągu wymogi do jego otrzymywania. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika to z akt sprawy – z zaświadczenia Szpitala [...] w O. z dnia [...] r. skarżąca uprawniona była do zasiłku wychowawczego na syna S. P. za okres od [...] 2000 r. do 30 kwietnia 2004 r. w wysokości [...] zł., a od maja 2004 r. została wstrzymana wypłata tego zasiłku. Oznacza to, że zarówno organ pierwszej instancji jak również organ odwoławczy pominęli całkowicie wskazaną informację, ponieważ organy te nie dokonały analizy sytuacji skarżącej w kontekście dotychczasowych uregulowań prawnych, czyli w kontekście ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Zatem organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego /art. 59 ustawy o świadczeniach rodzinnych/ oraz przepisów prawa procesowego /art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego/, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność ta pozwala uznać, że wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ograniczył się do uchylenia jedynie decyzji organu odwoławczego z tego powodu, że w sprawie nie zachodzi konieczność prowadzenia żadnego dodatkowego postępowania dowodowego, ponieważ w aktach sprawy znajdują się wszystkie wymagane dokumenty umożliwiające podjęcie rozstrzygnięcia. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy zbada, czy skarżąca spełnia wymogi do otrzymania wskazanego dodatku w świetle postanowień art. 15a, art. 15b i art. 15c ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych i podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Na marginesie należy zauważyć, że skarżąca mocą decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] r. otrzymała świadczenie pielęgnacyjne przewidziane art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem S. P. Sąd nie orzekał o wykonalności uchylonej decyzji, ponieważ mocą zaskarżonej decyzji utrzymana w mocy została decyzja odmawiająca skarżącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.